Ένα κοινό αμινοξύ μπορεί να εμποδίσει το Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μελέτη
Η αργινίνη μειώνει τη συσσώρευση βλαβερών πρωτεϊνών, ανοίγοντας δρόμο για πιο προσιτές θεραπείες.
Μια ομάδα Ιαπώνων επιστημόνων διερεύνησε τη δράση μιας κοινής ουσίας στο Αλτσχάιμερ, την αργινίνη. Σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό Neurochemistry International, το κοινό αμινοξύ αργινίνη φαίνεται να περιορίζει τον σχηματισμό των πρωτεΐνικών πλακών που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, προσφέροντας μια πιο οικονομική και ενδεχομένως ασφαλέστερη κατεύθυνση για μελλοντικές θεραπείες.
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η νόσος Αλτσχάιμερ εξελίσσεται αργά προκαλώντας βλάβες στη μνήμη και στις βασικές νοητικές λειτουργίες. Ένα από τα χαρακτηριστικά της είναι η συσσώρευση β-αμυλοειδούς, μιας πρωτεΐνης που σχηματίζει μικρά συσσωματώματα μέσα στον εγκέφαλο. Με τον χρόνο αυτά τα «σβωλάκια» δυσκολεύουν την επικοινωνία ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα και προκαλούν φλεγμονή, επιδεινώνοντας τη βλάβη.
Τα πρόσφατα εγκεκριμένα αντισώματα που στοχεύουν τα συσσωματώματα β-αμυλοειδούς αποτελούν σημαντικό βήμα, αλλά συνοδεύονται από τεχνικές δυσκολίες, υψηλό κόστος και πιθανές παρενέργειες. Έτσι, η αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων που να είναι πιο πρακτικές και λιγότερο επεμβατικές παραμένει σημαντική.
Πώς λειτουργεί η αργινίνη στον εγκέφαλο
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Kindai εξέτασαν μια διαφορετική ιδέα: κατά πόσο η αργινίνη, μια ουσία που ο οργανισμός χρησιμοποιεί καθημερινά, θα μπορούσε να αποτρέψει την κακή αναδίπλωση των πρωτεϊνών. Η αργινίνη λειτουργεί ως «βοηθός» στη σωστή διαμόρφωσή τους, αποτρέποντας τη διεργασία που οδηγεί σε συσσωματώματα.
Τα πειράματα σε μύγες και ποντίκια
Για να δοκιμάσουν την ιδέα ανακάτεψαν β-αμυλοειδές με διαφορετικές ποσότητες αργινίνης και παρακολούθησαν τον σχηματισμό ινιδίων. Όσο αυξανόταν η συγκέντρωση του αμινοξέος, τόσο μειωνόταν η δημιουργία των χαρακτηριστικών συσσωματωμάτων. Μικροσκοπικές εικόνες έδειξαν ότι οι ίνες που συνήθως σχηματίζει το β-αμυλοειδές εμφανίζονταν πιο κοντές και λιγότερο οργανωμένες όταν υπήρχε αργινίνη.
Το επόμενο βήμα περιλάμβανε ζωντανά μοντέλα. Χρησιμοποιήθηκαν μύγες που φέρουν μια πολύ επιθετική μορφή του β-αμυλοειδούς που προκαλεί εκτεταμένες βλάβες στους ιστούς των ματιών τους. Οι ερευνητές πρόσθεσαν αργινίνη στη διατροφή τους και διαπίστωσαν ότι τα έντομα εμφάνιζαν σαφώς λιγότερες αλλοιώσεις. Η ποσότητα του τοξικού πρωτεϊνικού φορτίου στους ιστούς ήταν επίσης μειωμένη, δείχνοντας ότι ο μηχανισμός που παρατηρήθηκε στο εργαστήριο λειτουργεί και μέσα σε ζωντανό οργανισμό.
Ακολούθησαν πειράματα σε ένα πιο σύνθετο ζωικό μοντέλο: ποντίκια τροποποιημένα ώστε να αναπτύσσουν πλάκες β-αμυλοειδούς καθώς μεγαλώνουν, προσομοιώνοντας την οικογενή μορφή της νόσου. Τα ζώα κατανάλωναν νερό εμπλουτισμένο με αργινίνη από πολύ νεαρή ηλικία. Οι επιστήμονες εξέτασαν τους εγκεφάλους τους σε δύο χρονικά σημεία και παρατήρησαν ότι οι πλάκες στον ιππόκαμπο και στον φλοιό ήταν αισθητά λιγότερες σε σχέση με τα ποντίκια που δεν είχαν λάβει την ουσία.
Η μείωση δεν περιοριζόταν μόνο στον αριθμό των πλακών, αλλά και στο μέγεθος και την πυκνότητά τους. Η ποσότητα του «ανθεκτικού» β-αμυλοειδούς, αυτού δηλαδή που ο εγκέφαλος δυσκολεύεται περισσότερο να απομακρύνει, ήταν χαμηλότερη στα ποντίκια που κατανάλωσαν αργινίνη. Παράλληλα, οι δοκιμές έδειξαν ότι τα ζώα αυτά διατηρούσαν καλύτερη κινητικότητα και προσανατολισμό στον χώρο σε σχέση με τα ποντίκια που εμφάνισαν τις βλάβες χωρίς καμία παρέμβαση.
Τα όρια της μελέτης και τα επόμενα βήματα
Οι ερευνητές μέτρησαν επίσης δείκτες φλεγμονής, καθώς τα συσσωματώματα πρωτεϊνών συνήθως «ξυπνούν» το ανοσοποιητικό σύστημα του εγκεφάλου. Και εδώ τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά: τα ποντίκια που έλαβαν αργινίνη εμφάνιζαν χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονωδών μορίων, υποδηλώνοντας ότι η προσέγγιση αυτή ενδέχεται όχι μόνο να μειώνει τις πλάκες, αλλά και να περιορίζει τις φλεγμονώδεις διεργασίες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ζώα έλαβαν ποσότητες προσαρμοσμένες στον δικό τους μεταβολισμό, που δεν μεταφράζονται απευθείας σε ανθρώπινη χρήση. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως τα υψηλά συμπληρώματα αργινίνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια από το κοινό χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Παρόλα αυτά, η μελέτη ανοίγει μια νέα προοπτική: ότι η ενίσχυση των φυσικών μηχανισμών που εμποδίζουν την παρεκτροπή των πρωτεϊνών ίσως αποτελέσει στο μέλλον μια πιο προσιτή, καθημερινή στρατηγική στην προσπάθεια επιβράδυνσης της άνοιας.
