Η ιστορία του Μπλέτσλεϊ Παρκ και της αποκρυπτογράφησης της γερμανικής Enigma είναι από τα πιο γνωστά κεφάλαια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πολύ λιγότερο γνωστό, όμως, είναι το επεισόδιο που έγινε σαν σήμερα και συνέβαλε καθοριστικά σε αυτή την επιτυχία. Η επιχείρηση της 9ης Μαΐου 1941, όταν Βρετανοί ναύτες επιβιβάστηκαν σε γερμανικό υποβρύχιο που βυθιζόταν και απέσπασαν μια μηχανή κωδικοποίησης Enigma μαζί με πολύτιμο κρυπτογραφικό υλικό.
Την άνοιξη του 1941 η Βρετανία βρισκόταν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Με την Ευρώπη σε μεγάλο βαθμό υπό ναζιστικό έλεγχο, η επιβίωση της χώρας εξαρτιόταν από τις νηοπομπές που διέσχιζαν τον Ατλαντικό μεταφέροντας τρόφιμα, καύσιμα και πολεμικό υλικό. Στη λεγόμενη «Μάχη του Ατλαντικού», τα γερμανικά U-boats επιχειρούσαν σε «αγέλες λύκων», βυθίζοντας εμπορικά πλοία και απειλώντας να λυγίσουν τη βρετανική άμυνα μέσω αποκλεισμού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η νηοπομπή OB 318 δέχθηκε επίθεση στις αρχές Μαΐου 1941 νότια της Ισλανδίας. Το γερμανικό υποβρύχιο U-110, υπό τον κυβερνήτη Fritz-Julius Lemp, χτυπήθηκε από βρετανικά πλοία συνοδείας, ανάμεσά τους το HMS Bulldog, το HMS Broadway και το HMS Aubretia. Έπειτα από επίθεση με βόμβες βυθού, το U-110 αναγκάστηκε να αναδυθεί και τελικά εγκαταλείφθηκε από το πλήρωμά του.
Η πιο απρόσμενη ανακάλυψη
Εκεί ακριβώς ελήφθη η κρίσιμη απόφαση. Αντί να βυθίσει αμέσως το υποβρύχιο, ο κυβερνήτης του HMS Bulldog, Joe Baker-Cresswell, διέταξε ομάδα επιβίβασης να ανέβει στο εχθρικό σκάφος, μήπως βρεθεί κάτι πολύτιμο πριν αυτό χαθεί στα νερά του Ατλαντικού. Επικεφαλής της επιχείρησης τέθηκε ο νεαρός ανθυποπλοίαρχος David Balme, ο οποίος αργότερα περιέγραψε το U-110 σαν ένα σκάφος «που είχε εγκαταλειφθεί πολύ βιαστικά».
Η βρετανική ομάδα βρήκε μέσα στο υποβρύχιο μια λειτουργική ναυτική Enigma, καθώς και κωδικοβιβλία, πίνακες σημάτων και άλλο απόρρητο υλικό. Αυτό ήταν το πραγματικά πολύτιμο εύρημα: όχι μόνο η ίδια η μηχανή, αλλά κυρίως τα έγγραφα που επέτρεψαν στους αποκρυπτογράφους να κατανοήσουν τη λειτουργία του γερμανικού ναυτικού κώδικα σε πραγματικό χρόνο. Οι άνδρες του Balme έφτιαξαν αλυσίδα μεταφοράς, περνώντας βιβλία και εξοπλισμό από χέρι σε χέρι, μέχρι να τα ανεβάσουν στο βρετανικό πλοίο.
«Το σημαντικότερο μεμονωμένο γεγονός του πολέμου στη θάλασσα»
Η σημασία της επιχείρησης ήταν τεράστια. Τα έγγραφα και η Enigma του U-110 μεταφέρθηκαν στο Bletchley Park, όπου συνέβαλαν αποφασιστικά στο «σπάσιμο» των γερμανικών ναυτικών κωδίκων, επιτρέποντας στους Συμμάχους να διαβάζουν μεγάλο μέρος της κρυπτογραφημένης επικοινωνίας των U-boats. Αυτό έδωσε στο βρετανικό ναυτικό τη δυνατότητα να εκτρέπει νηοπομπές μακριά από τις γερμανικές ενέδρες και να περιορίζει δραστικά τις απώλειες πλοίων στον Ατλαντικό.
Οι ίδιοι οι Γερμανοί, ωστόσο, δεν έπρεπε να μάθουν ποτέ τι είχε συμβεί. Γι’ αυτό το U-110 ρυμουλκήθηκε αρχικά, αλλά τελικά βυθίστηκε, ώστε να φανεί πως το υποβρύχιο χάθηκε στη μάχη και όχι ότι έπεσε σε βρετανικά χέρια. Η μυστικότητα ήταν απόλυτη: ακόμα και πολλοί από όσους συμμετείχαν στην επιχείρηση δεν πληροφορήθηκαν αμέσως το πραγματικό μέγεθος της επιτυχίας τους.
Η επιχείρηση της 9ης Μαΐου δεν ήταν το μοναδικό επεισόδιο που βοήθησε το Μπλέτσλεϊ Παρκ το 1941, όπως αναφέρουν οι Times. Την ίδια χρονιά, οι Βρετανοί κατέλαβαν και γερμανικά μετεωρολογικά πλοία, όπως το München και το Lauenburg, από τα οποία επίσης αποσπάστηκαν πολύτιμα κωδικοβιβλία. Όμως η κατάληψη του U-110 ξεχωρίζει επειδή έδωσε στους Συμμάχους, για πρώτη φορά, μια σχεδόν πλήρη εικόνα του πώς λειτουργούσε στην πράξη η μηχανή Enigma.
Οι ιστορικοί θεωρούν σήμερα ότι η αποκρυπτογράφηση των γερμανικών ναυτικών κωδίκων υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την έκβαση συνολικά του πολέμου. Δεν είναι τυχαίο ότι ο βασιλιάς Γεώργιος ΣΤ΄ φέρεται να είπε στον Baker-Cresswell πως η κατάληψη του σχετικού κρυπτογραφικού υλικού ήταν «το σημαντικότερο μεμονωμένο γεγονός του πολέμου στη θάλασσα».