Μητσοτάκης από Βρυξέλλες: «Ναι» στη συμμετοχή των 13 χωρών στο Συμβούλιο Ειρήνης, μόνο για τη Γάζα
Τι είπε ο πρωθυπουργός προσερχόμενος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Σε κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στην άτυπη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, τόνισε ότι η πρόταση της Αθήνας είναι οι 13 χώρες που έχουν λάβει πρόσκληση για το «Συμβούλιο Ειρήνης» να συμμετάσχουν μόνο για το κομμάτι που αφορά τη Γάζα και για όσο αυτό χρειαστεί.
Μιλώντας για το «Συμβούλιο Ειρήνης», ο Έλληνας πρωθυπουργός ανέφερε: «Ως προς τώρα το άλλο ζήτημα το οποίο θα συζητήσουμε και αναφέρομαι στο Συμβούλιο της Ειρήνης όπως αυτό προτάθηκε από τον πρόεδρο Τραμπ, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά όλες οι χώρες με δύο εξαιρέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν εκφράσει κάποιους πιστεύω εύογους νομικούς προβληματισμούς καθώς το Συμβούλιο Ειρήνης, έτσι όπως τουλάχιστον έχει παρουσιαστεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες εκφεύγει κατά πολύ της απόφασης 2803 του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Παραταύτα η πρόταση της Ελλάδος, η πρόταση μου, θα είναι οι 13 χώρες οι οποίες έχουν προσκληθεί να συμμετέχουν στο Συμβούλιο της Ειρήνης να προσυπογράψουν την προσχώρηση τους μόνο όμως για το ζήτημα το οποίο αφορά την επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα και για όσο χρόνο αυτό απαιτηθεί. Θεωρώ ότι αυτό είναι μια εύλογη συμβιβαστική λύση η οποία θα μας επιτρέψει να συμμετέχουμε στην διαδικασία ειρήνευσης της Γάζας. Η Ελλάδα από την πρώτη στιγμή έχει εκφράσει ένα έντονο ενδιαφέρον για την περιοχή χωρίς όμως ταυτόχρονα να δημιουργήσουμε ουσιαστικά ένα νέο οργανισμό ο οποίος μπορεί να λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών».
Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της Γροιλανδίας: «Δεν είναι συχνό να συγκαλείται έκτακτη σύνοδος κορυφής, όμως πιστεύω ότι στην προκειμένη περίπτωση αυτό ήταν επιβεβλημένο. Τις τελευταίες εβδομάδες υπήρξε μία σημαντική ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις ως αποτέλεσμα των δηλώσεων του προέδρου Τραμπ».
Και συνέχισε: «Πιστεύω όμως ότι οι χθεσινές του τοποθετήσεις οδηγούν, δείχνουν, το διάδρομο προς μία εκτόνωση τουλάχιστον στο ζήτημα που αφορά στην Γροιλανδία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενωμένη με μία εξαίρεση τάχθηκε στο πλευρό της Δανίας και της Γροιλανδίας διευκρινίζοντας από την πρώτη στιγμή ότι τα ζητήματα που αφορούν την νήσο της Γροιλανδίας αφορούν μόνο τους κατοίκους της και το βασίλειο της Δανίας. Αναγνωρίζουμε απόλυτα ότι υπάρχουν έντονοι και δικαιολογημένοι αμερικανικοί προβληματισμοί ως προς την ασφάλεια του αρκτικού κύκλου, αυτοί όμως μπορούν να επιλυθούν με καλή διάθεση και στα πλαίσια των υφιστάμενων συνθηκών που διέπουν τις θέσεις της Δανίας με τις ΗΠΑ, και πιστεύω ότι μπορούμε δημιουργικά και παραγωγικά να κινηθούμε σε αυτή την κατεύθυνση».
Απαντώντας σε (εκτός μικροφώνου) ερώτηση δημοσιογράφου ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η έκτακτης σύνοδος καταδεικνύει ότι τις τελευταίες εβδομάδες υπήρξε ξεκάθαρα ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης. «Πέραν αυτού, χαιρετίζω τις δηλώσεις που έκανε χθες ο πρόεδρος Τραμπ στο Νταβός. Πιστεύω ότι υπάρχει περιθώριο για την εξεύρεση ενός λογικού συμβιβασμού που θα σέβεται πλήρως την κυριαρχία της Δανίας και της Γροιλανδίας. Πιστεύω ότι η Ευρώπη ήταν ενωμένη στην αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως έχω πει, η ελπίδα μου είναι και θα συνεχίσω να εργάζομαι προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης. Είμαι ένθερμος υποστηρικτής της διατλαντικής εταιρικής σχέσης, αναγνωρίζω τις προκλήσεις, αλλά πιστεύω ότι αν παραμείνουμε ενωμένοι, σταθεροί αλλά εποικοδομητικοί, μπορεί να βρεθεί μία λύση», συμπλήρωσε.
