Πέτρα: Η μυστηριώδης ιστορία της «Χαμένης Πόλης» της Ιορδανίας

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Ένα από τα πιο συγκλονιστικά αρχαία μνημεία στη Μέση Ανατολή και ίσως σε ολόκληρο τον πλανήτη, είναι η αρχαία πόλη της Πέτρας στην Ιορδανία.

Με τα κτίριά της λαξευμένα στους κατακόρυφους, χρωματιστούς βράχους από ψαμμίτη και στα βουνά της ερήμου της νότιας Ιορδανίας, η Πέτρα υπήρξε κάποτε ένα ακμάζον πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο της αρχαιότητας.

Αργότερα όμως, η πόλη εγκαταλείφθηκε και ερημώθηκε, παραμένοντας «χαμένη» για τον δυτικό κόσμο μέχρι την εκ νέου ανακάλυψή της στις αρχές του 19ου αιώνα. Σήμερα, αυτό το Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO μαγνητίζει επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου.

Η Πέτρα έχει γίνει το επιβλητικό σκηνικό και για την κινηματογραφική επιτυχία του 1989, «Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η Τελευταία Σταυροφορία». Αν ένα τέτοιο ταξίδι βρίσκεται στη λίστα των ονείρων σας, μπορείτε να ξεκινήσετε ανακαλύπτοντας τη συναρπαστική ιστορία της «Χαμένης Πόλης» της Ιορδανίας, κομμάτι της οποίας μεταφέρει το dailypassport.com.

Ένα ζωντανό κέντρο για τους αρχαίους Ναβαταίους

Από τον 4ο αιώνα π.Χ., η Πέτρα αποτελούσε την πρωτεύουσα των Ναβαταίων. Η στρατηγική της τοποθεσία συνέβαλε στην άνθιση του πολιτισμού τους, τοποθετώντας τους στο επίκεντρο του εμπορίου σε ολόκληρη την περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, η στενή είσοδος του φαραγγιού, εντός του οποίου βρίσκεται, λειτουργούσε ως φυσική οχύρωση που την προστάτευε από επίδοξους εισβολείς.

Με την ανάπτυξη του εμπορίου διαφόρων αγαθών, όπως τα μπαχαρικά, ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε ραγδαία -υπολογίζεται ότι κάποτε ζούσαν εκεί έως και 30.000 άνθρωποι.

Όλα κυλούσαν ομαλά, μέχρι που οι Ρωμαίοι εισέβαλαν στην Πέτρα το 106 μ.Χ. και την ενσωμάτωσαν στην αυτοκρατορία τους. Το εμπόριο συνεχίστηκε, αλλά όχι στους ίδιους ρυθμούς, ενώ ένας σεισμός το 551 μ.Χ. έδωσε ίσως τη χαριστική βολή σε μια πόλη που βρισκόταν ήδη σε παρακμή.

Ένα μηχανικό θαύμα υδραυλικής

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς, με ποιον τρόπο το απόκοσμο τοπίο της ερήμου που βλέπουμε σήμερα, μπορούσε να συντηρήσει ένα τέτοιο οικιστικό συγκρότημα εκείνη την εποχή. Οι Ναβαταίοι κατάλαβαν πριν από όλα ότι, για να έχει η πόλη τους ελπίδα επιβίωσης, έπρεπε να λύσουν το ακανθώδες πρόβλημα του νερού.

Η προσεκτική εξοικονόμηση του πολύτιμου αυτού αγαθού στο περιβάλλον της ερήμου ήταν δεδομένη, αλλά οι ίδιοι αποδείχθηκαν και «μετρ» στην άρδευση, δημιουργώντας ένα ευφυές σύστημα από κανάλια και φράγματα ώστε να εκτρέπουν το νερό από τα γύρω βουνά.

Οι δεξαμενές που χρησιμοποιούσαν για την αποθήκευση, βοηθούσαν επίσης στο να μην χάνεται το νερό κατά τις ξαφνικές πλημμύρες, οι οποίες ήταν -και παραμένουν- ένα σχετικά συχνό φαινόμενο στην περιοχή.

