Τα αντισυλληπτικά χάπια προκαλούν γενικευμένο φόβο στις γυναίκες
Νέα μελέτη δείχνει ότι τα αντισυλληπτικά με υψηλή δόση συνθετικών οιστρογόνων συνδέονται με φόβο.
Η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους οικογενειακού προγραμματισμού. Ωστόσο, νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι σε ορισμένα σκευάσματα, τα συνθετικά οιστρογόνα που περιέχονται ενδέχεται να επηρεάζουν όχι μόνο το σώμα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τον φόβο. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά –και ιδιαίτερα εκείνα με υψηλότερη δόση συνθετικού οιστρογόνου– εμφανίζουν γενικευμένο φόβο.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αν σκεφτεί κανείς ότι οι αγχώδεις διαταραχές και το μετατραυματικό στρες είναι σχεδόν διπλάσια σε συχνότητα στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Στο PsyPost αναφέρεται ότι οι επιστήμονες εδώ και χρόνια αναζητούν τους λόγους αυτής της διαφοράς, με τις ορμόνες του φύλου να βρίσκονται στο επίκεντρο. Η οιστραδιόλη, ένα βασικό οιστρογόνο, φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη μνήμη και στη ρύθμιση του φόβου, δηλαδή στην ικανότητα του εγκεφάλου να «καταλαβαίνει» πότε υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και πότε όχι.
Γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα αγχώδεις διαταραχές
Στην καθημερινή ζωή, η διάκριση αυτή είναι ζωτικής σημασίας. Ένα ερέθισμα μπορεί να είναι απειλητικό σε ένα περιβάλλον και εντελώς ακίνδυνο σε ένα άλλο. Όταν αυτή η διάκριση αποτυγχάνει, το άτομο μπορεί να νιώθει φόβο ή ένταση ακόμα και σε καταστάσεις που δεν δικαιολογούν τέτοια αντίδραση. Αυτό ακριβώς το μοτίβο παρατηρείται συχνά σε αγχώδεις διαταραχές: ο φόβος «ξεφεύγει» από το αρχικό πλαίσιο και γενικεύεται.
Προηγούμενα πειράματα σε ζώα είχαν δείξει ότι υψηλές δόσεις εξωγενών οιστρογόνων μπορούν να προκαλέσουν αυτή την αίσθηση γενικευμένου φόβου. Με απλά λόγια, τα ζώα αντιδρούσαν σαν να κινδυνεύουν ακόμα και σε ουδέτερα περιβάλλοντα. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβαίνει και στους ανθρώπους που λαμβάνουν συνδυαστικά αντισυλληπτικά χάπια, τα οποία προσφέρουν καθημερινά μια σταθερή δόση συνθετικού οιστρογόνου.
Πώς έγινε το πείραμα και τι μέτρησαν οι επιστήμονες
Στη μελέτη συμμετείχαν 147 υγιείς ενήλικες: άνδρες, γυναίκες με φυσικό κύκλο, γυναίκες που έπαιρναν αντισυλληπτικά και γυναίκες που τα είχαν διακόψει εδώ και τουλάχιστον έναν χρόνο. Όλοι υποβλήθηκαν σε ένα πείραμα δύο ημερών, όπου εκτέθηκαν σε εικονικά περιβάλλοντα που λειτουργούσαν είτε ως «επικίνδυνα» είτε ως «ασφαλή». Σε ένα περιβάλλον, ορισμένα οπτικά ερεθίσματα συνδυάστηκαν με ένα ήπιο ηλεκτρικό ερέθισμα, ενώ σε ένα άλλο τα ίδια ερεθίσματα παρουσιάζονταν χωρίς καμία αρνητική συνέπεια, ώστε να μαθαίνεται ότι πλέον δεν υπάρχει απειλή.
Την επόμενη ημέρα, οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν ξανά στα ίδια ερεθίσματα και οι επιστήμονες μέτρησαν πόσο έντονα επανεμφανιζόταν ο φόβος, ιδιαίτερα στο «ασφαλές» περιβάλλον. Οι αντιδράσεις καταγράφηκαν τόσο μέσω φυσιολογικών δεικτών, π.χ. μέσω της αγωγιμότητας του δέρματος, όσο και με απεικόνιση του εγκεφάλου. Έτσι, οι ερευνητές μπορούσαν να δουν όχι μόνο τι ένιωθε το άτομο, αλλά και ποιες εγκεφαλικές περιοχές ενεργοποιούνταν.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φύλο και τα φυσικά επίπεδα οιστρογόνων δεν σχετίζονταν με αυξημένο φόβο σε ασφαλή περιβάλλοντα. Η διαφορά εμφανίστηκε ξεκάθαρα όταν λήφθηκε υπόψη το ιστορικό χρήσης αντισυλληπτικών. Γυναίκες που έπαιρναν χάπι παρουσίασαν εντονότερη επιστροφή του φόβου εκεί όπου δεν υπήρχε απειλή, σε σύγκριση με όσες δεν είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ ορμονική αντισύλληψη. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε, σε μικρότερο αλλά υπαρκτό βαθμό, και σε γυναίκες που είχαν διακόψει το χάπι πάνω από έναν χρόνο πριν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η επίδραση της δοσολογίας. Όσες λάμβαναν σκευάσματα με υψηλότερη δόση συνθετικού οιστρογόνου εμφάνισαν πιο έντονη δυσκολία στην «ανάκτηση» της αίσθησης ασφάλειας. Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου έδειξαν μειωμένη δραστηριότητα σε περιοχές που βοηθούν να ξεχωρίζουμε το ασφαλές από το επικίνδυνο και να «φρενάρουμε» τον φόβο όταν δεν χρειάζεται.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως τα αντισυλληπτικά είναι επικίνδυνα ή ότι οι γυναίκες πρέπει να τα διακόψουν. Αντίθετα, προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της σχέσης μεταξύ ορμονών και ψυχικής υγείας. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει τις γυναίκες να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τη σωματική αλλά και τη ψυχική τους ευεξία.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Neuropsychopharmacology.