Τι περιλαμβάνεται στην ατζέντα
Το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκαλείται στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ηνωμένων Πολιτειών, εν μέσω αυξημένης μεταβλητότητας στις διατλαντικές σχέσεις, παρά τα πιο θετικά μηνύματα των τελευταίων 24ωρών. Στην ατζέντα του Συμβουλίου περιλαμβάνονται το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι ενδεχόμενες εμπορικές απειλές κατά κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής, όπως η Ουκρανία και η ασφάλεια στην Αρκτική.
Αυτό το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκλήθηκε από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα πριν από μερικές ημέρες, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ κράδαινε την απειλή ενός εμπορικού πολέμου από την 1η Φεβρουαρίου, αν δεν του παραχωρούσαν τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Την απειλή αυτή ο Αμερικανός πρόεδρος την πήρε πίσω, επικαλούμενος μια συμφωνία που επιτεύχθηκε με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία.
Παρά αυτό το θετικό μήνυμα των τελευταίων 24 ωρών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκριναν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί η συζήτηση στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, έπειτα από έναν χρόνο της νέας αμερικανικής διοίκησης, το 2025 χαρακτηρίστηκε από νέο ύφος, νέες πολιτικές και διαφορετική στάση των ΗΠΑ σε πολλούς τομείς. Από την πλευρά της, η ΕΕ κινήθηκε με στόχο τη σταθεροποίηση της σχέσης, σε πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους.
Σε ό,τι αφορά στα «διδάγματα» από τις πρόσφατες εξελίξεις, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η επιτακτική ανάγκη για επιτάχυνση της ατζέντας για «στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», ενώ, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η αντίδραση των κρατών-μελών ήταν ταχεία, συντονισμένη και ψύχραιμη, με σαφή και σταθερά μηνύματα.
Σε ό,τι αφορά στη Γροιλανδία, αναγνωρίζεται ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατη ενημέρωση από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό πως σε συνομιλία του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ συμφωνήθηκε προσέγγιση δύο αξόνων: αφενός διμερής διάλογος μεταξύ ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας και αφετέρου ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής. Η ΕΕ δηλώνει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία. Θετικό στοιχείο χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε πως δεν τίθεται θέμα στρατιωτικής απειλής κατά της Γροιλανδίας.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το πεδίο του εμπορίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει εφόσον οι απειλές επιβεβαιωθούν, κάτι που προς το παρόν δεν έχει συμβεί. Παράλληλα, τονίζεται ότι υπάρχει συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το εμπόριο, ενώ η Ένωση παραμένει σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Σε σχέση με το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace) του Ντόναλντ Τραμπ, αξιωματούχοι της ΕΕ διευκρινίζουν ότι το θέμα θα τεθεί στο πλαίσιο της συνολικής συζήτησης για τις διατλαντικές σχέσεις. Αρκετά κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις συμμετοχής, ωστόσο η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.
Η αρχική παρουσίαση της πρωτοβουλίας επικεντρωνόταν στο ζήτημα της Γάζας, ωστόσο, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για ευρύτερη πρόταση με διευρυμένους στόχους, η οποία εγείρει νομικά ερωτήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να εμπλακεί σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση των ζητημάτων αυτών.
Παρά τον συντονισμό και τις ανταλλαγές απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αναμένεται συντονισμένη απάντηση της ΕΕ στο ζήτημα του Συμβουλίου για την Ειρήνη. Τα κράτη-μέλη μπορούν να απαντήσουν στις προσκλήσεις με βάση το εθνικό τους συμφέρον, ενώ η ανάλυση της ΕΕ για την πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους αντιδρώντας σε κάθε δημόσια δήλωση του Αμερικανού προέδρου. Ωστόσο, η νέα και συχνά απρόβλεπτη πραγματικότητα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ καθιστά αναγκαία μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.
