Αυστηροί έλεγχοι ταχύτητας στην Αθήνα: Πού στήνονται τα νέα μπλόκα

Σημαντική αύξηση των ελέγχων της Τροχαίας καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες σε δρόμους της Αθήνας, με τα μπλόκα να μεταφέρονται πλέον όχι μόνο σε κεντρικές αρτηρίες αλλά και βαθιά μέσα στις γειτονιές. Στόχος των επιχειρήσεων είναι η εφαρμογή του νέου ορίου ταχύτητας των 30 χιλιομέτρων την ώρα, το οποίο ισχύει πλέον στο σύνολο των κατοικημένων περιοχών και αλλάζει ουσιαστικά τα δεδομένα της αστικής κυκλοφορίας.

Οι συντονισμένες επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν από τις 5 έως τις 9 Φεβρουαρίου σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο, με κινητά ραντάρ να καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τις ταχύτητες των οχημάτων. Τα αποτελέσματα των ελέγχων έδειξαν ότι αρκετοί οδηγοί εξακολουθούν να κινούνται με ταχύτητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν φυσιολογικές για αστικό περιβάλλον, όμως πλέον θεωρούνται παραβάσεις. Μόνο από την Υποδιεύθυνση Τροχαίας Αθηνών βεβαιώθηκαν 93 παραβάσεις για υπέρβαση του ορίου των 30 χλμ./ώρα, αριθμός που δείχνει ότι η προσαρμογή των οδηγών στους νέους κανόνες δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Πότε ισχύει το όριο των 30 και πότε των 50 χλμ./ώρα

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι το όριο των 30 χλμ./ώρα εφαρμόζεται σε όλους τους δρόμους εντός κατοικημένων περιοχών, εκτός από συγκεκριμένες κατηγορίες οδών. Σε μονόδρομους με τουλάχιστον δύο λωρίδες κυκλοφορίας, σε δρόμους διπλής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση ή σε οδούς που διαθέτουν διαχωριστική νησίδα, το ανώτατο όριο μπορεί να φτάνει τα 50 χλμ./ώρα. Σε κάθε περίπτωση, εάν υπάρχει ειδική σήμανση που ορίζει διαφορετικό όριο, υπερισχύει αυτό που αναγράφεται στις πινακίδες.

Αρκετοί οδηγοί πάντως επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιοχές η σήμανση δεν είναι επαρκής, γεγονός που δημιουργεί σύγχυση. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το γενικό όριο εντός κατοικημένων περιοχών ισχύει αυτομάτως ακόμη και αν δεν υπάρχει σχετική πινακίδα, καθώς η σήμανση χρησιμοποιείται κυρίως για να διαφοροποιεί το όριο και όχι για να το επιβεβαιώνει.

Αυστηρά πρόστιμα για τους παραβάτες

Οι κυρώσεις για υπέρβαση ταχύτητας είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Για υπέρβαση έως 20 χλμ./ώρα επιβάλλεται πρόστιμο 150 ευρώ, ενώ για υπέρβαση 20 έως 30 χλμ./ώρα προβλέπεται το ίδιο πρόστιμο και επιπλέον αφαίρεση άδειας οδήγησης για 20 ημέρες. Όταν η υπέρβαση κυμαίνεται από 30 έως 50 χλμ./ώρα, το πρόστιμο φτάνει τα 350 ευρώ με αφαίρεση διπλώματος και πινακίδων για 30 ημέρες. Σε ταχύτητες άνω των 50 χλμ./ώρα το πρόστιμο αυξάνεται στα 700 ευρώ και η αφαίρεση άδειας φτάνει τις 60 ημέρες, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις άνω των 200 χλμ./ώρα προβλέπεται πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για έναν χρόνο.

Πού επικεντρώνονται τα μπλόκα της Τροχαίας

Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται πλέον μόνο σε μεγάλες λεωφόρους αλλά επεκτείνονται κυρίως σε δρόμους γειτονιών, κοντά σε σχολεία, πλατείες και περιοχές με αυξημένη κίνηση πεζών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε τοπικούς οδικούς άξονες που συνδέουν συνοικίες με κεντρικές αρτηρίες, καθώς εκεί καταγράφονται συχνά υψηλότερες ταχύτητες από τις επιτρεπόμενες. Σύμφωνα με στελέχη της Τροχαίας, τα κινητά συνεργεία ελέγχων μετακινούνται συνεχώς ώστε να καλύπτουν διαφορετικές περιοχές του λεκανοπεδίου και να αποτρέπεται η ανάπτυξη «σταθερών σημείων» όπου οι οδηγοί γνωρίζουν εκ των προτέρων την παρουσία ελέγχων.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οδηγοί για το όριο των 30 χλμ./ώρα

