Τι διέλυσε τη «Μεγάλη Στρατιά» του Ναπολέοντα κατά την υποχώρηση από τη Ρωσία

Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Current Biology υποστηρίζεται η άποψη ότι ο στρατός του Ναπολέοντα δεν διαλύθηκε από κρυοπαγήματα, πείνα και εξάντληση, κατά την υποχώρησή του τον χειμώνα του 1812. Το βασικό αίτιο ήταν όχι μία, αλλά δύο λοιμώξεις. 

Τι έδειξαν οι αναλύσεις DNA

Οι επιστήμονες ανέλυσαν δόντια στρατιωτών που ανασύρθηκαν από ομαδικό τάφο στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης DNA, εντόπισαν ίχνη από Salmonella Paratyphi C και Borrelia recurrentis, μικροοργανισμούς υπεύθυνους για παρατυφοειδή και υποτροπιάζοντα πυρετό αντίστοιχα. Η ανακάλυψη δείχνει ότι οι Γάλλοι στρατιώτες δεν έπεσαν θύματα μιας μόνο επιδημίας, αλλά ενός συνδυασμού τροφιμογενούς και ψειρογενούς λοίμωξης.

Η επιτυχής αλλά δύσκολη ανάκτηση DNA

Όπως αναφέρεται στο The Brighter Side News, η διαδικασία δεν ήταν απλή. Το DNA που ανακτήθηκε ήταν κατακερματισμένο και οι επιστήμονες έπρεπε να επιβεβαιώσουν ότι δεν επρόκειτο για σύγχρονη μόλυνση. Το γεγονός ότι κατάφεραν να αναγνωρίσουν με ακρίβεια τα παθογόνα από ελάχιστο υλικό δείχνει πόσο έχουν εξελιχθεί οι μέθοδοι στην ανάλυση DNA για αρχαιολογικούς σκοπούς.

Τι προκάλεσε τις επιδημίες

Οι περιγραφές της εποχής μιλούν για στρατιώτες εξαντλημένους, με πυρετό, διάρροια και αδυναμία να σταθούν στα πόδια τους. Έπιναν μολυσμένο νερό, έτρωγαν ό,τι έβρισκαν, ακόμη και τουρσί ή νερό από βαρέλια άλμης, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να επιβιώσουν. Σε τέτοιες συνθήκες, οι μολύνσεις εξαπλώθηκαν γρήγορα. Ο παρατυφοειδής πυρετός προέρχεται από μολυσμένη τροφή και νερό, ενώ ο υποτροπιάζων πυρετός μεταδίδεται από ψείρες – συνηθισμένο «συνοδοιπόρο» των στρατών εκείνης της εποχής.

Η σημασία της αναγνώρισης παθογόνων του παρελθόντος στο σήμερα

Με την αποκάλυψη των παθογόνων που έπληξαν τότε τους στρατιώτες, οι επιστήμονες μπορούν να χαρτογραφήσουν τις ρίζες τους, να δουν πώς μεταλλάχθηκαν και να κατανοήσουν την πορεία τους στην Ευρώπη. Σε έναν κόσμο όπου ανθρωπιστικές κρίσεις και πόλεμοι εξακολουθούν να φέρνουν ανθρώπους σε άθλιες συνθήκες, η κατανόηση τέτοιων πολυπαραγοντικών επιδημιών μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση παρόμοιων απειλών σήμερα.