«Οι Κουβανοί θέλουν τον καπιταλισμό»: Ο influencer εγγονός του Φιντέλ Κάστρο υπέρ συμφωνίας με Τραμπ

Την ώρα που η Κούβα βυθίζεται σε διακοπές ρεύματος, ελλείψεις βασικών αγαθών και αυξανόμενη κοινωνική πίεση, μια φιγούρα ξεχωρίζει. Όχι επειδή διαθέτει πολιτική εξουσία -έστω κι αν κουβαλά ένα «βαρύ» όνομα- αλλά για την ικανότητά της να προκαλεί.

Ο Σάντρο Κάστρο, εγγονός του Φιντέλ Κάστρο, δεν θυμίζει σε τίποτα την αυστηρή εικόνα που για δεκαετίες χαρακτήριζε την οικογένεια που σημάδεψε την ιστορία της χώρας. Αντίθετα, κινείται στον κόσμο των social media με έναν τρόπο σχεδόν επιδεικτικό, ισορροπώντας ανάμεσα στη σάτιρα και την πρόκληση.

Αν οι Κάστρο είναι -όπως τους αποκαλούν κάποιοι Κουβανοί- «η βασιλική οικογένεια» του νησιού, τότε ο Σάντρο Κάστρο φαίνεται να διεκδικεί τον ρόλο του γελωτοποιού της αυλής.

Σε μια χώρα όπου η τακτική πρόσβαση στο διαδίκτυο εξακολουθεί να θεωρείται πολυτέλεια, ο Κουβανός ιδιοκτήτης νυχτερινού κέντρου Σάντρο Κάστρο έχει συγκεντρώσει πάνω από 150.000 ακολούθους στο Instagram, με προκλητικές και συχνά αλλόκοτες συμπεριφορές που θυμίζουν δοκιμαστικό για ένα αναπόφευκτο reality show γύρω από έναν έκλυτο κληρονόμο μιας επαναστατικής δυναστείας.

Σαν το «Εκατό Χρόνια Μοναξιά» να συναντά το «Keeping Up with the Kardashians».

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μέλη της ιδιαίτερα ιδιωτικής και συχνά μυστικοπαθούς οικογένειάς του, ο Σάντρο επιδιώκει ανοιχτά τη φήμη και τη δημοσιότητα, φτάνοντας στο σημείο να τρολάρει ακόμη και την κομμουνιστική κυβέρνηση του νησιού.

Ωστόσο, σε αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε, κατά τη διάρκεια μιας από τις συχνές διακοπές ρεύματος που ταλαιπωρούν τη χώρα, ο 33χρονος δήλωσε στο CNN ότι παρεξηγείται.

«Φτιάχνω βίντεο για μια τεταμένη, θλιβερή κατάσταση», είπε ο Κάστρο, αναφερόμενος στις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ της χώρας και της κυβέρνησης Τραμπ, που έχουν επιταχύνει περαιτέρω την οικονομική κατάρρευση της Κούβας.

«Τουλάχιστον προσπαθώ να κάνω τον κόσμο χαρούμενο», λέει. «Να τους χαρίσω ένα χαμόγελο. Δεν θα κορόιδευα ποτέ μια κατάσταση από την οποία υποφέρω κι εγώ».

Μια ζωή προνομίων στην Κούβα

Οι αναρτήσεις του Κάστρο προσφέρουν μια σπάνια ματιά σε μια ζωή προνομίων, αδιανόητη για τους περισσότερους Κουβανούς, ενώ κατά καιρούς περιλαμβάνουν αιχμές κατά των κομμουνιστικών στελεχών που διαδέχθηκαν τον παππού του, ο οποίος πέθανε το 2016, και τον θείο του Ραούλ, που αποχώρησε από την προεδρία το 2018.

Σε ένα πρόσφατο βίντεο στο Instagram, ένας ηθοποιός με μια κακής ποιότητας περούκα υποδύεται τον Ντόναλντ Τραμπ, φτάνοντας στην πόρτα του Κάστρο και προσπαθώντας να αγοράσει την Κούβα από αυτόν.

«Μπορούμε να κάνουμε μπίζνες, γιατί είσαι σόουμαν και επιχειρηματίας όπως κι εγώ», λέει ο ψεύτικος Τραμπ στον αληθινό Κάστρο.

