Αν σου έλεγαν ότι ο Bruce Springsteen υπήρξε ένας άνθρωπος χωρίς πυξίδα, που πάλεψε για να βρει τον εαυτό του, που πέρασε μήνες απομονωμένος σε ένα δωμάτιο για να γράψει, θα το πίστευες; Και αν σου έλεγαν ότι όλα αυτά τα πέρασε μετά την επιτυχία του Born to Run και του The River που έγιναν (πολυ)πλατινένια σε τουλάχιστον τέσσερις χώρες;
Ένας μοναχικός ρόκερ
Αυτό το κενό σκοπεύει να καλύψει το Springsteen: Deliver Me From Nowhere. Η ταινία ανοίγει με το «Αφεντικό» να ολοκληρώνει θριαμβευτικά κάποια live χωρίς να μπορεί να απολαύσει την επιτυχία του. Περιβάλλεται από fans, αλλά να αδυνατεί να συνδεθεί μαζί τους. Μένει απομονωμένος σε ένα νοικιασμένο σπίτι, με ένα αναμμένο τσιγάρο δίπλα του, καταβεβλημένος χωρίς την αυτοπεποίθηση που νομίζεις ότι τον διακρίνει. Καταλαβαίνεις, λοιπόν, ότι ο σκηνοθέτης, Scott Cooper, θέλει να αποφύγει όσο περισσότερο γίνεται τα ροκ και χολιγουντιανά κλισέ– και αυτό κάνει την ταινία σπουδαία.
To πορτρέτο του Cooper βασίζεται κυρίως στην αφήγηση παρά στην εικόνα. Από την αφηγηματική γραμμή (προσανατολισμός, επιπλοκή, επίλυση) η έμφαση είναι στην επιπλοκή. Λαμπρά, γιατί αυτό ανοίγει χώρο, να το πω έτσι, για να φανούν τα τραγούδια και να αναλάβουν τη μεταφορά των συναισθημάτων. Εδώ δεν έχεις σεναριακά τρικ ή κορόνες όπως «πόσο μεγάλος ήταν ο Springsteen που μπόρεσε να διαχειριστεί την εξεζητημένη φήμη!».
Η φάση είναι σκέτο πρόβλημα: ο Springsteen προσπαθεί να «μανατζάρει» τον εαυτό του και αυτό είναι πιο δύσκολο από το να κάνει σουξέ. Στην πορεία γράφει έναν δίσκο ο οποίος θα γίνει απλώς πλατινένιος (σε σχέση ας πούμε με το Born in the USA που έγινε 17 φορές πλατινένιο) αλλά είναι πιο Springsteen από οποιονδήποτε άλλο. Το Nebraska είναι μια περίοδος που τίποτα δεν είναι δεδομένο, τουλάχιστον όχι όπως ίσως φανταζόμαστε τώρα, εκ των υστέρων.
Η επιλογή του Jeremy Allen White
Απόλυτα ταιριαστό με τις φιλοδοξίες του Cooper αλλά και τις επιθυμίες του Springsteen –όπως αναφέρεται σε reviews– είναι και η επιλογή του ηθοποιού στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο Jeremy Allen White μοιάζει ελάχιστα με τον Springsteen αλλά αυτό δεν είναι πρόβλημα. Ο ηθοποιός καταφέρνει να αποδώσει τον εσωτερικό κόσμο του καλλιτέχνη που υποδύεται, τις μανιέρες του, τις μικρές ανεπαίσθητες χειρονομίες, την ψυχική κόπωση μετά από ώρες γραψίματος, το γέλιο του Springsteen, που ενίοτε διακόπτει το τραγούδι.
Η low key εμφάνιση του White αναδεικνύει τη σημασία των μικρών στιγμών, όπως τις βόλτες του μουσικού στην κουζίνα με φόντο τις άδειες κούπες καφέ, ενώ μουρμουρίζει κάποια στιχάκια. H φωνή του έχει το μέταλλο που απαιτείται για αυτόν τον σύνθετο ρόλο. Μπορεί να μη βγάζει τη φωνή του νεαρού Springsteen, τη βραχνάδα, τις ανάσες και τα σπασίματα αλλά σε σύγκριση με τον Timothée Chalamet τα καταφέρνει πολύ καλύτερα. Φαίνεται καλά η μελέτη του.
Τα flashbacks
Πολύ εύστοχα, η ταινία του Cooper δίνει αρκετό χρόνο και σε αυτό που είναι η αιτία των προβλημάτων του Springsteen. Τα flashbacks στη σχέση με τον αλκοολικό και βίαιο πατέρα του η ραχοκοκαλιά της ταινίας. Σε κάθε στιχάκι που γράφει, σε κάθε νότα που παίζει στην κιθάρα, βλέπεις τον φόβο.
Και ευτυχώς ο σκηνοθέτης δεν το κάνει λύσσα με αχρείαστους συναισθηματισμούς, αλλά σταματάει όταν επιτύχει να αποτυπώσει το πώς η προσωπική εμπειρία διαμορφώνει την καλλιτεχνική έκφραση. Δεν είναι τόσο ο χαρακτήρας του Springsteen το θέμα της ταινίας, όσο το Nebraska, αυτό το χαρακτηριστικό παράθυρο στην καριέρα του ρόκερ.
Οι γυναίκες του Springsteen
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η κινηματογραφική σχέση με τη Faye. Δεν πρόκειται για κάποιο υπαρκτό πρόσωπο, αλλά ένα αμάλγαμα των γυναικών με τις οποίες σχετίστηκε ο Springsteen. Σχέσεις που εν πολλοίς είχαν την ίδια, άδοξη κατάληξη: παρά την πρόθεσή του να συνδεθεί ρομαντικά και εγκεφαλικά με το πρόσωπο, αδυνατεί και φεύγει.
Είναι ένα σκηνοθετικό τρικ που εξοικονομεί πολύ χρόνο σε σχέση με το να αφιερώνει σκηνές στα διάφορα πρόσωπα, και ενισχύει το πορτρέτο της ευαίσθητης πλευράς του Springsteen.
Η συμβολή του Jon Landau στο Nebraska
Όσοι πιστοί μουσικόφιλοι προσέλθουν θα δουν πολύ ευχάριστα τις συζητήσεις του Springsteen με τον μάνατζέρ του, Jon Landau, για το κατά πόσο πρέπει και με ποιον τρόπο να ηχογραφηθούν τα τραγούδια για να κυκλοφορήσουν. Σήμερα ξέρουμε τι έγινε, αλλά τότε δεν ήταν δεδομένο και η ταινία ρίχνει φως στην καλλιτεχνική δημιουργία. Και δείχνει πώς η διαφωνία των δύο γίνεται «πολιτισμένα» με επιχειρήματα, χειρονομίες και νοήματα και όχι θυελλώδεις καυγάδες.
Ο Landau είναι ο παραγωγός που καταλαβαίνει τον καλλιτέχνη του χωρίς να κάνει αναίτιες παραχωρήσεις. Ασκεί την επιρροή του αλλά αφήνει χώρο και στον Springsteen να εκφραστεί. Όταν αντιλαμβάνεται την απόγνωσή του, το φως μπαίνει από τις περσίδες και γεννιέται το Nebraska.