Πύραυλος της SpaceX πέφτει στη Σελήνη: Τι περιμένουν οι επιστήμονες - Η ώρα της πρόσκρουσης

Ένα εγκαταλελειμμένο τμήμα πυραύλου της SpaceX, βάρους περίπου τεσσάρων τόνων, αναμένεται να προσκρούσει σήμερα, Τετάρτη 5 Αυγούστου, με μεγάλη ταχύτητα στην επιφάνεια της Σελήνης.

Η πρόσκρουση δεν αποτελεί κίνδυνο για τη Γη, αναμένεται όμως να δημιουργήσει έναν νέο σεληνιακό κρατήρα και να προσφέρει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν τις συνέπειες μιας τεχνητής σύγκρουσης στο φεγγάρι.

Όπως μεταδίδει το Reuters, το αντικείμενο, με μέγεθος που συγκρίνεται με σχολικό λεωφορείο, είναι το δεύτερο στάδιο ενός πυραύλου Falcon 9. Παρέμεινε ανεξέλεγκτο στο Διάστημα μετά την εκτόξευση δύο ιδιωτικών σεληνακάτων τον Ιανουάριο του 2025, μεταξύ των οποίων και το Blue Ghost της Firefly Aerospace.

Πρόσκρουση με ταχύτητα 8.700 χιλιομέτρων την ώρα

Το τμήμα του πυραύλου αναμένεται να χτυπήσει τη Σελήνη περίπου στις 06:35 ώρα Γκρίνουιτς, δηλαδή στις 09:35 ώρα Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον Guardian, η ταχύτητά του τη στιγμή της πρόσκρουσης εκτιμάται ότι θα φτάνει περίπου τα 8.700 χιλιόμετρα την ώρα ή τα 2,4 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Το σημείο σύγκρουσης υπολογίζεται ότι βρίσκεται κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν, στο δυτικό άκρο της Σελήνης.

Από τη σύγκρουση αναμένεται να εκτιναχθεί μεγάλη ποσότητα σεληνιακής σκόνης και πετρωμάτων. Το νέφος των υλικών πιθανότατα θα φωτιστεί από τον Ήλιο, ωστόσο θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να παρατηρηθεί με γυμνό μάτι από τη Γη.

Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος του κρατήρα διαφέρουν, καθώς εξαρτώνται από τη μάζα, τη γωνία πρόσκρουσης και τη σύσταση του εδάφους. Ορισμένοι υπολογισμοί κάνουν λόγο για κρατήρα διαμέτρου περίπου 18 έως 27 μέτρων, ενώ νεότερη επιστημονική ανάλυση εκτιμά ότι μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 40 μέτρα.

Η NASA θα αναζητήσει το σημείο της σύγκρουσης

Η NASA σχεδιάζει να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμη ευκαιρία για να καταγράψει την περιοχή πριν και μετά την πρόσκρουση.

Οι εικόνες και οι υπόλοιπες μετρήσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο η σκόνη και τα θραύσματα εκτοξεύονται στο περιβάλλον χαμηλής βαρύτητας της Σελήνης.

Η επιστημονική ομάδα ενδιαφέρεται επίσης να δοκιμάσει νέες μεθόδους εντοπισμού των σημείων πρόσκρουσης. Οι τεχνικές αυτές θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμες σε μελλοντικά σεληνιακά σεισμολογικά πειράματα, αλλά και στην αξιολόγηση των κινδύνων που δημιουργούν τα διαστημικά απορρίμματα.

«Η πρόσκρουση δεν εγκυμονεί κανέναν κίνδυνο για τη Γη», διαβεβαίωσε εκπρόσωπος της NASA, σημειώνοντας ότι οι επιστήμονες θα επιχειρήσουν να συλλέξουν δεδομένα από το φαινόμενο και να βελτιώσουν τις τεχνικές παρακολούθησης αντικειμένων στο Διάστημα.

Πώς βρέθηκε σε πορεία σύγκρουσης με τη Σελήνη

Υπό κανονικές συνθήκες, τα ανώτερα στάδια των πυραύλων επανεισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης, όπου καταστρέφονται από τη θερμότητα, ή κατευθύνονται προς ελεγχόμενη πτώση στον ωκεανό.

Η συγκεκριμένη αποστολή, όμως, απαιτούσε πολύ περισσότερη ενέργεια από μια συνηθισμένη εκτόξευση σε γήινη τροχιά. Μετά την απελευθέρωση των σεληνακάτων, το δεύτερο στάδιο του Falcon 9 παρέμεινε σε μια εκτεταμένη και ασταθή τροχιά, χωρίς να διαθέτει καύσιμα ή δυνατότητα ελέγχου.

Μόλις τους τελευταίους μήνες οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι η βαρυτική έλξη της Γης, της Σελήνης και του Ήλιου, σε συνδυασμό με άλλες επιδράσεις του διαστημικού περιβάλλοντος, είχε μεταβάλει σταδιακά την πορεία του και το είχε οδηγήσει σε αναπόφευκτη σύγκρουση με τη σεληνιακή επιφάνεια.

Η Τζουλιάνα Σάιμαν, στέλεχος της SpaceX αρμόδιο για τα επιστημονικά προγράμματα της NASA και το διαστημόπλοιο Dragon, απέδωσε την εξέλιξη σε έναν συνδυασμό βαρυτικών δυνάμεων και ηλιακής δραστηριότητας.

Σπάνιες αλλά όχι πρωτοφανείς οι προσκρούσεις

Οι ανεξέλεγκτες προσκρούσεις διαστημικών απορριμμάτων στη Σελήνη είναι σχετικά σπάνιες, χωρίς όμως να αποτελούν πρωτοφανές φαινόμενο.

Τον Μάρτιο του 2022, ένα άγνωστης αρχικά προέλευσης τμήμα πυραύλου συνετρίβη στην αθέατη πλευρά της Σελήνης. Οι εικόνες του Lunar Reconnaissance Orbiter της NASA έδειξαν ότι η πρόσκρουση δημιούργησε έναν ασυνήθιστο διπλό κρατήρα, με συνολικό μήκος περίπου 28 μέτρων.

Το 2009 η NASA είχε οδηγήσει σκόπιμα το διαστημικό σκάφος LCROSS και ένα ανώτερο στάδιο πυραύλου σε πρόσκρουση κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης, προκειμένου να εξετάσει τα υλικά που θα εκτοξεύονταν και να αναζητήσει ενδείξεις νερού.

Τα τελευταία χρόνια έχουν επίσης καταγραφεί αποτυχημένες προσπάθειες προσελήνωσης. Το ρωσικό Luna-25 συνετρίβη το 2023, ενώ το 2019 είχαν καταλήξει με ανεξέλεγκτη πρόσκρουση το ινδικό Vikram της αποστολής Chandrayaan-2 και το ισραηλινό Beresheet.

Προειδοποίηση για τα διαστημικά απορρίμματα

Μολονότι η σημερινή σύγκρουση δεν απειλεί ανθρώπους ή ενεργές αποστολές, αναδεικνύει ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερο τους επιστήμονες: την ανεξέλεγκτη παρουσία εγκαταλελειμμένων αντικειμένων στον χώρο μεταξύ της Γης και της Σελήνης.

Ο αστρονόμος Μπιλ Γκρέι, ο οποίος συνέβαλε στον υπολογισμό της πορείας του πυραύλου, εκτίμησε ότι το φαινόμενο παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον, έστω και περιορισμένο. Τόνισε, ωστόσο, ότι αποτελεί παράδειγμα της απουσίας συστηματικού σχεδιασμού για τη διαχείριση του εξοπλισμού που εγκαταλείπεται μετά τις διαστημικές αποστολές.

Καθώς κράτη και ιδιωτικές εταιρείες προετοιμάζουν όλο και περισσότερες αποστολές προς τη Σελήνη, η παρακολούθηση των διαστημικών απορριμμάτων αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Ένα παρόμοιο περιστατικό στο μέλλον θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο επιστημονικά όργανα, ρομποτικά οχήματα ή ακόμη και επανδρωμένες σεληνιακές εγκαταστάσεις.

Η NASA και η SpaceX βρίσκονται ήδη σε συζητήσεις για τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να αποφεύγονται αντίστοιχες ανεξέλεγκτες προσκρούσεις σε μελλοντικές αποστολές.