Καρκίνος: Νέες θεραπείες μέσα από την αναγέννηση του ανοσοποιητικού, λέει μελέτη

Καθώς περνούν τα χρόνια, το ανοσοποιητικό σύστημα χάνει σταδιακά την αποτελεσματικότητά του, αφήνοντας τον οργανισμό εκτεθειμένο σε λοιμώξεις, καρκίνο και σοβαρές επιπλοκές από ασθένειες που σε νεαρότερη ηλικία αντιμετωπίζονται ευκολότερα. Οι επιστήμονες εδώ και δεκαετίες προσπαθούν να καταλάβουν αν αυτή η φθορά είναι αναπόφευκτη και αν μπορεί να επιβραδυνθεί. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature φέρνει στο προσκήνιο μια απρόσμενη ιδέα: την «επανεκκίνηση» βασικών μηχανισμών άμυνας του σώματος.

Ο ρόλος του θύμου αδένα και γιατί φθίνει με την ηλικία

Όπως διαβάζουμε στο ScienceAlert, στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο θύμος αδένας, ένα μικρό όργανο μπροστά από την καρδιά που παίζει καθοριστικό ρόλο στην ωρίμανση των Τ-λεμφοκυττάρων. Τα κύτταρα αυτά λειτουργούν σαν «περιπολικά» αναγνωρίζοντας μολυσμένα ή καρκινικά κύτταρα και δίνουν το σήμα για την εξουδετέρωσή τους. Από την εφηβεία και μετά, όμως, ο θύμος αρχίζει να συρρικνώνεται, με αποτέλεσμα η παραγωγή νέων Τ-κυττάρων να μειώνεται δραστικά όσο μεγαλώνουμε.

Οι ερευνητές ξεκίνησαν συγκρίνοντας το ανοσοποιητικό σύστημα νεαρών και ηλικιωμένων ποντικών. Έτσι εντόπισαν τρία βασικά μόρια-σήματα που μειώνονται με την ηλικία και είναι κρίσιμα για τη δημιουργία και τη διατήρηση των Τ-κυττάρων. Αν αυτά τα σήματα μπορούσαν να επαναλειτουργήσουν, ίσως το σώμα να μπορούσε να ξαναβρεί μέρος της αμυντικής του ισχύος. Το ερώτημα ήταν πού και πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό χωρίς σοβαρές παρενέργειες.

Γιατί το ήπαρ έγινε το κλειδί της έρευνας

Η απάντηση ήρθε από το ήπαρ. Πρόκειται για ένα όργανο με εξαιρετική ικανότητα παραγωγής πρωτεϊνών, ακόμη και σε μεγάλη ηλικία. Επιπλέον, δέχεται συνεχώς αίμα από το πεπτικό σύστημα, γεγονός που το καθιστά κομβικό «σταθμό» για πολλές βιολογικές διεργασίες. Οι επιστήμονες σχεδίασαν μια θεραπεία βασισμένη σε mRNA – μικρά μόρια που δίνουν οδηγίες στα κύτταρα για την παραγωγή συγκεκριμένων πρωτεϊνών – και την χορήγησαν στο ήπαρ ηλικιωμένων ποντικών, με στόχο να μιμηθούν τα σήματα του θύμου αδένα.

Μετά από τέσσερις εβδομάδες θεραπείας, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Τα ποντίκια εμφάνισαν αύξηση τόσο στον αριθμό όσο και στην ποικιλία των Τ-κυττάρων τους, στοιχείο που θεωρείται κλειδί για ένα «νεανικό» ανοσοποιητικό. Αντέδρασαν καλύτερα σε εμβόλια και αντιμετώπισαν πιο αποτελεσματικά όγκους, δείχνοντας ότι η ενίσχυση δεν ήταν απλώς ποσοτική, αλλά και λειτουργική. Με άλλα λόγια, το ανοσοποιητικό τους συμπεριφερόταν σαν να είχε γυρίσει πίσω τον χρόνο.

Ένα κρίσιμο στοιχείο της μεθόδου είναι ότι η ενίσχυση της παραγωγής Τ-κυττάρων ήταν προσωρινή. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο υπερδιέγερσης του ανοσοποιητικού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια φλεγμονή ή αυτοάνοσα νοσήματα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν επιχειρούν να «ξαναφτιάξουν» τον θύμο, αλλά να δημιουργήσουν ένα ελεγχόμενο, συνθετικό σύστημα που μιμείται τις βασικές του λειτουργίες μόνο για όσο χρειάζεται.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της υγιούς γήρανσης

Παρότι τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα, η μετάβαση από τα ποντίκια στους ανθρώπους δεν είναι δεδομένη.  Αν η τεχνική, όμως, αποδειχθεί αποτελεσματική και στους ανθρώπους, θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γήρανση του ανοσοποιητικού. Η ιδέα ότι βασικά συστήματα άμυνας μπορούν να «συντηρηθούν» ή να ενισχυθούν ανοίγει τον δρόμο όχι μόνο για μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αλλά και για περισσότερα χρόνια καλής υγείας.