«Τι θες να αγοράσεις;» απαντά εκείνος. «Χαλάρωσε!»

Η σάτιρα για την απειλή του Τραμπ να «πάρει» την Κούβα, αλλά και για την επιδεινούμενη οικονομική κρίση, θα μπορούσε να θεωρηθεί άστοχη ή ακόμη και επικίνδυνη σε μια χώρα που έχει προειδοποιήσει τους πολίτες της να είναι έτοιμοι για πόλεμο.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάποιον που δεν φέρει το όνομα Κάστρο να τη γλιτώνει με ένα παρόμοιο «νούμερο».

Ωστόσο, ο Σάντρο υποστηρίζει ότι είναι όπως πολλοί άλλοι Κουβανοί, απογοητευμένος από την πορεία της χώρας.

«Είναι τόσο δύσκολο», λέει για την επιδεινούμενη κρίση, που έχει οδηγήσει κάποιους σε διαδηλώσεις και άλλους να ψάχνουν τροφή στα σκουπίδια.

«Αντιμετωπίζεις χιλιάδες προβλήματα. Μια μέρα μπορεί να μην υπάρχει ρεύμα, ούτε νερό. Τα αγαθά δεν φτάνουν. Είναι πολύ δύσκολο, πραγματικά πολύ δύσκολο», συμπληρώνει, την ώρα που ο μάνατζέρ του τού δίνει ακόμη μία παγωμένη μπύρα.

Ήταν νύχτα όταν έδωσε τη συνέντευξη, αλλά φορούσε γυαλιά ηλίου επώνυμης μάρκας, στο διαμέρισμά του στην απομονωμένη συνοικία Kohly της Αβάνας, όπου ζουν πολλοί αξιωματούχοι του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών.

«Η οργή φέρνει likes»

Μέσα στην ενεργειακή κρίση που πλήττει όλο το νησί, η συζήτηση για το πόσο πραγματικά υποφέρει ο Κάστρο - την ώρα που πίνει παγωμένες μπύρες Cristal και τροφοδοτεί το σύγχρονο σπίτι του με ηλεκτρογεννήτρια - αναμένεται να εντείνει τη διαμάχη γύρω από έναν απόγονο της πιο διάσημης οικογένειας της Κούβας.

Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι δεν είναι «πλούσιος τύπου Ντουμπάι», ότι η οικογένειά του δεν έχει επαύλεις ή γιοτ και ότι δεν έχει ούτε βενζίνη για το αυτοκίνητό του. Ωστόσο, σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός είναι κάτω από 20 δολάρια τον μήνα, φαίνεται να τα πηγαίνει κάτι παραπάνω από καλά.

Ακόμη κι ενώ η οικονομία της Κούβας καταρρέει, στα social media για τον Κάστρο και την παρέα του το πάρτι δεν σταματά ποτέ.

Ίσως είναι η πιο σπάνια φιγούρα στην Κούβα: κάποιος που ενώνει τα δύο πολιτικά άκρα, τα οποία συγκρούονται εδώ και σχεδόν 70 χρόνια για το μέλλον της χώρας, στη κοινή τους αντιπάθεια προς αυτόν.

Για τους Κουβανούς εξόριστους που έφυγαν μετά την επανάσταση του 1959, αποτελεί σύμβολο υποκρισίας: απόγονος ενός κομμουνιστή ηγέτη που απαγόρευσε την ιδιωτική πρωτοβουλία, αλλά ο ίδιος απολαμβάνει τα οφέλη του καπιταλισμού.

Για τους σκληροπυρηνικούς υποστηρικτές της επανάστασης, είναι προδότης της εργατικής τάξης, που εκμεταλλεύεται το επαναστατικό του όνομα για clicks και likes.

«Επενδύει στο "μισήστε με"», δηλώνει ο Ted Henken, καθηγητής κοινωνιολογίας και ανθρωπολογίας στο Baruch College της Νέας Υόρκης. «Όπως οι Kardashians και η Paris Hilton, έτσι κι αυτός βασίζεται σε αυτό το αίσθημα ζήλιας ή στο "δείτε τον υπέροχο τρόπο ζωής μου"».

«Δεν μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από πάνω του», είπε. «Η οργή φέρνει likes, φέρνει followers».

