Βακτήρια από το στόμα περνούν στο στομάχι και προκαλούν καρκίνο - Τι δείχνει μελέτη

Ο καρκίνος του στομάχου παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου παγκοσμίως, ιδιαίτερα στην Ασία, και παρότι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού θεωρείται βασικός παράγοντας κινδύνου, δεν εξηγεί όλα τα περιστατικά. Πολλοί άνθρωποι μολύνονται από το μικρόβιο, αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό αναπτύσσει τελικά νόσο. Αυτό έχει οδηγήσει τους επιστήμονες να αναζητήσουν και άλλους πιθανούς βιολογικούς παράγοντες.

Νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell Reports Medicine στρέφει τα φώτα στο μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο σώμα μας. Οι ερευνητές βρήκαν ότι άτομα με γαστρικό καρκίνο είχαν ξεχωριστές «υπογραφές» βακτηρίων τόσο στο έντερο όσο και στο στόμα, ενώ αρκετά από αυτά φαίνεται να μετακινούνται από τη στοματική κοιλότητα προς το πεπτικό σύστημα.

Για τη μελέτη αναλύθηκαν 404 δείγματα σάλιου και κοπράνων από 317 ανθρώπους σε δύο ανεξάρτητες ομάδες ασθενών, ενώ υπήρξε και τρίτη ομάδα επιβεβαίωσης. Οι συμμετέχοντες είχαν είτε καρκίνο στομάχου είτε χρόνια γαστρίτιδα, ώστε να γίνει σύγκριση με άτομα που είχαν γαστρικά προβλήματα αλλά όχι καρκίνο. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνική shotgun metagenomics, μια προηγμένη μέθοδο που επιτρέπει λεπτομερή καταγραφή του DNA μικροβίων μέσα σε κάθε δείγμα. Έτσι μπόρεσαν να εντοπίσουν όχι μόνο το γένος, αλλά συχνά και το ακριβές είδος βακτηρίου.

Τα βακτήρια που ξεχώρισαν περισσότερο

Στο έντερο των ασθενών με καρκίνο στομάχου βρέθηκαν 28 βακτηριακά είδη που διέφεραν σταθερά από την ομάδα με γαστρίτιδα. Από αυτά, τα 23 ήταν αυξημένα. Πολλά ανήκαν σε γνωστά βακτήρια του στόματος, ιδιαίτερα στην ομάδα των Streptococcus και Lactobacillus. Αυτό θεωρείται σημαντικό, επειδή δείχνει ότι μικρόβια που συνήθως ζουν στη στοματική κοιλότητα ίσως βρίσκουν τρόπο να εγκαθίστανται χαμηλότερα στο πεπτικό σύστημα.

Πώς το σάλιο και τα κόπρανα έγιναν διαγνωστικό εργαλείο

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 20 από τα 28 μικρόβια που αυξάνονταν στο έντερο ήταν κοινά σε στόμα και έντερο. Με γενετική ανάλυση υψηλής ακρίβειας βρήκαν μάλιστα ότι σε αρκετούς ασθενείς τα στελέχη βακτηρίων στο σάλιο και στα κόπρανα ήταν σχεδόν ταυτόσημα. Αυτό ενισχύει την ιδέα ότι η μεταφορά γίνεται από το στόμα προς το έντερο.

Στο σάλιο η εικόνα ήταν διαφορετική. Εκεί βρέθηκαν επίσης διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες, αλλά κυρίως με μείωση ορισμένων βακτηρίων στους ασθενείς με καρκίνο. Δηλαδή το στόμα και το έντερο φαίνεται να αλλάζουν με διαφορετικό τρόπο, παρότι συνδέονται.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά το μεταβολικό αποτύπωμα των μικροβίων. Στους ασθενείς με γαστρικό καρκίνο εντοπίστηκαν αυξημένες μικροβιακές οδοί που σχετίζονται με παραγωγή γαλακτικού οξέος. Αυτό έχει σημασία επειδή ορισμένες προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι το γαλακτικό οξύ μπορεί να επηρεάζει το μικροπεριβάλλον των όγκων και πιθανόν να διευκολύνει την ανάπτυξή τους. Ωστόσο αυτό παραμένει υπό διερεύνηση.

Η ομάδα ανέπτυξε επίσης μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που προσπάθησαν να ξεχωρίσουν ποιοι συμμετέχοντες είχαν καρκίνο και ποιοι όχι, μόνο από το μικροβίωμα. Τα αποτελέσματα ήταν αρκετά καλά: η ακρίβεια ήταν υψηλή τόσο για τα δείγματα κοπράνων όσο και για το σάλιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε νέο διαγνωστικό τεστ έτοιμο για χρήση, αλλά δείχνει ότι στο μέλλον ίσως αναπτυχθούν μη επεμβατικές εξετάσεις προληπτικού ελέγχου.

Τι σημαίνει η ανακάλυψη για το μέλλον

Παρά τους όποιους περιορισμούς, η μελέτη ανοίγει μια νέα οπτική για τον καρκίνο του στομάχου: ότι δεν αφορά μόνο το ίδιο το όργανο, αλλά ίσως έναν ολόκληρο «άξονα» στόματος-στομάχου-εντέρου. Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, στο μέλλον ένα απλό δείγμα σάλιου ή κοπράνων θα μπορούσε να βοηθά στον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου πολύ πριν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα.