Πώς μπορεί η Τουρκία να επιστρέψει στα F-35: Το Κογκρέσο και το «αγκάθι» των S-400

Η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι απλή πολιτική απόφαση του Λευκού Οίκου. Ακόμη κι αν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ συμφωνήσει με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η διαδικασία περνά υποχρεωτικά από νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια στην Ουάσιγκτον.

Το βασικό πρόβλημα παραμένει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 μετά την αγορά των S-400, καθώς οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η συνύπαρξη του ρωσικού συστήματος με τα αμερικανικά stealth μαχητικά θα μπορούσε να εκθέσει κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του αεροσκάφους. Σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να μεταφέρει F-35, ανταλλακτικά, τεχνικά δεδομένα ή σχετική υποστήριξη στην Τουρκία όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να κατέχει τους S-400.

Για να αλλάξει αυτό, οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας των ΗΠΑ θα πρέπει να πιστοποιήσουν στο Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον το σύστημα και ότι έχει δώσει αξιόπιστες διαβεβαιώσεις πως δεν θα αποκτήσει παρόμοιο ρωσικό οπλικό σύστημα στο μέλλον.

Οι Τούρκοι δεν μπορούν να πάρουν μαχητικά μέσω δηλώσεων…

Αυτό είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Δεν αρκεί μια πολιτική δήλωση ή μια διμερής συμφωνία κορυφής. Θα πρέπει να υπάρξει συγκεκριμένη διευθέτηση για τους S-400: απομάκρυνση, μεταφορά σε τρίτη χώρα, παράδοση ελέγχου ή άλλη φόρμουλα που θα επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να πει επίσημα ότι η Τουρκία «δεν κατέχει πλέον» το σύστημα. ,

Αν υπάρξει τέτοια πιστοποίηση, τότε ο Λευκός Οίκος μπορεί να ξεκινήσει τη διαδικασία άρσης των σχετικών κυρώσεων και επανένταξης της Τουρκίας στο πλαίσιο των F-35. Όμως και τότε η υπόθεση δεν τελειώνει. Κάθε μεγάλη πώληση προηγμένου αμερικανικού οπλικού συστήματος πρέπει να κοινοποιηθεί στο Κογκρέσο μέσω της διαδικασίας ξένων στρατιωτικών πωλήσεων. Εκεί αρχίζει η πραγματική πολιτική μάχη. Η κυβέρνηση στέλνει επίσημη ειδοποίηση στο Κογκρέσο και οι αρμόδιες επιτροπές, κυρίως οι Επιτροπές Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, εξετάζουν την πώληση.

Για χώρες του ΝΑΤΟ, το τυπικό χρονικό παράθυρο εξέτασης είναι συνήθως 15 ημέρες. Μέσα σε αυτό το διάστημα, οι βουλευτές και οι γερουσιαστές μπορούν να εκφράσουν αντιρρήσεις, να ζητήσουν δεσμεύσεις ή να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν την πώληση με ψήφισμα. Στην πράξη, ακόμη και πριν από την επίσημη κοινοποίηση, υπάρχει συχνά άτυπη διαβούλευση με το Κογκρέσο. Αν υπάρχουν ισχυρές αντιδράσεις, η κυβέρνηση μπορεί να καθυστερήσει, να τροποποιήσει ή να παγώσει την πώληση για να αποφύγει δημόσια σύγκρουση. Το Κογκρέσο έχει ήδη δείξει ότι το θέμα της Τουρκίας προκαλεί διακομματική αντίδραση. Αμερικανοί νομοθέτες έχουν προειδοποιήσει ότι δεν πρέπει να δοθούν F-35 στην Άγκυρα όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των S-400. Άρα, ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία Τραμπ–Ερντογάν, η κυβέρνηση θα χρειαστεί να πείσει το Κογκρέσο ότι η Τουρκία συμμορφώθηκε πλήρως με τον νόμο και ότι δεν υπάρχει πλέον κίνδυνος για την ασφάλεια της τεχνολογίας των F-35.

Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι ο Πρόεδρος μπορεί να ανοίξει τον δρόμο πολιτικά, αλλά δεν μπορεί να παραδώσει τα αεροσκάφη μονομερώς. Η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 απαιτεί τρία επίπεδα: λύση για τους S-400, επίσημη πιστοποίηση από την αμερικανική κυβέρνηση και έγκριση ή τουλάχιστον μη μπλοκάρισμα από το Κογκρέσο. Με άλλα λόγια, μια ανακοίνωση στην Άγκυρα θα ήταν μόνο η αρχή. Η τελική απόφαση θα κριθεί στην Ουάσιγκτον, μέσα από μια δύσκολη διαδικασία όπου η εθνική ασφάλεια, οι σχέσεις με την Τουρκία, η στάση απέναντι στη Ρωσία και οι ισορροπίες στο Κογκρέσο θα παίξουν καθοριστικό ρόλο.