To solarium βλάπτει σοβαρά το δέρμα και προοιωνίζει καρκίνο

Το δέρμα νέων ανθρώπων που κάνουν solarium δείχνει γενετικά πολύ πιο «γερασμένο» απ’ όσο θα περίμενε κανείς, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science Advances. Σε κυτταρικό επίπεδο, οι βλάβες στο DNA θυμίζουν δέρμα ανθρώπων κατα δεκαετίες μεγαλύτερων. Αυτό δεν αφορά απλώς αισθητικές αλλαγές, αλλά μόνιμες μεταλλάξεις στο γενετικό υλικό των κυττάρων, οι οποίες συσσωρεύονται σιωπηλά. Με άλλα λόγια, το δέρμα μπορεί να φαίνεται νεανικό εξωτερικά, αλλά εσωτερικά να κουβαλά ήδη το αποτύπωμα χρόνων έντονης φθοράς.

Η σημασία των μεταλλάξεων

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side Of News, οι μεταλλάξεις που εντοπίστηκαν δεν είναι τυχαίες. Πολλές από αυτές εμφανίζονται σε γονίδια που είναι γνωστό ότι σχετίζονται άμεσα με τον καρκίνο του δέρματος και ειδικά με το μελάνωμα. Παρότι ο συγκεκριμένος καρκίνος αποτελεί μικρό ποσοστό των συνολικών καρκίνων του δέρματος, είναι υπεύθυνος για τη μεγάλη πλειονότητα των θανάτων. Η μελέτη δείχνει ότι το solarium δεν προσθέτει απλώς «λίγο ρίσκο», αλλά επιταχύνει διαδικασίες που βρίσκονται στον πυρήνα της καρκινογένεσης.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι νεότεροι χρήστες solarium είχαν περισσότερες γενετικές βλάβες από άτομα πολύ μεγαλύτερης ηλικίας που δεν είχαν εκτεθεί ποτέ σε τεχνητή υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα δεν προλαβαίνει να «διορθώσει» τη ζημιά. Οι φυσικοί μηχανισμοί επιδιόρθωσης του DNA λειτουργούν, αλλά έχουν όρια. Όταν η έκθεση είναι συχνή και έντονη, οι βλάβες συσσωρεύονται ταχύτερα από ό,τι μπορεί να αντέξει το δέρμα.

Ο ρόλος εξειδικευμένων αναλύσεων

Η έρευνα δεν βασίστηκε μόνο σε στατιστικά δεδομένα, αλλά σε άμεση ανάλυση κυττάρων. Οι επιστήμονες εξέτασαν δείγματα δέρματος και μελέτησαν μεμονωμένα κύτταρα σε γενετικό επίπεδο. Έτσι μπόρεσαν να δουν καθαρά πόσες και ποιες μεταλλάξεις είχαν συσσωρευτεί. Αυτή η προσέγγιση αποκαλύπτει τη ζημιά όπως πραγματικά είναι, όχι ως πιθανότητα, αλλά ως υπαρκτό βιολογικό γεγονός χαραγμένο στο DNA.

Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά σημεία αφορά περιοχές του σώματος που συνήθως δεν βλέπουν ήλιο στην καθημερινότητα, όπως η μέση ή η πλάτη. Σε αυτά τα σημεία, οι χρήστες solarium εμφάνιζαν έντονη γενετική φθορά, σε αντίθεση με όσους δεν είχαν κάνει τεχνητό μαύρισμα. Αυτό δείχνει ότι το solarium δεν μιμείται απλώς τον ήλιο, αλλά εκθέτει ολόκληρο το σώμα σε ένα αφύσικο μοτίβο ακτινοβολίας, για το οποίο το δέρμα δεν είναι προετοιμασμένο.

Το μαύρισμα συχνά συνδέεται με υγεία και ευεξία, όμως σε μοριακό επίπεδο η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Κάθε συνεδρία υπεριώδους ακτινοβολίας αφήνει μικρά «σπασίματα» στο γενετικό υλικό. Κάποια διορθώνονται, άλλα όχι. Η μελέτη δείχνει ότι το solarium επιταχύνει δραματικά αυτή τη συσσώρευση, ακόμα και σε άτομα που θεωρούνται νέοι και υγιείς.

Μη αναστρέψιμα αποτελέσματα

Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι μεταλλάξεις, μόλις συμβούν, δεν μπορούν να αναιρεθούν. Δεν υπάρχει τρόπος να «σβηστούν» εκ των υστέρων. Αυτό κάνει την πρόληψη πολύ πιο σημαντική από οποιαδήποτε θεραπεία. Η αποφυγή τεχνητής υπεριώδους ακτινοβολίας μειώνει τον ρυθμό με τον οποίο φορτώνεται το δέρμα με μη αναστρέψιμες γενετικές βλάβες και, κατ’ επέκταση, μειώνει τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος στη διάρκεια της ζωής.

Τα ευρήματα έχουν και ευρύτερη σημασία για τη δημόσια υγεία. Σε πολλές χώρες τα solarium θεωρούνται ήδη σοβαρός καρκινογόνος παράγοντας και υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς. Η νέα γενετική τεκμηρίωση κάνει πιο δύσκολο να αντιμετωπίζονται ως «ασφαλής εναλλακτική» στον ήλιο. Δείχνει καθαρά ότι το κόστος δεν είναι άμεσο και ορατό, αλλά συσσωρεύεται αθόρυβα, αυξάνοντας τον κίνδυνο πολύ πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα.