Πειραματική θεραπεία αποκαθιστά τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος και καταπολεμά τη δυσπεψία

Καθώς περνούν τα χρόνια, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι το πεπτικό τους σύστημα «δεν συνεργάζεται» όπως παλιά. Τροφές που κάποτε χωνεύονταν εύκολα πλέον προκαλούν φουσκώματα, ενοχλήσεις ή δυσπεψία, χωρίς να υπάρχει πάντα κάποια εμφανής πάθηση. Πίσω από αυτή τη σταδιακή επιδείνωση κρύβεται συχνά η φθορά του εντερικού επιθηλίου, της εξαιρετικά λεπτής στιβάδας κυττάρων που καλύπτει το εσωτερικό του εντέρου και παίζει καθοριστικό ρόλο στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και στη συνολική υγεία του οργανισμού.

Γιατί το έντερο γερνά και τι σημαίνει αυτό για την υγεία μας

Όπως διαβάζουμε στο SciTechDaily, σε φυσιολογικές συνθήκες, το εντερικό επιθήλιο ανανεώνεται πλήρως κάθε τρεις έως πέντε ημέρες. Πρόκειται για έναν από τους πιο γρήγορους μηχανισμούς αναγέννησης στο ανθρώπινο σώμα. Ωστόσο, η γήρανση, αλλά και επιβαρυντικοί παράγοντες όπως η ακτινοθεραπεία για καρκίνο, μπορούν να επιβραδύνουν ή να αποδιοργανώσουν αυτή τη διαδικασία. Όταν η ανανέωση «κολλάει», το έντερο γίνεται πιο ευάλωτο στη φλεγμονή και σε καταστάσεις όπως το λεγόμενο «σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου», με επιπτώσεις που δεν περιορίζονται μόνο στο πεπτικό.

Ερευνητές από το Cold Spring Harbor Laboratory στις ΗΠΑ παρουσίασαν τώρα μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση για την αποκατάσταση της εντερικής λειτουργίας, αξιοποιώντας μια τεχνολογία που μέχρι σήμερα συνδέεται κυρίως με την ογκολογία: την ανοσοθεραπεία με CAR T-cells. Η μέθοδος αυτή έχει ήδη αλλάξει το τοπίο στη θεραπεία ορισμένων μορφών καρκίνου. Στη νέα μελέτη, όμως, χρησιμοποιείται για να «καθαρίσει» το έντερο από κύτταρα που εμποδίζουν την αναγέννησή του.

Η απρόσμενη χρήση της ανοσοθεραπείας πέρα από τον καρκίνο

Το κλειδί βρίσκεται στα λεγόμενα γερασμένα ή «γηρασμένα» κύτταρα (senescent cells). Πρόκειται για αυτά που έχουν πάψει να διαιρούνται, αλλά δεν απομακρύνονται από τον οργανισμό. Αντίθετα, συσσωρεύονται με την ηλικία και εκκρίνουν ουσίες που διαταράσσουν το μικροπεριβάλλον των ιστών. Η παρουσία τους έχει συσχετιστεί με πολλές ασθένειες της τρίτης ηλικίας, από μεταβολικά προβλήματα έως νευροεκφυλιστικές νόσους.

Η ερευνητική ομάδα είχε ήδη δείξει στο παρελθόν ότι ειδικά τροποποιημένα CAR T-cells, σχεδιασμένα να αναγνωρίζουν έναν δείκτη αυτών των γερασμένων κυττάρων (uPAR), μπορούν να τα εξαλείψουν επιλεκτικά σε πειραματόζωα, βελτιώνοντας τη γενικότερη μεταβολική τους υγεία. Το επόμενο ερώτημα ήταν αν η ίδια στρατηγική θα μπορούσε να «ξεμπλοκάρει» και την αναγεννητική ικανότητα του εντέρου. Για να το διερευνήσουν, οι επιστήμονες χορήγησαν CAR T-cells απευθείας στο έντερο τόσο νεαρών όσο και ηλικιωμένων ποντικών. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και στις δύο ομάδες. Μετά την απομάκρυνση των γερασμένων κυττάρων, το εντερικό επιθήλιο ανανεωνόταν ταχύτερα, η φλεγμονή μειωνόταν αισθητά και η απορρόφηση θρεπτικών συστατικών βελτιωνόταν. Με απλά λόγια, το έντερο λειτουργούσε ξανά πιο «νεανικά».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το σκέλος της έρευνας που αφορά ασθενείς με καρκίνο. Η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κοιλιάς ή της λεκάνης συχνά προκαλεί σοβαρές βλάβες στο έντερο, οδηγώντας σε χρόνια συμπτώματα και επιπλοκές. Στο πειραματικό μοντέλο, ποντίκια που υπέστησαν ακτινοβολία και στη συνέχεια έλαβαν θεραπεία με CAR T-cells ανάρρωσαν πολύ πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με όσα δεν έλαβαν τη θεραπεία. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μία μόνο δόση φάνηκε να προσφέρει οφέλη που διατηρήθηκαν για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Τι δείχνουν τα πειράματα και γιατί ενδιαφέρουν τους ηλικιωμένους ασθενείς

Τα ευρήματα δεν περιορίστηκαν στα ζώα. Οι ερευνητές παρατήρησαν αντίστοιχες ενδείξεις αναγέννησης και σε ανθρώπινα εντερικά και ορθοκολικά κύτταρα στο εργαστήριο, γεγονός που ενισχύει την προοπτική μελλοντικών κλινικών εφαρμογών. Αν και οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί, η μελέτη ανοίγει έναν νέο δρόμο για την αντιμετώπιση της εντερικής γήρανσης.

Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι οι επιστήμονες, πρόκειται για ένα πρώτο αλλά καθοριστικό βήμα. Η ιδέα ότι μια ανοσοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το έντερο να «επανεκκινήσει» τους φυσικούς μηχανισμούς αυτοΐασης αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γήρανση των ιστών. Και ίσως, στο μέλλον, προσφέρει ουσιαστικές λύσεις σε προβλήματα που σήμερα θεωρούνται αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Aging.