Όταν ένας Ελβετός εξερευνητής μεταμφιέστηκε σε Άραβα

Για αιώνες όλος ο κόσμος, εκτός από τους ντόπιους Βεδουίνους, είχε ξεχάσει την Πέτρα. Οι τάφοι της είχαν εγκαταλειφθεί και τα κτίριά της είχαν ερημώσει, κρυμμένα από τα γύρω φαράγγια. Έπειτα, στις αρχές του 19ου αιώνα, ένας Ελβετός εξερευνητής ονόματι Γιόχαν Λούντβιχ Μπούρκχαρντ ξεκίνησε μια αποστολή αναζητώντας τις πηγές του ποταμού Νίγηρα.

Προετοιμαζόμενος, είχε σπουδάσει αραβικά στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και στη συνέχεια τελειοποίησε το λεξιλόγιό του στους δρόμους του Χαλεπιού στη Συρία.

Το 1812, καθ’ οδόν προς το Κάιρο, άκουσε φήμες από ντόπιους για κρυμμένα ερείπια μιας μεγαλοπρεπούς πόλης στην έρημο. Έτσι, προσέλαβε οδηγούς και μεταμφιέστηκε σε Άραβα για να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό που θεωρούσαν ιερό τόπο, απαγορευμένο για τους Δυτικούς. Εκείνοι τον οδήγησαν στην Πέτρα.

Ωστόσο, προσέχοντας να μην τεντώσει υπερβολικά το σχοινί, δεν σταμάτησε για ανασκαφές. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Μπούρκχαρντ πέθανε από δυσεντερία στην πρωτεύουσα της Αιγύπτου, αλλά η «ανακάλυψή» του άνοιξε τον δρόμο για τη μελλοντική εξερεύνηση της περιοχής.

Μόνο ένα μικρό κομμάτι της αρχαίας πόλης έχει αποκαλυφθεί

Ορισμένες αναφορές δείχνουν ότι οι αρχαιολόγοι έχουν ανασκάψει μόλις το 15% της Πέτρας μέχρι σήμερα. Οι επισκέπτες εισέρχονται στον χώρο μέσα από ένα στενό, επιβλητικό φαράγγι γνωστό ως Σικ (Siq) και στη συνέχεια περιπλανώνται σε έναν δρόμο γεμάτο τάφους. Το μονοπάτι οδηγεί στον ναό Αλ Ντέιρ (Al-Deir), ή αλλιώς το Μοναστήρι, στον οποίο φτάνει κανείς ανεβαίνοντας περισσότερα από 800 σκαλιά.

Όσο εντυπωσιακός κι αν είναι ο χώρος, αυτή είναι μόνο «η κορυφή του παγόβουνου». Μόλις το 2016, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα άγνωστο μέχρι τότε μνημείο στην Πέτρα, χάρη στις μαγικές δυνατότητες των δορυφορικών εικόνων. Εκτιμάται ότι η τεράστια πλατφόρμα, διαστάσεων 56 επί 49 μέτρων, η οποία πλαισιώνεται από τη μία πλευρά με κίονες, θα μπορούσε να είναι ηλικίας άνω των 2.150 ετών, με βάση θραύσματα κεραμικής που βρέθηκαν εκεί κοντά.

Το διάσημο «Θησαυροφυλάκιο» και οι θρύλοι για το χρυσάφι

Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο αξιοθέατο στην Πέτρα είναι ο περίφημος τάφος της, γνωστός ως το Θησαυροφυλάκιο ή Αλ Χάζνα (Al Khazna). Χτισμένο κάπου στον 1ο αιώνα μ.Χ., το εντυπωσιακό αυτό οικοδόμημα είναι κατά το ήμισυ λαξευμένο στον ψαμμίτη και ορθώνεται 40 μέτρα πάνω από την έρημο.

