WASP-121b: Ο εξωπλανήτης που «βρέχει» ρουμπίνια και ζαφείρια - Τι είδε το τηλεσκόπιο James Webb

Έναν από τους πιο ακραίους κόσμους που έχουν μελετηθεί ποτέ έξω από το ηλιακό μας σύστημα έφερε ξανά στο προσκήνιο το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb, αποκαλύπτοντας νέα στοιχεία για τον εξωπλανήτη WASP-121b, έναν λεγόμενο «υπερθερμό Δία» με καιρικές συνθήκες που ξεπερνούν κάθε φαντασία.

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη που αναφέρει σε δημοσίευμα του το space.com, στον πλανήτη αυτό πνέουν άνεμοι με ταχύτητες που φτάνουν τα 18.000 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες και οι χημικές διεργασίες της ατμόσφαιράς του ενισχύουν το σενάριο για βροχές από υγρό μέταλλο και, πιθανώς, ορυκτά που σχετίζονται με ρουμπίνια και ζαφείρια.

Ο WASP-121b βρίσκεται περίπου 900 έτη φωτός από τη Γη και ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από το άστρο του σε μόλις 30,5 ώρες. Η απόστασή του από το μητρικό του άστρο είναι τόσο μικρή, ώστε οι τεράστιες παλιρροϊκές δυνάμεις τον έχουν παραμορφώσει, δίνοντάς του σχήμα που θυμίζει περισσότερο μπάλα του ράγκμπι παρά σφαίρα. Η πλευρά του που βλέπει συνεχώς προς το άστρο θερμαίνεται σε ακραία επίπεδα, αρκετά ώστε να εξατμίζονται μέταλλα, ενώ η άλλη, νυχτερινή πλευρά, είναι σχετικά ψυχρότερη.

Τι κατέγραψε το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το James Webb για να αναλύσουν το φως του άστρου καθώς περνούσε μέσα από την ατμόσφαιρα του πλανήτη κατά τη διάρκεια διέλευσής του. Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να διαπιστώσουν ότι η περιοχή του δειλινού, δηλαδή η ζώνη που βγαίνει από τη μέρα, είναι θερμότερη από την αντίστοιχη περιοχή της αυγής. Η εικόνα αυτή ενισχύει το σενάριο ύπαρξης εξαιρετικά ισχυρών ανέμων που μεταφέρουν θερμότητα από την ημέρα προς τη νύχτα, δημιουργώντας ένα ακραία βίαιο παγκόσμιο καιρικό σύστημα.

Η μελέτη εντόπισε επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στη χημική σύσταση της ατμόσφαιρας. Στη θερμότερη βραδινή πλευρά, οι θερμοκρασίες φαίνεται να είναι τόσο υψηλές ώστε να διασπώνται τα μόρια του νερού στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Αντίθετα, στην ψυχρότερη πρωινή πλευρά, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μπορεί να υπάρχουν σύννεφα από πυριτικά υλικά, αν και αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί με πιο σύνθετα μοντέλα.

Ένας πλανήτης με... «εξωτικές» βροχές

Ο WASP-121b δεν είναι άγνωστος στην επιστημονική κοινότητα. Προηγούμενες παρατηρήσεις είχαν δείξει ότι στην ατμόσφαιρά του πιθανόν συμβαίνουν βροχές από σίδηρο, ενώ άλλες έρευνες είχαν συνδέσει την παρουσία κορούνδιου -του ορυκτού από το οποίο προέρχονται τα ρουμπίνια και τα ζαφείρια- με ακραίες ατμοσφαιρικές διεργασίες στον πλανήτη. Αυτή η εικόνα έχει κάνει τον συγκεκριμένο εξωπλανήτη έναν από τους πιο εντυπωσιακούς υποψήφιους για «εξωτικές» βροχοπτώσεις στο Σύμπαν.

Η νέα εργασία, με επικεφαλής τον Σίριλ Γκαπ από το Ινστιτούτο Max Planck για την Αστρονομία, δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy στις 10 Ιουνίου και θεωρείται σημαντική γιατί δείχνει πώς το James Webb μπορεί πλέον να ανιχνεύει με όλο και μεγαλύτερη λεπτομέρεια τις διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές της ατμόσφαιρας μακρινών πλανητών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ίδια τεχνική θα εφαρμοστεί σύντομα και σε άλλους υπερθερμούς εξωπλανήτες, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη μελέτη των πιο ακραίων κόσμων του γαλαξία.