Ακόμα και η περιστασιακή χρήση κάνναβης στην εφηβεία ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τον εγκέφαλο

Παρά το γεγονός ότι η κάνναβη αντιμετωπίζεται ολοένα και πιο χαλαρά, ιδίως σε χώρες όπου έχει νομιμοποιηθεί, τα δεδομένα για τους εφήβους δείχνουν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Πολλοί νέοι –και συχνά οι γονείς τους– πιστεύουν ότι η περιστασιακή χρήση, μία ή δύο φορές τον μήνα, δεν μπορεί να προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα. Ωστόσο, πρόσφατες επιστημονικές αναλύσεις αμφισβητούν ανοιχτά αυτή την αντίληψη.

Γιατί οι ερευνητές εστιάζουν στη συχνότητα χρήσης

Όπως αναφέρεται στο ZME Science, μελέτη που βασίστηκε σε στοιχεία από περισσότερους από 160.000 μαθητές γυμνασίου και λυκείου στις ΗΠΑ έδειξε ότι ακόμη και η σπάνια χρήση κάνναβης συνδέεται με δυσκολίες στο σχολείο και στην ψυχική υγεία. Οι έφηβοι που δήλωσαν ότι κάνουν χρήση περίπου μία φορά τον μήνα είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν χαμηλότερες επιδόσεις, προβλήματα συγκέντρωσης και συναισθηματική δυσφορία σε σύγκριση με όσους δεν είχαν δοκιμάσει ποτέ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι ερευνητές δεν χώρισαν απλώς τους συμμετέχοντες σε «χρήστες» και «μη χρήστες». Αντίθετα, εξέτασαν πόσο συχνά γινόταν η χρήση και πώς αυτή σχετιζόταν με την καθημερινή λειτουργικότητα των εφήβων. Έτσι, προέκυψε ένα ξεκάθαρο μοτίβο: όσο πιο συχνή ήταν η χρήση, τόσο πιο έντονα εμφανίζονταν τα προβλήματα. Οι εβδομαδιαίοι ή σχεδόν καθημερινοί χρήστες είχαν σαφώς μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο.

Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος και η ευαλωτότητα της εφηβείας

Οι επιπτώσεις φαίνεται να είναι πιο έντονες στις μικρότερες ηλικίες. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη στους ειδικούς, καθώς ο εγκέφαλος στην εφηβεία βρίσκεται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης. Τα κυκλώματα που σχετίζονται με τη μάθηση, τον αυτοέλεγχο και τη ρύθμιση των συναισθημάτων δεν έχουν ολοκληρώσει την ανάπτυξή τους. Η παρέμβαση ψυχοδραστικών ουσιών, ακόμη και περιστασιακά, μπορεί να διαταράξει αυτές τις διαδικασίες.

Όπως επισημαίνουν νευροεπιστήμονες, η χρήση κάνναβης σε αυτή την κρίσιμη περίοδο δεν είναι απλώς μια «αθώα δοκιμή». Μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη συναισθηματική σταθερότητα, στοιχεία απαραίτητα για την ομαλή σχολική πορεία. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί έφηβοι που κάνουν πιο συχνή χρήση εμφανίζουν μειωμένο ενδιαφέρον για το σχολείο ή για μελλοντικούς στόχους.

Βέβαια, δεν συμφωνούν όλες οι μελέτες απόλυτα μεταξύ τους. Έρευνες που έχουν παρακολουθήσει ενήλικες για δεκαετίες δεν δείχνουν πάντα σοβαρές μακροχρόνιες επιπτώσεις στη γνωστική λειτουργία. Όμως αυτές οι μελέτες αφορούν κυρίως χρήση στην ενήλικη ζωή και όχι στην εφηβεία, ενώ συχνά έχουν και άλλους περιορισμούς. Το γεγονός ότι δεν παρατηρείται σημαντική γνωστική κατάρρευση στα 50 ή στα 60 δεν αναιρεί τις δυσκολίες που μπορεί να βιώνει ένας έφηβος.

Τι μπορούν να κάνουν γονείς και εκπαιδευτικοί

Οι ειδικοί ψυχικής υγείας τονίζουν ότι τα βραχυπρόθεσμα προβλήματα δεν πρέπει να υποτιμώνται. Η σχολική αποτυχία, η συναισθηματική αστάθεια και η μειωμένη αυτοεκτίμηση μπορούν να έχουν αλυσιδωτές συνέπειες στην πορεία ενός νέου ανθρώπου. Ακόμη κι αν δεν οδηγούν απαραίτητα σε μόνιμη βλάβη, επηρεάζουν κρίσιμες επιλογές και ευκαιρίες.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι μελέτες αυτού του τύπου δείχνουν συσχετίσεις και όχι απόλυτη αιτιότητα. Είναι πιθανό κάποιοι έφηβοι να στραφούν στην κάνναβη επειδή ήδη δυσκολεύονται στο σχολείο ή συναισθηματικά. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο κίνδυνος αυξάνεται σταδιακά όσο αυξάνεται και η χρήση ενισχύει την άποψη ότι υπάρχει ουσιαστική σχέση. Η κάνναβη μπορεί να είναι «φυσική», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνη, ειδικά για έναν εγκέφαλο που ακόμη αναπτύσσεται.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Pediatrics.