Το όριο των 30 χλμ./ώρα ισχύει αυτομάτως σε όλους τους δρόμους εντός κατοικημένων περιοχών, ακόμη και αν δεν υπάρχει σχετική πινακίδα, εκτός από τις περιπτώσεις όπου υπάρχει διαφορετική σήμανση που προβλέπει υψηλότερο όριο. Η προσαρμογή των οδηγών στα νέα δεδομένα θεωρείται κρίσιμη, καθώς η εμπειρία από άλλες ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι η καθολική εφαρμογή χαμηλότερων ορίων οδηγεί σε σημαντική μείωση των σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων και ιδιαίτερα των συγκρούσεων με πεζούς και δικυκλιστές. Οι αρχές εκτιμούν ότι όσο αυξάνεται η ενημέρωση και συνεχίζονται οι συστηματικοί έλεγχοι, η συμμόρφωση θα βελτιώνεται σταδιακά τους επόμενους μήνες.

Τι ισχύει στην Ευρώπη

Η μείωση των ορίων ταχύτητας μέσα στις πόλεις αποτελεί ευρωπαϊκή τάση τα τελευταία χρόνια. Στην Ισπανία, από το 2021 ισχύει γενικό όριο 30 χλμ./ώρα σε μονής λωρίδας αστικούς δρόμους, ενώ σε πολλές πόλεις εφαρμόζονται ακόμη χαμηλότερα όρια σε σχολικές ή πυκνοκατοικημένες περιοχές. Στη Γαλλία, δεκάδες μεγάλες πόλεις όπως το Παρίσι έχουν υιοθετήσει το ίδιο όριο στο μεγαλύτερο μέρος του οδικού τους δικτύου, με στόχο τη μείωση των τροχαίων και της ηχορύπανσης.

Στη Γερμανία το όριο των 30 χλμ./ώρα εφαρμόζεται ήδη σε μεγάλο αριθμό κατοικημένων ζωνών, κυρίως κοντά σε σχολεία και περιοχές υψηλής κυκλοφορίας πεζών, ενώ συνεχίζεται η συζήτηση για καθολική εφαρμογή του σε όλες τις πόλεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πολλές τοπικές αρχές έχουν προχωρήσει σε καθολικά όρια 20 μιλίων την ώρα (περίπου 32 χλμ./ώρα), με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το Λονδίνο και αρκετές πόλεις της Σκωτίας.

Η περίπτωση της Ιταλίας και οι κάμερες ταχύτητας

Στην Ιταλία η εφαρμογή των χαμηλότερων ορίων συνοδεύτηκε από εκτεταμένη χρήση καμερών ταχύτητας, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο έντονης δημόσιας συζήτησης. Σε αρκετές πόλεις τοποθετήθηκαν εκατοντάδες αυτόματες κάμερες ελέγχου, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση των προστίμων αλλά και σε αισθητή μείωση των τροχαίων ατυχημάτων.

Παράλληλα, όμως, υπήρξαν αντιδράσεις πολιτών και δήμων που υποστήριξαν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι κάμερες χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για εισπρακτικούς λόγους. Η ιταλική κυβέρνηση προχώρησε τα τελευταία χρόνια σε αυστηρότερο πλαίσιο πιστοποίησης και ελέγχου των συστημάτων, ώστε να διασφαλιστεί η νομιμότητα και η σωστή λειτουργία τους.

Τα υπέρ και τα κατά των χαμηλότερων ορίων

Η μείωση των ορίων ταχύτητας στις πόλεις έχει συνδεθεί διεθνώς με σημαντική μείωση των σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων, ιδιαίτερα σε συγκρούσεις με πεζούς και ποδηλάτες. Παράλληλα, συμβάλλει στη μείωση του θορύβου και των ρύπων, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής στις κατοικημένες περιοχές. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί οδηγοί θεωρούν ότι τα χαμηλά όρια αυξάνουν τον χρόνο μετακίνησης και προκαλούν σύγχυση όταν δεν υπάρχει επαρκής σήμανση ή όταν εφαρμόζονται χωρίς ταυτόχρονη αναδιοργάνωση της κυκλοφορίας. Η επιτυχία του μέτρου, όπως δείχνουν ευρωπαϊκές εμπειρίες, εξαρτάται κυρίως από τη σωστή ενημέρωση των πολιτών, την καθαρή σήμανση και τη συνεχή αστυνόμευση.

Προσαρμογή οδηγών και επόμενα βήματα

Οι εντατικοί έλεγχοι της Τροχαίας στην Αθήνα δείχνουν ότι η εφαρμογή του νέου πλαισίου βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο. Καθώς οι οδηγοί προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα και αυξάνεται η ενημέρωση για τα όρια ταχύτητας, οι αρχές εκτιμούν ότι τα φαινόμενα παραβατικότητας θα μειωθούν. Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών πόλεων δείχνει ότι μέσα σε λίγους μήνες από την εφαρμογή των νέων ορίων η συμμόρφωση αυξάνεται σημαντικά, ιδιαίτερα όταν οι έλεγχοι παραμένουν συστηματικοί.