Οι επιστήμονες προειδοποιούν για κινδύνους από έναν νέο «ιδιαίτερο» δορυφόρο-καθρέφτη

Η έγκριση ενός πειραματικού «διαστημικού καθρέφτη» από την αμερικανική FCC προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η παρατήρησή του με κοινό ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και μόνιμη βλάβη στα μάτια. Το πρόβλημα αφορά τον Eärendil 1 της Reflect Orbital, έναν δορυφόρο σχεδιασμένο να αντανακλά ηλιακό φως στη Γη μετά τη δύση του Ήλιου.

Ένας καθρέφτης σε τροχιά

Η αμερικανική startup Reflect Orbital έλαβε άδεια από την Federal Communications Commission για την εκτόξευση του Eärendil 1, ενός πειραματικού δορυφόρου με ανακλαστική επιφάνεια 18 τετραγωνικών μέτρων. Στόχος είναι να ανακλά το ηλιακό φως σε επιλεγμένες περιοχές της Γης κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η τεχνολογία θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά μετά τη δύση, να βοηθήσει γεωργικές δραστηριότητες και να προσφέρει φωτισμό σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Η δέσμη φωτός εκτιμάται ότι θα καλύπτει περιοχή περίπου 5 χιλιομέτρων, ενώ η επίδειξη προβλέπει στοχευμένο φωτισμό περιορισμένης διάρκειας. Εκτός της περιοχής της δέσμης, ο δορυφόρος ενδέχεται να φαίνεται περίπου τόσο φωτεινός όσο η Αφροδίτη. Μέσα σε αυτή, η φωτεινότητά του μπορεί να ξεπερνά τέσσερις φορές εκείνη της Σελήνης.

Κίνδυνος για την όραση

Η σημαντικότερη ανησυχία αφορά ερασιτέχνες αστρονόμους. Η ίδια η Reflect Orbital αναγνώρισε σε έγγραφό της προς την FCC ότι η ακούσια παρατήρηση του δορυφόρου μέσω τηλεσκοπίου διαμέτρου 12 ιντσών μπορεί να επιφέρει μόνιμη βλάβη στην όραση. Το τηλεσκόπιο αυτού του μεγέθους είναι συνηθισμένο στην ερασιτεχνική αστρονομία και ο Robert Massey, αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής της Royal Astronomical Society, χαρακτήρισε «εξαιρετικά ανησυχητικό» το ότι η εταιρεία παραδέχεται τον κίνδυνο και παρ’ όλα αυτά η FCC ενέκρινε την αποστολή.

Χωρίς έγκαιρη προειδοποίηση

Ένα επιπλέον ζήτημα είναι ότι η Reflect Orbital δεν έχει δημοσιοποιήσει σχέδιο προειδοποίησης για το πότε και σε ποια περιοχή θα ενεργοποιείται η υπηρεσία. Έτσι, ένας παρατηρητής μπορεί να στρέψει το τηλεσκόπιό του προς τον Eärendil 1 χωρίς να γνωρίζει ότι βρίσκεται σε τροχιά ή ότι αντανακλά έντονα το φως προς την περιοχή του. Η FCC αναγνώρισε ότι κατέθεσε σχετικές ενστάσεις, αλλά υποστήριξε πως η ασφάλεια από το οπτικό φως και η φωτορύπανση βρίσκονται εκτός της αρμοδιότητάς της, η οποία αφορά κυρίως τις ραδιοσυχνότητες και τις τηλεπικοινωνίες.

Οι ευρύτερες συνέπειες

Πέρα από τον άμεσο κίνδυνο για τα μάτια, αστρονόμοι προειδοποιούν ότι ο δορυφόρος μπορεί να αλλοιώσει ή να καταστήσει άχρηστες παρατηρήσεις στο βαθύ διάστημα. Η Reflect Orbital φέρεται να βλέπει τον Eärendil 1 ως πρώτο βήμα για έναν μελλοντικό στόλο έως 50.000 δορυφόρων-καθρεφτών, που θα παρείχαν φωτισμό «κατ’ απαίτηση». Ειδικοί εκφράζουν επίσης φόβους για επιπτώσεις στη νυχτερινή άγρια ζωή, στους κιρκαδικούς ρυθμούς ανθρώπων και ζώων, καθώς και για περαιτέρω επιβάρυνση της φωτορύπανσης. Η πειραματική αποστολή δεν σημαίνει ότι έχει εγκριθεί ήδη ολόκληρος ο μελλοντικός αστερισμός, όμως δημιουργεί ένα κρίσιμο προηγούμενο για την εμπορική αξιοποίηση του νυχτερινού ουρανού.