Έπεσαν οι υπογραφές για το τέλος του πολέμου - Η στιγμή που ο Τραμπ επικυρώνει τη συμφωνία ΗΠΑ, Ιράν

Σε μια εξέλιξη με βαρύ γεωπολιτικό αποτύπωμα, οι πρόεδροι ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν εξ αποστάσεως το βράδυ της Τετάρτης (17/6) το μνημόνιο κατανόησης που έχει στόχο να βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και να ανοίξει τον δρόμο για μια πιο μόνιμη διευθέτηση της κρίσης.

Η συμφωνία έρχεται έπειτα από περισσότερους από τρεις μήνες πολέμου, ο οποίος ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου και προκάλεσε χιλιάδες θύματα, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ ταυτόχρονα κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω των αναταράξεων στη ναυσιπλοΐα και στην αγορά ενέργειας.

Το λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» υπεγράφη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, σηματοδοτώντας το πιο ουσιαστικό βήμα αποκλιμάκωσης από την έναρξη της σύγκρουσης. Η επιλογή της εξ αποστάσεως υπογραφής αποτυπώνει τόσο τη βαρύτητα της συμφωνίας όσο και την πολιτική ευαισθησία που εξακολουθεί να περιβάλλει τις σχέσεις των δύο χωρών.

Η στιγμή που υπογράφει τη συμφωνία ο Τραμπ

Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», που συμπεριλαμβάνει το μέτωπο του Λιβάνου, υπεγράφη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Γαλλία.

«Μόλις το υπέγραψα», είπε ο Ρεπουμπλικάνος στον Τύπο, εξερχόμενος από παλάτι στις Βερσαλλίες όπου του παρατέθηκε επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε κατόπιν μέσω X βίντεο στο οποίο τον βλέπει κανείς καθώς βάζει την υπογραφή του με μαρκαδόρο στο έγγραφο, έχοντας καθισμένο στο πλάι του τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, που τον συγχαίρει, προτού το δώσει στον υπουργό Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο, όρθιο πίσω του.

Το κείμενο υπογράφηκε από τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον Αμερικανό ομόλογό του, ανακοίνωσε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Το πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε φωτογραφίες που εικονίζουν τον πρόεδρο Πεζεσκιάν καθώς υπέγραφε.

Κατά το Press TV, ο κ. Μπαγαεΐ σημείωσε πως η απόφαση το έγγραφο να υπογραφεί από τους προέδρους δεν ήταν τυχαία. Το ότι το υπέγραψαν οι αρχηγοί των δυο κρατών σημαίνει πως θα είναι αυξημένο το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε παραβίασης, εξήγησε, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο.

Ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ

Κομβικό σημείο του μνημονίου αποτελεί η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, μιας από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη για τη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, ενώ προβλέπει και τη σταδιακή άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Παράλληλα, το μνημόνιο περιγράφει ένα γενικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση του πυρηνικού ζητήματος. Το Ιράν δεσμεύεται να προχωρήσει σε αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, υπό επιτήρηση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, ενώ οι πιο τεχνικές και αμφιλεγόμενες λεπτομέρειες παραπέμπονται στις περαιτέρω διαπραγματεύσεις που αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα.

Στο οικονομικό σκέλος, η Ουάσιγκτον αποδέχεται την αναστολή των κυρώσεων που εμπόδιζαν τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου από τη στιγμή της υπογραφής, ενώ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο για ευρύτερη άρση κυρώσεων εφόσον επιτευχθεί οριστική συμφωνία μέσα στο επόμενο δίμηνο. Η συζήτηση για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια και τη μελλοντική οικονομική στήριξη της χώρας παραμένει ανοιχτή και αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια των συνομιλιών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το μέτωπο του Λιβάνου περιλαμβάνεται ρητά στο μνημόνιο. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική για την Τεχεράνη και τη Χεζμπολά, ενώ στη Βηρυτό η πολιτική ηγεσία επιμένει ότι οι εσωτερικές και διακρατικές διαδικασίες του Λιβάνου παραμένουν ξεχωριστές.

Η τελετή που θα σηματοδοτήσει την έναρξη της επόμενης φάσης των διαπραγματεύσεων αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία. Εκεί θα αρχίσουν οι τεχνικές συνομιλίες για την οριστικοποίηση των όρων, με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα, τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, το καθεστώς των κυρώσεων και τους μηχανισμούς εφαρμογής της συμφωνίας.

Παρά τη διπλωματική πρόοδο, η επιφυλακτικότητα παραμένει. Το μνημόνιο δεν λύνει αυτομάτως όλα τα ανοιχτά ζητήματα, αλλά δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο αποκλιμάκωσης, στο οποίο θα κριθεί αν η προσωρινή συμφωνία μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή ειρηνευτική διευθέτηση για ολόκληρη την περιοχή.