Το πληκτρολόγιο QWERTY είναι τόσο βαθιά ενσωματωμένο στην καθημερινότητά μας, ώστε σπάνια σταματάμε να σκεφτούμε γιατί τα γράμματα βρίσκονται σε αυτή τη σειρά. Κι όμως, η γνωστή διάταξη με τα γράμματα Q, W, E, R, T, Y στην επάνω σειρά του κάθε πληκτρολογίου δεν είναι ούτε τυχαία ούτε τόσο απλή όσο φαίνεται.
Σήμερα τη συναντάμε σχεδόν παντού: σε υπολογιστές, laptops, κινητά τηλέφωνα και tablets. Παρ’ όλα αυτά, η προέλευσή της δεν συνδέεται απαραίτητα με τον πιο γνωστό μύθο γύρω από αυτήν — ότι δηλαδή σχεδιάστηκε επίτηδες για να επιβραδύνει τους δακτυλογράφους και να μην μπλοκάρουν οι παλιές γραφομηχανές.
Όπως σημειώνει σε σχετικό της θέμα η ιστοσελίδα historyfacts.com, η ιστορία ξεκινά τον 19ο αιώνα, όταν διάφοροι εφευρέτες προσπαθούσαν να δημιουργήσουν μηχανές ικανές να τυπώνουν γράμματα και αριθμούς. Οι περισσότερες πρώιμες γραφομηχανές ήταν ογκώδεις και δύσχρηστες, μέχρι που ο Αμερικανός εφευρέτης Κρίστοφερ Λάθαμ Σολς, μαζί με τον Κάρλος Γκλίντεν, παρουσίασε μια πιο λειτουργική πρόταση. Το πρώτο τους μοντέλο είχε πλήκτρα σε αλφαβητική σειρά, όμως η πιο πρακτική εκδοχή που ακολούθησε στις αρχές της δεκαετίας του 1870 έφερε ήδη τη βάση αυτού που αργότερα θα γινόταν το QWERTY.
Γιατί το QWERTY
Η μεγάλη τομή ήρθε όταν η Remington ανέλαβε την παραγωγή της μηχανής και τη μετέτρεψε στην πρώτη εμπορικά επιτυχημένη γραφομηχανή. Από εκεί και πέρα, η διάταξη QWERTY καθιερώθηκε σταδιακά ως το πρότυπο της αγοράς.
Για πολλά χρόνια κυριάρχησε η ιδέα ότι η QWERTY σχεδιάστηκε για να κάνει την πληκτρολόγηση πιο αργή, ώστε να αποφεύγονται οι μηχανικές εμπλοκές στις παλιές γραφομηχανές. Όμως οι ερευνητές δεν έχουν βρει ισχυρές αποδείξεις που να στηρίζουν αυτή την άποψη. Αντίθετα, μια πιο πειστική εξήγηση είναι ότι η διάταξη διαμορφώθηκε μέσα από πρακτικές ανάγκες της εποχής.
Σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Κιότο, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του QWERTY έπαιξαν οι τηλεγραφητές, οι οποίοι χρειάζονταν ένα πιο λειτουργικό σύστημα για τη γρήγορη μεταγραφή μηνυμάτων από κώδικα Μορς. Η αλφαβητική σειρά των πλήκτρων δεν τους εξυπηρετούσε, κι έτσι η διάταξη εξελίχθηκε σταδιακά μέσα από διορθώσεις, πρακτικούς συμβιβασμούς και αλλαγές που έκαναν τόσο οι εφευρέτες όσο και οι κατασκευαστές.
Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι πατέντες της εποχής. Καθώς νέες εταιρείες προσπαθούσαν να αποφύγουν νομικές συγκρούσεις με υφιστάμενα σχέδια, προχώρησαν σε μικρές τροποποιήσεις, διαμορφώνοντας τελικά τη μορφή του QWERTY που χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα.
Ήρθε για να μείνει
Αυτό που κάνει τη συγκεκριμένη διάταξη πραγματικά ξεχωριστή δεν είναι μόνο η ιστορία της, αλλά η αντοχή της στον χρόνο. Παρότι έχουν προταθεί άλλες, θεωρητικά πιο αποδοτικές λύσεις, όπως η διάταξη Dvorak, η QWERTY δεν έχασε ποτέ την κυριαρχία της. Ο βασικός λόγος είναι πρακτικός: μέχρι να εμφανιστούν οι εναλλακτικές, εκατομμύρια άνθρωποι είχαν ήδη μάθει να πληκτρολογούν σε QWERTY, γεγονός που έκανε οποιαδήποτε αλλαγή εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή.
Ακόμη και σήμερα, που η πληκτρολόγηση γίνεται όλο και περισσότερο σε οθόνες αφής, η QWERTY παραμένει κυρίαρχη. Υπάρχουν βέβαια πειραματικές προτάσεις, όπως το KALQ, ένα πληκτρολόγιο σχεδιασμένο ειδικά για χρήση με αντίχειρες σε touchscreen συσκευές. Ωστόσο, το αν τέτοιες λύσεις θα μπορέσουν να αμφισβητήσουν σοβαρά τη σημερινή κυριαρχία της QWERTY παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Για την ώρα, η διάταξη που γεννήθηκε στην εποχή της γραφομηχανής εξακολουθεί να ορίζει τον τρόπο με τον οποίο γράφει ο σύγχρονος κόσμος. Και ίσως αυτό να είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας της: ότι ένα σχέδιο του 19ου αιώνα παραμένει, ακόμη και στην ψηφιακή εποχή, σχεδόν αδιαμφισβήτητο.