Τηλεδιασκέψεις χωρίς εξάντληση: Τι δείχνει νέα μελέτη για την εργασία μετά την πανδημία

Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό  Journal of Occupational Health Psychology αμφισβητεί ευθέως την αντίληψη ότι οι τηλεδιασκέψεις είναι από τη φύση τους εξαντλητικές. Τα δεδομένα δείχνουν ότι, στο σημερινό εργασιακό περιβάλλον, οι εργαζόμενοι δεν νιώθουν πιο κουρασμένοι μετά από μια βιντεοκλήση σε σχέση με μια διά ζώσης ή τηλεφωνική συνάντηση. Το φαινόμενο που έγινε γνωστό ως «Zoom fatigue» φαίνεται να έχει περιοριστεί σημαντικά, καθώς η εξ αποστάσεως συνεργασία έχει πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινή εργασία.

Η κόπωση των τηλεδιασκέψεων

Κατά την περίοδο της πανδημίας, η μαζική μετάβαση στην τηλεργασία συνοδεύτηκε από έντονο αίσθημα κούρασης. Οι εργαζόμενοι ανέφεραν ότι οι συνεχείς βιντεοκλήσεις τους άφηναν ψυχικά και σωματικά εξουθενωμένους. Τότε, αρκετές μελέτες επιβεβαίωσαν αυτή την εμπειρία, συνδέοντας τη συχνότητα των online συναντήσεων με αυξημένη καθημερινή κόπωση. Η νέα έρευνα επιχειρεί να διαπιστώσει αν αυτό το μοτίβο εξακολουθεί να ισχύει σήμερα.

Για να εξηγηθεί η κόπωση των βιντεοκλήσεων, είχαν προταθεί διάφορες θεωρίες. Μία από αυτές υποστήριζε ότι η συνεχής επίγνωση της εικόνας μας στην κάμερα αυξάνει το γνωστικό φορτίο. Μια άλλη εστίαζε στη σωματική αδράνεια και στην έλλειψη ερεθισμάτων, που μπορεί να προκαλούν υπνηλία. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν αυτοί οι μηχανισμοί συνεχίζουν να επηρεάζουν τους εργαζόμενους στο σημερινό πλαίσιο.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η μελέτη πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία και βασίστηκε σε δεδομένα πραγματικού χρόνου από εργαζόμενους που συμμετείχαν τακτικά σε συναντήσεις. Αντί να απαντούν σε γενικές ερωτήσεις, αυτοί κατέγραφαν πώς ένιωθαν αμέσως μετά από κάθε σύσκεψη. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει πιο αξιόπιστη αποτύπωση της κόπωσης, καθώς περιορίζει τα λάθη μνήμης και τις γενικεύσεις.

Οι εθελοντές προέρχονταν από διαφορετικούς επαγγελματικούς κλάδους και εργάζονταν αρκετές ώρες την εβδομάδα. Καθημερινά, κατέγραφαν στοιχεία για το είδος της συνάντησης, τη διάρκειά της και το επίπεδο κούρασης που ένιωθαν. Οι απαντήσεις τους έδειξαν ότι οι βιντεοκλήσεις δεν συνδέονταν με μεγαλύτερη συναισθηματική εξάντληση ή υπνηλία σε σύγκριση με άλλες μορφές επικοινωνίας.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι το αν κάποιος εργαζόταν από το σπίτι ή από τον χώρο εργασίας δεν άλλαζε το αποτέλεσμα. Η τοποθεσία δεν φάνηκε να επηρεάζει τη σχέση μεταξύ βιντεοκλήσεων και κόπωσης. Αυτό υποδηλώνει ότι η εξάντληση που αποδόθηκε στο παρελθόν στις τηλεδιασκέψεις δεν σχετίζεται άμεσα με το περιβάλλον της τηλεργασίας, αλλά με άλλους παράγοντες.

Οι σύντομες τηλεδιασκέψεις μπορεί να είναι πιο ξεκούραστες από κάθε άλλο meeting

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ούτε η έντονη συμμετοχή ούτε το multitasking επηρέαζαν ουσιαστικά την κούραση. Στα ίδια επίπεδα παρέμενε είτε κάποιος μιλούσε ενεργά, είτε παρακολουθούσε παθητικά. Ακόμη και η παράλληλη ενασχόληση με άλλες εργασίες δεν φάνηκε να επιβαρύνει σημαντικά την εμπειρία των βιντεοκλήσεων.

Η διάρκεια της συνάντησης αποδείχθηκε καθοριστική. Οι σύντομες βιντεοκλήσεις ήταν λιγότερο κουραστικές από άλλους τύπους συναντήσεων, δείχνοντας ότι η αποδοτικότητα του μέσου μπορεί να λειτουργήσει υπέρ των εργαζομένων. Όταν όμως οι συναντήσεις παρατείνονταν, το πλεονέκτημα χανόταν. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η «κόπωση Zoom» ήταν περισσότερο προϊόν μιας ειδικής περιόδου και όχι μόνιμο χαρακτηριστικό της ψηφιακής εργασίας.