ΗΠΑ-Ιράν: Πώς το διπλωματικό θρίλερ των 10 ωρών κατέληξε σε συμφωνία - Τι προβλέπει το σχέδιο

Ένα διπλωματικό θρίλερ που εξελίχθηκε μέσα σε λίγες ώρες οδήγησε τελικά σε μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, αποτρέποντας –τουλάχιστον προς το παρόν– μια δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή που μαίνεται ήδη 40 μέρες.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε τα ξημερώματα της Τετάρτης (8/4) ότι η Ουάσιγκτον δέχεται μια εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν, πρόταση που κατατέθηκε από το Πακιστάν λίγες ώρες πριν λήξει η προθεσμία που είχε θέσει ο ίδιος για μαζικά στρατιωτικά πλήγματα σε υποδομές της Τεχεράνης.

Η συμφωνία προβλέπει ότι για δύο εβδομάδες θα ανασταλούν οι αμερικανικές επιθέσεις, ενώ το Ιράν δεσμεύεται να επιτρέψει ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη», δηλώνοντας ότι το ζήτημα του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου θα λυθεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας.

Από την πλευρά του, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν επιβεβαίωσε την αποδοχή της προσωρινής εκεχειρίας, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες θα ξεκινήσουν με βάση μια πρόταση δέκα σημείων της Τεχεράνης.

Ο ρόλος του Πακιστάν

Καθοριστικός αποδείχθηκε ο ρόλος του Πακιστάν, το οποίο λειτούργησε ως βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, επικοινώνησε με τον Τραμπ ζητώντας παράταση δύο εβδομάδων στην προθεσμία για τις επιθέσεις, προκειμένου να υπάρξει χώρος για διαπραγματεύσεις.

Τελικά η Ουάσιγκτον αποδέχθηκε την πρόταση, υπό τον όρο ότι το Ιράν θα ανοίξει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που επιβεβαίωσε και η Τεχεράνη.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι το Ιράν θα επιτρέψει «ασφαλή διέλευση μέσω συντονισμού με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας» κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Η περίοδος των δύο εβδομάδων θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα χρησιμοποιηθεί για διαπραγματεύσεις με στόχο μια ευρύτερη συμφωνία που θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ΗΠΑ και Ιράν αναμένεται να συναντηθούν για συνομιλίες ειρήνης την Παρασκευή 10 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ. Την αμερικανική αντιπροσωπεία πιθανότατα θα ηγηθεί ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς.

Οι ΗΠΑ ανέστειλαν ήδη τις επιθέσεις

Παρά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναστείλει τις επιθέσεις, ωστόσο μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να εφαρμοστεί πλήρως η εντολή κατάπαυσης του πυρός στις μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης.

Μάλιστα, μετά την έναρξη της εκεχειρίας στις 03:00 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας, αναφέρθηκαν ακόμη εκτοξεύσεις πυραύλων από το Ιράν προς το Ισραήλ και ορισμένα κράτη του Κόλπου.

Σημειώνεται πως η ισραηλινή κυβέρνηση δήλωσε ότι στηρίζει την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει τις επιθέσεις κατά του Ιράν για δύο εβδομάδες, ωστόσο ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι η εκεχειρία δεν αφορά το μέτωπο του Λιβάνου, διαψεύδοντας δηλώσεις του Πακιστανού πρωθυπουργού ότι η συμφωνία θα επεκτεινόταν και εκεί.

Υποχωρούν οι τιμές του πετρελαίου

Η ανακοίνωση της εκεχειρίας, πάντως, προκάλεσε άμεση ανακούφιση στις διεθνείς αγορές.

Οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούσαν κατά 15% και πλέον τις πρώτες πρωινές ώρες, μετά τις ανακοινώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι παρατείνει το τελεσίγραφό του στο Ιράν, της Τεχεράνης πως είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί και του πρωθυπουργού του Πακιστάν Σαμπάζ Σαρίφ πως τίθεται σε ισχύ κατάπαυση του πυρός «παντού» στη Μέση Ανατολή με «άμεση ισχύ» -- που ανακούφισαν τις αγορές, με τους χρηματιστηριακούς δείκτες στην Ασία να απογειώνονται κατά τις πρώτες συναλλαγές.

Περί τις 03:15 (ώρα Ελλάδας), η τιμή του West Texas Intermediate (WTI), αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς, μειωνόταν κατά 15,40%, στα 99,55 δολάρια.

Αυτή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, έπεφτε κατά 15,03%, στα 92,85 δολάρια.

Υποχώρησαν έτσι κάτω από το φράγμα των 100 δολαρίων, σε κλίμα ευφορίας για την προοπτική κατάπαυσης του πυρός στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, όπου μαίνεται πόλεμος για πάνω από πέντε εβδομάδες.

Ο δείκτης Nikkei του χρηματιστηρίου στο Τόκιο σημείωνε αλματώδη άνοδο (+4%), όπως και ο Kospi σε αυτό της Σεούλ (+5,94%).

Τι προβλέπει το σχέδιο των 10 σημείων

Το σχέδιο των 10 σημείων που προτείνει η Τεχεράνη προβλέπει τα εξής:

• Πλήρης παύση του πολέμου κατά του Ιράκ, του Λιβάνου και της Υεμένης.

• Πλήρης και μόνιμη λήξη του πολέμου κατά του Ιράν χωρίς χρονικό περιορισμό.

• Τερματισμός όλων των συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή

• Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

• Θέσπιση πρωτοκόλλου και όρων για τη διασφάλιση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ

• Καταβολή αποζημίωσης για το κόστος ανοικοδόμησης στο Ιράν.

• Πλήρης δέσμευση για την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν

• Αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες

• Απόλυτη δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την κατοχή πυρηνικών όπλων.

• Άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα αμέσως μετά την έγκριση των ανωτέρω όρων.

Οι δραματικές 10 ώρες πριν την εκεχειρία

Η συμφωνία προέκυψε μετά από μια εξαιρετικά έντονη ημέρα διπλωματικών εξελίξεων. Η κρίση κορυφώθηκε όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε δημόσια ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα μπορούσε να χαθεί μέσα σε μια νύχτα» αν το Ιράν δεν άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ.

Λίγες ώρες αργότερα το Ιράν περιόρισε τις άμεσες διπλωματικές επαφές με τις ΗΠΑ, πολίτες άρχισαν να συγκεντρώνονται γύρω από κρίσιμες υποδομές στο Ιράν, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ δήλωνε αισιόδοξος για συμφωνία, ενώ το Πακιστάν ζήτησε επίσημα παράταση της προθεσμίας.

Τελικά, 10,5 ώρες μετά τις απειλές, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αποδέχεται την εκεχειρία.