Ο Κάστρο αρνείται ότι είναι εκατομμυριούχος και απορρίπτει ότι το όνομά του τον προστατεύει ή του κάνει τη ζωή ευκολότερη. Το νυχτερινό του κέντρο σε κεντρικό δρόμο της Αβάνας «του κόστισε μόνο» 50.000 δολάρια - ποσό αδιανόητο για τους περισσότερους Κουβανούς.

«Ό,τι έχω, είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας και της θυσίας μου», λέει.

Τον βοηθά το όνομα Κάστρο στην Κούβα; «Το όνομά μου είναι το όνομά μου. Είμαι περήφανος για αυτό. Αλλά δεν βλέπω αυτή τη βοήθεια που λέτε. Είμαι ένας απλός πολίτης».

«Η πλειονότητα των Κουβανών θέλει τον καπιταλισμό»

Ο Σάντρο Κάστρο είναι ένας από τους εγγονούς του Φιντέλ Κάστρο και της Ντάλια Σότο ντελ Βάγιε, που -σύμφωνα με πληροφορίες- ήταν δασκάλα και έζησε διακριτικά για δεκαετίες δίπλα στον Κουβανό ηγέτη.

Απέκτησαν μαζί πέντε γιους. Τους Αλέξις, Άλεξ, Αλεχάντρο, Αντόνιο και Άνχελ. Ο Φιντέλ Κάστρο δεν αποκάλυψε ποτέ δημόσια την οικογένεια, είτε για να την προστατεύσει είτε για να διατηρήσει την εικόνα του αφοσιωμένου επαναστάτη.

Ο πατέρας του Σάντρο, Αλέξις Κάστρο, μηχανικός τηλεπικοινωνιών, έχει επίσης δραστηριοποιηθεί στα social media, αναρτώντας αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία αλλά και έμμεσες επικρίσεις προς την κυβέρνηση.

Το 2024, ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από τα social media («digital detox»). Ο Σάντρο μιλούσε μαζί του στο τηλέφωνο για σημεία της συνέντευξης, όταν έφτασε το συνεργείο του CNN.

Δεν φαίνεται πάντως να έχει σκοπό να μειώσει τον καταιγισμό των βίντεό του, παρότι παραδέχτηκε ότι η οικογένειά του του ζητά κάποιες φορές να κατεβάσει αμφιλεγόμενο περιεχόμενο.

«Απλώς κάνω πλάκα», είπε, αν και φιλοκυβερνητικοί bloggers έχουν ζητήσει τη σύλληψή του.

Δήλωσε ότι θέλει να δημιουργήσει τη δική του μπίρα και να αγοράσει περισσότερα νυχτερινά κέντρα και αυτοκίνητα, αλλά εκφράζει απογοήτευση για τη γραφειοκρατία στην Κούβα - αποτέλεσμα του συστήματος που εγκαθίδρυσε ο παππούς του.

«Πρέπει να ανοίξουμε το οικονομικό μοντέλο, να εξαλείψουμε τη γραφειοκρατία», λέει, χωρίς ίχνος ειρωνείας.

«Είμαι επαναστάτης, αλλά επαναστάτης των ιδεών, της προόδου, της αλλαγής», προσθέτει.

Για τον σημερινό πρόεδρο της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, είναι πιο επικριτικός: «Δεν θα έλεγα ότι κάνει καλή δουλειά. Για μένα δεν κάνει καλή δουλειά».

Ο Κάστρο δηλώνει ότι τα βίντεό του τον έχουν οδηγήσει ακόμη και σε ανάκριση από την Κρατική Ασφάλεια, αλλά αφέθηκε ελεύθερος με προειδοποίηση, καθώς δεν έχει καλέσει σε βία ή αλλαγή καθεστώτος.

Αν και επαινεί τον παππού και τον θείο του, αποφεύγει να πει αν η επανάσταση βελτίωσε τη ζωή στην Κούβα: «Γεννήθηκα μετά το 1959, δεν μπορώ να πω».

Είναι ωστόσο πιο ξεκάθαρος για το ενδεχόμενο συμφωνίας με τον Τραμπ: «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στην Κούβα που σκέφτονται καπιταλιστικά. Πολλοί θέλουν καπιταλισμό με κυριαρχία».

«Πιστεύω ότι η πλειονότητα των Κουβανών θέλει να είναι καπιταλιστές, όχι κομμουνιστές».