Αρχαία υπόγεια σήραγγα ανακαλύφθηκε τυχαία στην Ιερουσαλήμ: «Μυστήριο» η προέλευσή της

Κάτω από τους πολυσύχναστους δρόμους και τα αρχαία πέτρινα τείχη της Ιερουσαλήμ, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μία εντυπωσιακή υπόγεια σήραγγα που προσφέρει μια νέα ματιά στο παρελθόν της πόλης.

Κρυμμένο για αιώνες κάτω από στρώματα χώματος και πέτρας, το αρχαίο αυτό τούνελ ενδέχεται να λειτουργούσε ως τμήμα ενός συστήματος ύδρευσης της πόλης, να εξυπηρετούσε κάποια βιομηχανική δραστηριότητα όπως η λατόμευση, ή να αποτελούσε ένα ημιτελές τμήμα ενός σύνθετου έργου.

Η ανακάλυψη όχι μόνο αναδεικνύει τη μηχανική επιδεξιότητα των αρχαίων χτιστών, αλλά προσθέτει και ένα ακόμα κεφάλαιο στη μακρά και περίπλοκη ιστορία μιας από τις παλαιότερες συνεχώς κατοικούμενες πόλεις του κόσμου. Καθώς οι ανασκαφές συνεχίζονται, οι ερευνητές ελπίζουν ότι το τούνελ θα αποκαλύψει νέα στοιχεία για την καθημερινή ζωή, τον πόλεμο και την επιβίωση στην αρχαία Ιερουσαλήμ.

Μια συνταρακτική ανακάλυψη

Σύμφωνα με αφιέρωμα του Ancient Origins, το μυστήριο ξεκίνησε όταν μια αρχαιολογική ομάδα που πραγματοποιούσε ανασκαφές κοντά στο κιμπούτς Ραμάτ Ραχέλ (Ramat Rachel) στην πόλη της Ιερουσαλήμ, αποκάλυψε μια μεγάλη υπόγεια σήραγγα. Το τούνελ ήταν καλά διατηρημένο χάρη στην τεχνική των αρχαίων λιθοξόων, χτιστών και αρχιτεκτόνων που σχεδίασαν τη διαδρομή του και το λάξευσαν απευθείας στον βράχο.

Η αρχαία σήραγγα, που ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια μεγάλων ανασκαφών που απαιτούνταν προτού οι αρχές επιτρέψουν τον σχεδιασμό μιας νέας γειτονιάς, αποτελεί γρίφο για τους αρχαιολόγους και πρόκληση για τους πολεοδόμους.

Το έργο της γειτονιάς βρίσκεται βόρεια του Ραμάτ Ραχέλ, μιας περιοχής μικτής οικιστικής χρήσης που περιλαμβάνει 488 κατοικίες, καταστήματα, χώρους εργασίας και δύο σχολεία. Οι αξιωματούχοι της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ πρέπει τώρα να συμπεριλάβουν τη διατήρηση του τούνελ ως μέρος ενός μελλοντικού αρχαιολογικού πάρκου, μέσα στην ανερχόμενη νέα γειτονιά.

Μια βαθιά σήραγγα με άγνωστη κατάληξη

Αρχικά οι τοπογράφοι παρατήρησαν κάτι που φαινόταν να είναι μια φυσική κοιλότητα στο βραχώδες έδαφος. Καθώς οι εργασίες συνεχίζονταν, το άνοιγμα επεκτάθηκε σε ένα μεγάλο υπόγειο πέρασμα. Το τούνελ εκτεινόταν για περίπου πενήντα μέτρα μέσα στον βράχο. Ωστόσο, οι ερευνητές που κατέγραφαν την περιοχή συνάντησαν τμήματα του τούνελ που ήταν αδιάβατα λόγω κατάρρευσης των τοίχων ή της οροφής. Μέχρι οι μηχανικοί να ελέγξουν τη στατικότητα, οι αρχαιολόγοι δεν θα είναι σε θέση να αποκαλύψουν το πλήρες μήκος του τούνελ.

Αρχικά, η είσοδος του τούνελ διέθετε μια σκάλα που οδηγούσε σε ένα λαξευμένο άνοιγμα. Στο εσωτερικό εντοπίστηκαν πολλαπλά στρώματα συμπαγούς χώματος που είχαν γεμίσει τη σήραγγα στην πάροδο του χρόνου.

Μετά από δοκιμαστικές ανασκαφές, οι αρχαιολόγοι υπολόγισαν το αρχικό μέγεθος του χώρου. Πιστεύουν ότι έφτανε τα 5 μέτρα σε ύψος και τα 3 μέτρα σε πλάτος. Οι τοίχοι διατήρησαν την τεχνογνωσία των λιθοξόων, παρά τον χρόνο που έχει περάσει. Οι λείες επιφάνειες και τα κανονικά σχήματα υποδηλώνουν αποτελεσματικό σχεδιασμό και επίπονη εργασία.

Περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες σχετικά με τη χρήση του τούνελ και την ημερομηνία κατασκευής του.

Σύστημα ύδρευσης: Στην αρχή, οι αρχαιολόγοι που έκαναν ανασκαφές στην περιοχή εξέτασαν το ενδεχόμενο το τούνελ να είναι μέρος ενός συστήματος ύδρευσης που σχεδιάστηκε για να φτάνει σε υπόγεια πηγή. Ωστόσο τελικά η ιδέα απορρίφθηκε.

Οι τοίχοι δεν περιέχουν σοβά. Μια παχιά επιφάνεια σοβά (κονιάματος) ήταν οικονομική και ευρέως διαδεδομένη στον αρχαίο κόσμο για τις υδραυλικές εγκαταστάσεις, ώστε να αποτρέπονται οι διαρροές. Με τον χρόνο, μια γεωλογική εξέταση αποκάλυψε ότι δεν υπάρχει υπόγεια πηγή νερού στην περιοχή, ενώ οι ανασκαφείς δεν διαπίστωσαν καμία ένδειξη στάσιμου ή ρέοντος νερού μέσα στο ίδιο το τούνελ.

Αγροτική ή βιομηχανική χρήση: Στη συνέχεια, οι ερευνητές υποστήριξαν ότι ίσως η σήραγγα να παραπέμπει σε αγροτική ή βιομηχανική λειτουργία. Αυτή η εξήγηση κρίθηκε απίθανη λόγω της τεράστιας κλίμακας της τοποθεσίας και της απουσίας παρόμοιων υπόγειων συστημάτων σε κοντινή απόσταση.

Λατόμευση: Η επικρατούσα θεωρία συνδέει το τούνελ με δραστηριότητα λατόμευσης. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι οι κατασκευαστές ίσως προσπαθούσαν να φτάσουν σε ένα πιθανό στρώμα κιμωλίας, κατάλληλο για την παραγωγή ασβέστη ή την εξόρυξη δομικών υλικών.

Στην οροφή βρέθηκε επίσης λαξευμένο ένα κάθετο φρεάτιο. Τέτοια ανοίγματα παρείχαν αερισμό στους υπόγειους χώρους εργασίας. Οι ανασκαφείς κατάφεραν επίσης να εντοπίσουν υπολείμματα λατόμευσης διάσπαρτα στο δάπεδο.

Μια άλλη ξεχωριστή πιθανότητα είναι το έργο αυτό να μην ολοκληρώθηκε ποτέ. Εάν οι εργασίες σταμάτησαν σε κάποιο σημείο πριν το τούνελ φτάσει στο τελικό του στάδιο, τότε ο αρχικός σκοπός του μπορεί δυστυχώς να παραμείνει άγνωστος.

Η χρονολόγηση αυτής της δομής αποδεικνύεται επίσης μία δύσκολη «εξίσωση». Οι αρχαιολόγοι δεν έχουν βρει θραύσματα κεραμικής, εργαλεία, νομίσματα ή οργανικά υπολείμματα μέσα στο τούνελ, που θα μπορούσαν να «δείξουν» τη χρονική περίοδο κατασκευής του. Επιπλέον, το τοπίο γύρω από το τούνελ δεν φαίνεται να παρέχει στοιχεία για αυτό.

Το μυστήριο παραμένει

Ο Δρ. Ζενόβι Ματσκέβιτς και η ομάδα του συνεχίζουν να εξετάζουν τις θεωρίες και τις πιθανές ημερομηνίες.

«Η χρονολόγηση του τούνελ αποτελεί μυστήριο για εμάς, καθώς δεν εντοπίστηκε το παραμικρό εύρημα που θα μπορούσε να υποδείξει πότε δημιουργήθηκε. Ταυτόχρονα, το τούνελ βρίσκεται σε απόσταση μόλις λίγων εκατοντάδων μέτρων, σε ευθεία γραμμή, από δύο σημαντικές αρχαίες τοποθεσίες, ένα δημόσιο κτίριο από την Εποχή του Σιδήρου στη γειτονιά Αρνόνα (Arnona) και το Τελ Ραμάτ Ραχέλ (Tel Ramat Rachel), που έχουν τεκμηριωθεί ως οικιστικά κατάλοιπα τα οποία χρονολογούνται από την Εποχή του Σιδήρου έως την Ισλαμική περίοδο», τόνισε ο Ματσκέβιτς.

Έτσι, το μυστήριο του αρχαίου τούνελ συνεχίζεται, εν αναμονή ίσως ενός θραύσματος κεραμικής ή ενός νομίσματος που θα δώσει απαντήσεις.