Πρωταγωνιστώντας σε μια διάσημη σκηνή της ταινίας του Ιντιάνα Τζόουνς, το Θησαυροφυλάκιο διαθέτει περίπλοκες και εξαιρετικά διατηρημένες ελληνιστικές αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες στη διώροφη πρόσοψή του, η οποία στεφανώνεται από μια γιγαντιαία ταφική υδρία (ειδικός τύπος αγγείου που χρησιμοποιούταν ως τεφροδόχος).

Το ενδιαφέρον είναι ότι η υδρία πάνω από το Θησαυροφυλάκιο είναι γεμάτη τρύπες από σφαίρες. Αυτές μαρτυρούν μια παλιά θεωρία για το τι έκρυβε η επιβλητική πρόσοψη. Σύμφωνα με πηγές, όπως οι ημερολογιακές σημειώσεις του Μπούρκχαρντ από την πρώτη του επαφή με την Πέτρα, υπήρχε μια μακροχρόνια πίστη ανάμεσα στους ντόπιους ότι η υδρία περιείχε κρυμμένο χρυσό. Στην πραγματικότητα, είναι φτιαγμένη από συμπαγή πέτρα. Η υδρία έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από τους πυροβολισμούς, αλλά παραμένει ένα θέαμα που κόβει την ανάσα.

Η «Ρόδινη Πόλη»

Η εγκατάλειψη της Πέτρας, τής χάρισε το προσωνύμιο «Χαμένη Πόλη», αλλά είναι πολύ πιθανό να την ακούσετε να αποκαλείται και «Ρόδινη Πόλη». Το παρατσούκλι αναφέρεται στους κοκκινωπούς-ροζ βράχους από ψαμμίτη, αλλά η προέλευσή του βρίσκεται σε ένα ποίημα που έγραψε ο Άγγλος κληρικός Τζον Γουίλιαμ Μπούργκον. Το ποίημα κέρδισε το περίφημο βραβείο ποίησης Newdigate το 1845, το οποίο απονέμεται από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Αν και ο Μπούργκον δεν είχε αντικρίσει ποτέ την Πέτρα με τα μάτια του, έγραψε: «Βρες μου ένα τέτοιο θαύμα, εκτός από τα κλίματα της Ανατολής, μια ροδοκόκκινη πόλη με τη μισή ηλικία του χρόνου». Το παρατσούκλι ρίζωσε, και από τότε αναφερόμαστε στην Πέτρα ως τη «Ροδινή Πόλη».

Το χρώμα του βράχου αλλάζει καθώς ο ήλιος διαγράφει την πορεία του στον ορίζοντα, με την κοκκινωπή απόχρωση να γίνεται πιο έντονη κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος.

Η «Μικρή Αδελφή»

Οι αρχαίες πόλεις είχαν και αυτές τα προάστιά τους και το προάστιο της Πέτρας ονομάζεται «Μικρή Πέτρα». Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της δράσης εκτυλισσόταν στην πρωτεύουσα των Ναβαταίων, οι περαστικοί έμποροι έβρισκαν πιθανότατα κατάλυμα στη Μικρή Πέτρα, ίσως κοντά στα σπίτια των ίδιων των εμπόρων της πόλης.

Ερειπωμένη μετά την παρακμή των Ναβαταίων, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη μέχρι που οι αρχαιολόγοι άρχισαν να ανακαλύπτουν τις λαξευμένες στο βράχο κατοικίες της, τα κανάλια νερού και τις τοιχογραφίες της, τη δεκαετία του 1950.

Στις μέρες μας, λίγοι τουρίστες επισκέπτονται τον στενό χώρο όπου βρίσκεται η Μικρή Πέτρα, καθώς δέχεται ελάχιστο άμεσο ηλιακό φως -ένα γεγονός που ίσως σηματοδοτείται και στο όνομα της περιοχής, Σικ αλ-Μπαρίντ (Siq al-Barid), το οποίο σημαίνει «Κρύο Φαράγγι». Παρ’ όλα αυτά, οι θησαυροί που αποκαλύπτει ο ψαμμίτης της, όπως το «Ζωγραφισμένο Σπίτι» (Painted House), αξίζουν σίγουρα μία επίσκεψη.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google