Πόλεμος στην Ουκρανία: Δυσπιστία στο Κίεβο και διπλωματικός αναβρασμός για την ειρήνη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία φαίνεται να κατέληξαν σε ένα βελτιωμένο ειρηνευτικό πλαίσιο 19 σημείων, κατά τις συνομιλίες στη Γενεύη, σε μια προσπάθεια να μειώσουν τις έντονες διαφορές που προκάλεσε η αρχική αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Το πρώτο σχέδιο των ΗΠΑ είχε προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στο Κίεβο όσο και στους Ευρωπαίους συμμάχους του, οι οποίοι το θεώρησαν υπερβολικά ευνοϊκό για τη Μόσχα.

Η ουκρανική αντιπροσωπεία επέστρεψε στο Κίεβο για ενημέρωση της κυβέρνησης, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι σημειώνεται πρόοδος. Παρόλα αυτά, η στάση της Ουάσιγκτον εξακολουθεί να προκαλεί αβεβαιότητα, καθώς η αμερικανική πολιτική απέναντι στον πόλεμο χαρακτηρίζεται από ασυνέχεια και αιφνιδιαστικές μετατοπίσεις.

Αντιδράσεις στην Ευρώπη και αντιπρόταση ασφάλειας

Η πρόταση των ΗΠΑ, που περιελάμβανε παραχωρήσεις εδαφών και σοβαρούς περιορισμούς στις στρατιωτικές δυνατότητες της Ουκρανίας, προκάλεσε ανησυχία στην Ευρώπη. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνέταξαν αντίστροφο σχέδιο που προβλέπει κατάπαυση του πυρός στις τρέχουσες γραμμές και αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας τύπου ΝΑΤΟ, αφήνοντας τα ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας για μεταγενέστερη διαπραγμάτευση.

Η Μόσχα, αν και είχε εκφράσει ενδιαφέρον για την αρχική αμερικανική πρόταση, απέρριψε πλήρως την ευρωπαϊκή εκδοχή, χαρακτηρίζοντάς την «αντιεποικοδομητική».

«Ενωμένοι» για την Ουκρανία

Για «ουσιαστική» και «καλή» πρόοδο στις συζητήσεις της Γενεύης σχετικά με τις ειρηνευτικές προσπάθειες για την Ουκρανία, έκαναν λόγο η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, σε κοινές δηλώσεις τους λίγο μετά το πέρας της άτυπης συνάντησης των ευρωπαίων ηγετών στη Λουάντα. 

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι δημιουργήθηκε μια «σταθερή βάση για την προώθηση των ειρηνευτικών συνομιλιών», σημειώνοντας ότι οι συζητήσεις αφορούν «την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου μας τώρα και στο μέλλον». «Σήμερα επιβεβαιώσαμε ότι είμαστε ενωμένοι στην υποστήριξη της Ουκρανίας», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας τρία βασικά στοιχεία: Πρώτον, «το έδαφος και η κυριαρχία της Ουκρανίας πρέπει να γίνονται σεβαστά». Δεύτερον, «μόνο η Ουκρανία ως κυρίαρχο κράτος μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με τις ένοπλες δυνάμεις». Τρίτον, η Ουκρανία είναι αυτή η οποία θα επιλέξει το μέλλον της.

Από την πλευρά του, ο Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι «η ΕΕ έχει δεσμευτεί να συνεχίσει να παρέχει στον πρόεδρο Ζελένσκι όλη την υποστήριξη που χρειάζεται: διπλωματική, στρατιωτική και οικονομική» και πρόσθεσε ότι «η ΕΕ δεσμεύεται να υλοποιήσει την οικονομική υποστήριξη στην Ουκρανία», ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι η ΕΕ χαιρετίζει τις «εποικοδομητικές» συζητήσεις και την πρόοδο που επιτεύχθηκε στη Γενεύη, μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας και εξήρε τις προσπάθειες του προέδρου Ζελένσκι και του προέδρου Τραμπ και των αντιπροσωπειών τους εκεί. Σημείωσε, ωστόσο, ότι «είναι σαφές ότι τα ζητήματα που αφορούν άμεσα την ΕΕ, όπως οι κυρώσεις, η διεύρυνση ή τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, απαιτούν την πλήρη συμμετοχή και λήψη αποφάσεων από την ΕΕ».

«Είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε αυτή τη διαδικασία συνεργαζόμενοι στενά με την ΕΕ και σε στενό συντονισμό με την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ», είπε ο Α. Κόστα και πρόσθεσε ότι «αυτό που έχει σημασία τώρα είναι να προχωρήσουμε ως εταίροι, ενωμένοι προς τον κοινό μας στόχο», που είναι ο τερματισμός του πολέμου και η διασφάλιση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης για την Ουκρανία. «Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι μια προσωρινή εκεχειρία, πρέπει να είναι μια λύση με διάρκεια», δήλωσε.

Σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη των ηγετών της ΕΕ για την Ουκρανία συμμετείχε ο πρωθυπουργός

Σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη των ηγετών της ΕΕ με θέμα τις εξελίξεις στην Ουκρανία, συμμετείχε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, την οποία οργάνωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στο περιθώριο της Συνόδου ΕΕ- Αφρικανικής Ένωσης στην Ανγκόλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντάλλαξαν απόψεις και ενημερώθηκαν για τις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία.

Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης -σύμφωνα με κυβερνητική ανακοίνωση- υπήρξε συναντίληψη για την πρόοδο που σημειώθηκε στις χθεσινές συναντήσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας στη Γενεύη, ενώ χαιρετίστηκαν οι προσπάθειες των προέδρων Τραμπ και Ζελένσκι. Επιπλέον, οι ηγέτες συμφώνησαν ότι οποιαδήποτε απόφαση εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ΕΕ θα συζητηθεί άμεσα με τα μέλη της ΕΕ και θα χρειαστεί να συμφωνηθεί από αυτά.

Η διπλωματική εικόνα στην Ευρώπη

Στο περιθώριο διεθνών συνόδων, ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν προσεκτική αισιοδοξία. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα της Γενεύης ως «ενδιάμεσο», τονίζοντας ότι η ειρήνη δεν θα επιτευχθεί άμεσα. Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ σημείωσε ότι κάθε συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει ότι ούτε η Ευρώπη ούτε η Ουκρανία θα βρεθούν σε πιο αδύναμη θέση.

Πίεση στο Κίεβο και επιφυλακτικότητα των Ουκρανών

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται σε μια από τις πιο δύσκολες φάσεις της θητείας του, με τη Ρωσία να σημειώνει επιτυχίες στο πεδίο των μαχών και με νέους εσωτερικούς τριγμούς μετά από σκάνδαλο διαφθοράς που οδήγησε σε αποπομπές υπουργών. Η ουκρανική κοινή γνώμη εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια συμφωνία που θεωρείται ότι προσφέρει υπερβολικά πολλά στη Ρωσία.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία εξακολουθεί να αναζητά συμβιβασμούς «που θα την ενισχύσουν, αλλά δεν θα την αποδυναμώσουν» και δεν αποκλείεται να ταξιδέψει άμεσα στις ΗΠΑ για περαιτέρω διαβουλεύσεις με τον Τραμπ.

Νέα ρωσική επίθεση στο Χάρκοβο

Ενώ οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, η Ουκρανία βίωσε μια ακόμη φονική επίθεση. Το Χάρκοβο, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, χτυπήθηκε από μαζική επίθεση με drone που κόστισε τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε δέκα ουκρανικά drones κοντά στη Μόσχα, μία ημέρα μετά από ουκρανική επιδρομή που είχε προκαλέσει διακοπές ρεύματος στην περιοχή.

Με πληροφορίες από Reuters/AFP