Οι άνδρες αντιδρούν αρνητικά όταν η σύντροφός τους κερδίζει περισσότερα χρήματα, λέει μελέτη

Παρά την εντυπωσιακή αύξηση των γάμων και των σχέσεων όπου η γυναίκα είναι το βασικό ή το ισχυρότερο οικονομικό στήριγμα του νοικοκυριού, οι κοινωνικές αντιλήψεις δεν φαίνεται να αλλάζουν με τον ίδιο ρυθμό. Νέα διεθνής έρευνα δείχνει ότι οι άνδρες, γενικά, αντιμετωπίζουν πιο αρνητικά από τις γυναίκες το ενδεχόμενο να κερδίζει περισσότερα η σύντροφός τους. Και αυτή η αντίσταση γίνεται ακόμη πιο έντονη σε χώρες όπου η ανδρική ανεργία είναι υψηλή.

Όπως αναφέρεται στο PsyPost, οι κοινωνιολόγοι εδώ και χρόνια καταγράφουν μια σταθερή μετατόπιση στην οικονομική πραγματικότητα των ζευγαριών. Όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν υψηλά εισοδήματα, καριέρες και οικονομική ανεξαρτησία. Ωστόσο, τα πολιτισμικά στερεότυπα αλλάζουν πιο αργά. Γυναίκες με υψηλές αποδοχές δυσκολεύονται να βρουν σύντροφο, άνδρες αποθαρρύνονται από τέτοιες σχέσεις και, τελικά, μειώνονται οι γάμοι ή αυξάνονται οι συγκρούσεις μέσα στις υπάρχουσες σχέσεις.

Σε μια νέα μελέτη από το Korea University, εξετάστηκε πώς οι ατομικές στάσεις συνδέονται με το ευρύτερο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο κάθε χώρας. Στόχος ήταν να διερευνηθεί αν παράγοντες όπως η οικονομική ανάπτυξη, η ισότητα των φύλων ή η ανεργία επηρεάζουν διαφορετικά τον τρόπο με τον οποίο άνδρες και γυναίκες βλέπουν τη γυναικεία οικονομική υπεροχή.

Οι στάσεις των φύλων απέναντι στη γυναικεία οικονομική υπεροχή

Η ανάλυση βασίστηκε στα δεδομένα της έβδομης φάσης της World Values Survey, μιας από τις μεγαλύτερες διεθνείς κοινωνικές έρευνες, που συγκέντρωσε απαντήσεις την περίοδο 2017–2022. Το τελικό δείγμα περιλάμβανε σχεδόν 79.000 άτομα από 59 χώρες και περιοχές, από οικονομικά αναπτυγμένα κράτη όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία μέχρι αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Νιγηρία και το Πακιστάν.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να τοποθετηθούν απέναντι στη φράση: «Αν μια γυναίκα κερδίζει περισσότερα χρήματα από τον σύζυγό της, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα δημιουργηθούν προβλήματα». Οι απαντήσεις αποκάλυψαν ένα σαφές χάσμα. Οι άνδρες ήταν συστηματικά πιο πιθανό να συμφωνήσουν με αυτή την άποψη. Ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη προσωπικά χαρακτηριστικά, οι άνδρες εμφάνιζαν περίπου 11% μεγαλύτερη πιθανότητα να εκφράσουν δυσφορία σε σύγκριση με τις γυναίκες. Το εύρημα ενισχύει την ιδέα ότι, σε πολλές κοινωνίες, η ανδρική ταυτότητα εξακολουθεί να είναι στενά δεμένη με τον ρόλο του βασικού «κουβαλητή».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς οι στάσεις αυτές μεταβάλλονται ανάλογα με τη δομή της αγοράς εργασίας. Σε χώρες όπου η εργασιακή απασχόληση των γυναικών πλησιάζει εκείνη των ανδρών, η γενική αποδοχή της γυναικείας οικονομικής υπεροχής είναι μεγαλύτερη – τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες. Με άλλα λόγια, η θεσμική ισότητα φαίνεται να καλλιεργεί και πολιτισμική αποδοχή.

Ο ρόλος της ανεργίας και της οικονομικής ανασφάλειας

Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης. Στις πιο εύπορες χώρες, με υψηλότερο ΑΕΠ, οι απόψεις είναι πιο ανεκτικές και το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών μικρότερο. Ωστόσο, ένας παράγοντας κάνει έντονα τη διαφορά: η ανδρική ανεργία. Εκεί όπου πολλοί άνδρες βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, η απόσταση στις στάσεις των φύλων μεγαλώνει. Οι γυναίκες παραμένουν σχετικά σταθερές στις απόψεις τους, αλλά οι άνδρες εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερη αντίσταση στη γυναικεία οικονομική υπεροχή.

Πώς οι παραδοσιακοί ρόλοι επηρεάζουν σχέσεις και υγεία

Οι ερευνητές ερμηνεύουν αυτό το μοτίβο μέσα από τη θεωρία της «ανδρικής υπεραντιστάθμισης». Όταν οι άνδρες αισθάνονται ότι απειλείται ο παραδοσιακός τους ρόλος –όπως συμβαίνει με την ανεργία ή την οικονομική αβεβαιότητα– τείνουν να υιοθετούν πιο άκαμπτες αντιλήψεις περί ανδρισμού. Η ιδέα της συζύγου με υψηλότερο εισόδημα γίνεται τότε πιο δύσκολα αποδεκτή, γιατί βιώνεται ως προσωπική ή συμβολική ήττα.

Τα ευρήματα συνδέονται με παλαιότερες μελέτες που δείχνουν ότι ακόμη και στις οικονομικές ελίτ το πρότυπο του άνδρα-κουβαλητή παραμένει ισχυρό. Παράλληλα, έρευνες στην Ευρώπη έχουν καταγράψει χαμηλότερη ικανοποίηση ζωής και αυξημένο ψυχολογικό στρες σε άνδρες που εξαρτώνται οικονομικά από τις συντρόφους τους, ακόμη και σε χώρες με φήμη ισότητας των φύλων. Το συμπέρασμα είναι ότι οι άκαμπτοι ρόλοι φύλου δεν επηρεάζουν μόνο τις σχέσεις, αλλά και την ψυχική και σωματική υγεία.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Social Science Research.