Παχυσαρκία: Γιατί δεν είναι μόνο αίτιο υπέρτασης αλλά και άνοιας, σύμφωνα με μελέτη

Η παχυσαρκία και η υπέρταση εδώ και χρόνια θεωρούνται παράγοντες που «αυξάνουν τον κίνδυνο» για άνοια. Σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, το αυξημένο σωματικό βάρος και η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν λειτουργούν απλώς ως επιβαρυντικοί παράγοντες, αλλά φαίνεται να συμμετέχουν άμεσα στην πρόκληση της άνοιας.

Τι είναι πραγματικά η άνοια 

Όπως αναφέρεται στο SciTechDaily, η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας παγκοσμίως. Δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη ασθένεια, αλλά για μια ομάδα νευροεκφυλιστικών διαταραχών που οδηγούν σε σταδιακή απώλεια μνήμης, κρίσης και γνωστικών δεξιοτήτων. Οι πιο συχνές μορφές είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, η αγγειακή άνοια και οι μικτές μορφές. Καθώς η βλάβη στα νευρικά κύτταρα προχωρά, επηρεάζονται η καθημερινή λειτουργικότητα, η συμπεριφορά και η προσωπικότητα του ατόμου.

Η νέα μελέτη ξεχωρίζει γιατί δεν περιορίζεται σε απλές συσχετίσεις. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Ruth Frikke-Schmidt από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Rigshospitalet της Κοπεγχάγης, επιχείρησαν να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα: προκαλούν πράγματι άνοια η παχυσαρκία και η υπέρταση ή απλώς συνυπάρχουν με αυτήν; Τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα προς την πρώτη κατεύθυνση, ενισχύοντας την ιδέα ότι πρόκειται για αιτιολογικούς μηχανισμούς και όχι απλούς «συναγερμούς».

Πώς η γενετική δείχνει αιτία και όχι σύμπτωση

Για να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα υγείας και γενετικές πληροφορίες από μεγάλους πληθυσμούς στη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το κλειδί της μελέτης ήταν η χρήση μιας μεθόδου που ονομάζεται «Μεντελική τυχαιοποίηση». Πρόκειται για μια τεχνική που προσομοιάζει τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων, αξιοποιώντας γενετικές παραλλαγές που επηρεάζουν τον δείκτη μάζας σώματος ως φυσικά «πειράματα».

Οι γενετικές αυτές παραλλαγές μεταβιβάζονται τυχαία από τους γονείς στα παιδιά, ανεξάρτητα από τρόπο ζωής, διατροφή ή κοινωνικούς παράγοντες. Έτσι, μπορούν να εξεταστούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του αυξημένου βάρους στον εγκέφαλο χωρίς τις συνήθεις παρεμβολές που θολώνουν τα αποτελέσματα στις μελέτες παρατήρησης. 

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ο ρόλος της αρτηριακής πίεσης. Φαίνεται ότι μεγάλο μέρος του αυξημένου κινδύνου άνοιας που σχετίζεται με την παχυσαρκία περνά μέσα από την υπέρταση. Η χρόνια υψηλή πίεση επιβαρύνει τα αγγεία του εγκεφάλου, αυξάνει τις μικροβλάβες και δημιουργεί το υπόβαθρο για αγγειακή άνοια, αλλά και για επιδείνωση άλλων μορφών της νόσου.

Γιατί η πρόληψη πρέπει να ξεκινά νωρίς

Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί μετατρέπει την πρόληψη σε κάτι απτό και εφικτό. Αν η παχυσαρκία και η υπέρταση είναι άμεσες αιτίες και όχι απλώς δείκτες κινδύνου, τότε η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της νόσου. Οι ερευνητές μιλούν για μια «ανεκμετάλλευτη ευκαιρία» πρόληψης, ειδικά σε μια περίοδο που δεν υπάρχει θεραπεία για την άνοια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι δοκιμές φαρμάκων απώλειας βάρους σε άτομα με πρώιμο Αλτσχάιμερ δεν έχουν μέχρι στιγμής δείξει όφελος στην επιβράδυνση της γνωστικής έκπτωσης. Αυτό όμως δεν κλείνει τη συζήτηση. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η παρέμβαση πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα –σε μεσήλικες με παχυσαρκία ή υπέρταση– θα μπορούσε να αποτρέψει ή να καθυστερήσει την άνοια. Τα δεδομένα της νέας μελέτης δείχνουν ότι αυτή η στρατηγική αξίζει σοβαρή διερεύνηση.

Η έρευνα δημοσιεύεται στο περιοδικό Τhe Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.