Τι είναι το «Σύνδρομο της Αβάνας» από το οποίο πέθανε ο πρώην διευθυντής της CIA

Ο πρώην διευθυντής της CIA επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, Ρ. Τζέιμς Γούλσεϊ Τζούνιορ (R. James Woolsey Jr.), πέθανε έπειτα από πολυετή κατάρρευση της υγείας του, η οποία, σύμφωνα με τη σύζυγό του, οφειλόταν στο αποκαλούμενο «Σύνδρομο της Αβάνας» (Havana Syndrome).

Η είδηση επανέφερε στο προσκήνιο ένα από τα πιο αινιγματικά ιατρικά περιστατικά των τελευταίων ετών, το οποίο εξακολουθεί να προκαλεί έντονες επιστημονικές και πολιτικές συζητήσεις.

Σύμφωνα με την Washington Post, το «Σύνδρομο της Αβάνας» εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 2016, όταν Αμερικανοί διπλωμάτες και στελέχη των μυστικών υπηρεσιών που υπηρετούσαν στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αβάνα της Κούβας άρχισαν να παρουσιάζουν ανεξήγητα προβλήματα υγείας. Οι πάσχοντες ανέφεραν ότι πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων άκουγαν έναν έντονο ή ασυνήθιστο ήχο ή ένιωθαν ισχυρή πίεση στο κεφάλι και στα αυτιά.

Ποια είναι τα συμπτώματα

Οι ασθενείς, που διαγνώστηκαν αργότερα με το Σύνδρομο της Αβάνας, παρουσίασαν ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, μεταξύ των οποίων:

• έντονοι πονοκέφαλοι,
• ζάλη και ίλιγγος,
• θολή όραση,
• εμβοές (βουητό στα αυτιά),
• γνωστικές δυσκολίες και προβλήματα μνήμης,
• ναυτία,
• κόπωση,
• πόνος και προβλήματα ισορροπίας.

Σε αρκετές περιπτώσεις τα συμπτώματα αποδείχθηκαν μακροχρόνια, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινότητα και την επαγγελματική ζωή των ασθενών.

Δεν περιορίστηκε στην Κούβα

Παρότι πήρε το όνομά του από την Αβάνα, παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν τα επόμενα χρόνια σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστρία, η Κίνα, η Γερμανία, η Ινδία, η Ρωσία, η Πολωνία, το Βιετνάμ, η Κολομβία, η Γεωργία, αλλά και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με αμερικανικά στοιχεία, τουλάχιστον 334 Αμερικανοί, κυρίως εργαζόμενοι σε υπηρεσίες πληροφοριών, διπλωμάτες και μέλη των οικογενειών τους, κρίθηκαν ότι χρειάζονται περίθαλψη μέσω του στρατιωτικού συστήματος υγείας.

Τι προκαλεί το «Σύνδρομο της Αβάνας»

Η αιτία του συνδρόμου παραμένει άγνωστη και αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.

Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο τα συμπτώματα να συνδέονται με έκθεση σε εστιασμένη ενέργεια ραδιοσυχνοτήτων ή υπερήχους. Ωστόσο, έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών το 2023 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι εξαιρετικά απίθανο τα περιστατικά να οφείλονται σε εχθρική ενέργεια ξένης χώρας ή σε χρήση ενεργειακών όπλων.

Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφεύγει πλέον τον όρο «Havana Syndrome» και αναφέρεται στα περιστατικά ως «Ανώμαλα Περιστατικά Υγείας» (Anomalous Health Incidents - AHIs).

Παρά το γεγονός ότι το Κογκρέσο ενέκρινε ειδική νομοθεσία ώστε οι πάσχοντες να λαμβάνουν φροντίδα μέσω του στρατιωτικού συστήματος υγείας, πολλοί ασθενείς έχουν καταγγείλει δυσκολίες στην πρόσβαση σε εξειδικευμένη περίθαλψη.

Μεταξύ άλλων ανέφεραν καθυστερήσεις στα ραντεβού, ελλιπή ενημέρωση για τις διαθέσιμες θεραπείες και δυσκολίες στον συντονισμό της ιατρικής τους φροντίδας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, ανεξάρτητα από την αιτία των περιστατικών, η έγκαιρη αξιολόγηση και η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση είναι κρίσιμη για τον περιορισμό των μακροχρόνιων επιπτώσεων στους ασθενείς.