Η Ελλάδα των ανισοτήτων: Ένα στα είκοσι παιδιά μεγαλώνει στη σκιά της φτώχειας

Δεν είναι μόνο οι αριθμοί που μετρούν. Πίσω από κάθε στατιστική για τη φτώχεια κρύβονται παιδικά βλέμματα, διαφορετικές εμπειρίες, ιστορίες καθημερινότητας που δεν χωρούν σε ποσοστά. Αυτήν ακριβώς την «ανθρώπινη διάσταση» επιχειρεί να αναδείξει  το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) παρουσιάζοντας τον Δείκτη Πολυδιάστατης Παιδικής Φτώχειας, ένα νέο εργαλείο που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τη φτώχεια των παιδιών στην Ελλάδα.

Ένας δείκτης πέρα από το εισόδημα

Ο νέος δείκτης δεν περιορίζεται στα οικονομικά δεδομένα, αλλά αποτυπώνει τις πολλαπλές στερήσεις που βιώνουν τα παιδιά, από τις συνθήκες διαβίωσης και την πρόσβαση στην εκπαίδευση, μέχρι την ψυχική ευημερία και το κοινωνικό τους περιβάλλον.
Βασίζεται σε πρωτογενή μικροδεδομένα και εξετάζει τις συνθήκες ζωής ανά ηλικιακή ομάδα, περιφέρεια, τύπο περιοχής και κοινωνικοοικονομική τάξη, προσφέροντας μια πολύ πιο ακριβή εικόνα από τους παραδοσιακούς δείκτες όπως ο AROP και ο AROPE.

Τα παιδιά μιλούν για τη ζωή τους

Το πιο καινοτόμο στοιχείο του Δείκτη είναι η άμεση συμμετοχή των ίδιων των παιδιών. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιείται μέσα στα σχολεία, με τους μαθητές να συμπληρώνουν ειδικά σχεδιασμένα ερωτηματολόγια χωρίς την επιρροή των γονιών τους.
Έτσι, η φωνή των παιδιών καταγράφεται αυθεντικά, αποτυπώνοντας την πραγματική τους εμπειρία από την καθημερινότητα, την εκπαίδευση και την κοινωνική τους ζωή. Πρόκειται για μια δημοκρατική διαδικασία συμμετοχής, πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της παιδικής συμμετοχής σε ζητήματα πολιτικής.

Τι δείχνουν τα στοιχεία του 2024–2025

Η μεγάλη έρευνα του ΚΕΠΕ πραγματοποιήθηκε το σχολικό έτος 2024–2025, σε 3.076 μαθητές από όλη τη χώρα, και κατέληξε σε ένα εντυπωσιακά χαμηλό ποσοστό: Ο Δείκτης Πολυδιάστατης Παιδικής Φτώχειας διαμορφώνεται στο 5,5%.

Ωστόσο, οι περιφερειακές διαφορές είναι έντονες.

• Η Στερεά Ελλάδα εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό πολυδιάστατης παιδικής φτώχειας (8,56%), ενώ ακολουθούν η Αττική, η Θεσσαλία και τα Ιόνια Νησιά.
• Παράλληλα, η οικονομική παιδική φτώχεια στην Ελλάδα φτάνει το 9,2%, ενώ η μη οικονομική (που σχετίζεται με ποιότητα ζωής, κοινωνικές ευκαιρίες και πρόσβαση σε υπηρεσίες) ανέρχεται στο 12,5%.

Ένα εργαλείο πολιτικής με ακρίβεια

Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, το μεγάλο πλεονέκτημα του νέου δείκτη είναι ότι καταγράφει με μεγαλύτερη ακρίβεια την επίδραση των κοινωνικών και επιδοματικών πολιτικών. Έτσι, μπορεί να λειτουργήσει ως δείκτης έγκαιρης προειδοποίησης, βοηθώντας στη βελτίωση και προσαρμογή των πολιτικών στήριξης πριν τα προβλήματα διογκωθούν.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ο Δείκτης Πολυδιάστατης Παιδικής Φτώχειας δεν δείχνει απλώς χαμηλότερα επίπεδα φτώχεια, δείχνει την αλήθεια πίσω από τους αριθμούς: ένα πιο αξιόπιστο και ανθρώπινο πορτρέτο της παιδικής ευημερίας στην Ελλάδα του σήμερα.