Γιατί ανταλλάσσουμε δώρα τα Χριστούγεννα; Πότε τα ανοίγουμε στην Ελλάδα σύμφωνα με την παράδοση;

Τα Χριστούγεννα σηματοδοτούν για μικρούς και μεγάλους την εποχή που ανοίγουμε τα περισσότερα και, ίσως, πιο σημαντικά δώρα του έτους. Πρόκειται για την εορτή που σηματοδοτεί την ανταλλαγή και το να μοιράζεσαι αγάπη. Αναμφίβολα είναι η ωραιότερη εποχή του χρόνου, που λέει και το τραγούδι.

Όλοι είναι καθισμένοι όλοι γύρω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο, το οποίο είναι στολισμένο με δεκάδες λαμπιόνια που φέγγουν τα στολίδια του. Και από κάτω στέκονται τα κουτιά που είναι άψογα τυλιγμένα και περιμένουν τα δυο χέρια που θα σκίσουν με μανία το χαρτί για να αποκαλυφθεί η έκπληξη.

«Τα δώρα και τα Χριστούγεννα είναι συνυφασμένα για τους περισσότερους ανθρώπους και ειδικά για τα μικρά παιδιά. Είναι η τέλεια ευκαιρία να λάβεις και να δώσεις στους ανθρώπους που αγαπάς με αφορμή τη γιορτή των Χριστουγέννων αλλά και της Πρωτοχρονιάς. Το πραγματικό νόημα των γιορτών φυσικά δεν είναι ο υπερκαταναλωτισμός όπως προβάλλεται τη σύγχρονη εποχή. Το νόημα, είναι η αγάπη και η αλληλεγγύη προς το συνάνθρωπο, η προσφορά σε όσους έχουν ανάγκη και η ειρήνη στον κόσμο. Φυσικά και τα δώρα δε βλάπτουν!» μας λέει η ψυχολόγος Ειρήνη Ραΐδη.

Τα συναισθήματα που κατακλύζουν τον άνθρωπο που λαμβάνει το δώρο δεν είναι απλά μας εξηγεί. «Η προσμονή και η ελπίδα ότι θα έχεις δώρο, αυτό που λαχταράς όλη τη χρονιά, είναι ένα μαγικό συναίσθημα, ειδικά για τα μικρά παιδιά. Κι όπως λέει και το γνωστό τραγούδι, ο Άγιος Βασίλης βλέπει και κρίνει « αν ήσουν καλό παιδί» και το αξίζεις ως ανταμοιβή για την καλή σου προσπάθεια και συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Υλικό μεν, αλλά κίνητρο, για να βάλει το παιδί τα δυνατά του και να έχει την ανταμοιβή που του αξίζει. Ακόμη καλύτερο, γίνεται σε πολύ μικρές ηλικίες, που τα μικρούλια πιστεύουν ακόμη στον Άγιο Βασίλη που έρχεται και μοιράζει δώρα, σε ένα πνεύμα, μια ανώτερη δύναμη με παραμυθένιες διαστάσεις...».

Τι γίνεται όταν δεν εκτιμάται το δώρο σου;

Από την άλλη πλευρά η υποβάθμιση του δώρου δημιουργεί απογοήτευση σε αυτόν που το προσφέρει. Τα δώρα είναι εκδήλωση αγάπης και σημασία δεν έχει τι προσφέρουμε αλλά ο τρόπος που το κάνουμε. Εμπεριέχουν την έννοια της επιβεβαίωσης της ενδυνάμωσης και σύσφιξης των σχέσεων των ανθρώπων. Το απλό και συμβολικό δώρο που δίνεται με αγάπη προκαλεί αμοιβαία ικανοποίηση.

«Τα δώρα δεν χρειάζεται να είναι μεγάλα και εντυπωσιακά. Ζούμε σε δύσκολες οικονομικά εποχές κι αυτό είναι ένα θέμα που πιέζει ιδιαίτερα τους γονείς και τους ενήλικες γενικά, που νιώθουν ότι πρέπει να ανταποκριθούν στις προσδοκίες μικρών, μεγάλων.

Το νόημα των δώρων είναι η σκέψη, ο χρόνος που αφιέρωσες, η κίνηση αγάπης και προσφοράς. Και η ικανοποίηση είναι τα γυαλιστερά μάτια που ξετυλίγουν ανυπόμονα τα λαμπερά χαρτιά περιτυλίγματος για να δουν τι τους πήρες!» σημειώνει χαρακτηριστικά η κα Ραΐδη.

Πότε ανοίγουμε τα δώρα στην Ελλάδα;

Αν και πλέον έχει επικρατήσει να ανταλλάσσουμε τα δώρα την Παραμονή ή ανήμερα Χριστούγεννα, η ελληνική παράδοση είναι κάπως διαφορετική.

Στην Ελλάδα, τα δώρα παραδοσιακά συνδέθηκαν με τον Άγιο Βασίλη και την Πρωτοχρονιά. Ωστόσο, ήδη από τη δεκαετία του 1990 συνηθίζεται περισσότερο να προσφέρονται την ημέρα των Χριστουγέννων.

Πρόκειται για έθιμο που κρατάει από την εποχή των Βυζαντινών. Η 1η Ιανουαρίου σαν αρχή του χρόνου επικράτησε να γιορτάζεται στη Ρώμη από το 48 π.Χ., την εποχή δηλαδή του Καίσαρα, και πήρε πολλά στοιχεία από τη ρωμαϊκή γιορτή Σατουρνάλια.

Έκτοτε, την 1η Ιανουαρίου δέχτηκαν σαν Πρωτοχρονιά όλοι οι λατινογενείς λαοί, καθώς και όλοι οι ρωμαιοκρατούμενοι λαοί. Η Ορθόδοξη όμως Εκκλησία, της εποχής κυρίως του Μεγάλου Κωνσταντίνου, επειδή ήθελε να χωρίσει τους Χριστιανούς από τους ειδωλολάτρες, απαγόρευε στους χριστιανούς να γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά όπως εκείνοι.

Έτσι λοιπόν, όπως διαμορφώθηκε κάτω από την επίδραση της Εκκλησίας και τη σύνδεσή της με τη γιορτή του Αγίου Βασιλείου διαιωνίστηκε μέχρι σήμερα σαν λαϊκή γιορτή.

Ο Άγιος Βασίλης, ο αγαπημένος μικρών και μεγάλων, επισκέπτεται όλα τα σπίτια κρυφά τα ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς (ή των Χριστουγέννων για τους Δυτικούς) και αφήνει το δώρο που έχετε επιθυμήσει όλη τη χρονιά. Η νέα χρονιά σας βρίσκει έχοντας εκπληρώσει την πρώτη επιθυμία σας!