Ρινικό σπρέι κατά του καρκίνου του εγκεφάλου: Η πειραματική μέθοδος που αλλάζει τα δεδομένα

Επιστήμονες στις ΗΠΑ παρουσιάζουν μια ιδέα που, αν επιβεβαιωθεί, μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ένα από τα πιο θανατηφόρα είδη καρκίνου του εγκεφάλου, το γλοιοβλάστωμα. Η ερευνητική ομάδα από τα πανεπιστήμια Washington και Northwestern δοκίμασε μια θεραπεία που δεν απαιτεί χειρουργικά εργαλεία αλλά μόνο λίγες σταγόνες στη μύτη. Η προσέγγιση αυτή, που περιγράφεται στο Proceedings of the National Academy of Sciences, στηρίζεται σε νανοσωματίδια σχεδιασμένα ώστε να αφυπνίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα μέσα στον ίδιο τον όγκο, προσφέροντας προστασία που διαρκεί.

Όπως διαβάζουμε στο ΖΜΕ Science, το γλοιοβλάστωμα είναι γνωστό για την επιθετικότητα και την ικανότητά του να ξεφεύγει από τις άμυνες του οργανισμού. Οι γιατροί συχνά δυσκολεύονται να το στοχεύσουν, επειδή κρύβεται από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού. Για να «σπάσουν» αυτή την ιδιότητα, οι ερευνητές αξιοποίησαν έναν μηχανισμό που ενεργοποιείται όταν τα κύτταρα εντοπίζουν ξένο γενετικό υλικό. Μόνο που μέχρι σήμερα η ενεργοποίηση αυτού του συστήματος χρειαζόταν επεμβατικές διαδικασίες, συχνά επικίνδυνες για τον ασθενή.

Πώς οι ρινικές σταγόνες φτάνουν στον εγκέφαλο

Η λύση ήρθε μικροσκοπικούς κόκκους μετάλλου που φέρουν αλληλουχίες DNA ή RNA. Με αυτούς δημιούργησαν μια νέα προσέγγιση, ικανή να μεταφέρει τα «φάρμακα» μέσα στον όγκο και να πυροδοτήσει την αντίδραση που έως τώρα ήταν δύσκολο να επιτευχθεί. Το εντυπωσιακό είναι ότι όταν χορηγήθηκαν μέσω ρινικών σταγόνων σε ποντίκια με όγκους, τα σωματίδια κινήθηκαν κατά μήκος νευρικών οδών που συνδέουν τη ρινική κοιλότητα με τον εγκέφαλο και εγκαταστάθηκαν απευθείας στον όγκο.

Εκεί άλλαξαν ριζικά το τοπίο: τα μακροφάγα, κύτταρα που συνήθως «συνεργάζονται» με το γλοιοβλάστωμα προστατεύοντάς το, ενεργοποιήθηκαν και στράφηκαν ενάντια στον όγκο· τα Τ λεμφοκύτταρα πολλαπλασιάστηκαν ραγδαία, ενώ τα κύτταρα που καταστέλλουν την ανοσολογική αντίδραση υποχώρησαν. Η θεραπεία λειτούργησε αποτελεσματικά, χωρίς να προκαλέσει φλεγμονή σε άλλα όργανα, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε μελλοντική εφαρμογή σε ανθρώπους.

Τι έδειξαν οι δοκιμές στα ποντίκια

Οι δοκιμές έδειξαν εντυπωσιακή επιβίωση στα ποντίκια που έλαβαν την αγωγή, ενώ η συνδυαστική χρήση με φάρμακα που ενισχύουν την ανοσολογική δράση οδήγησε ακόμη και σε πλήρη εξαφάνιση των όγκων σε λίγες μόνο δόσεις. Ακόμη πιο ενθαρρυντικό ήταν το γεγονός πως τα ζώα που θεραπεύτηκαν κατάφεραν να απορρίψουν νέους όγκους μήνες αργότερα, ένα σημάδι ότι είχε δημιουργηθεί μνήμη στο ανοσοποιητικό τους σύστημα.

Το επόμενο βήμα

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν πως η μέθοδος δεν είναι άμεσα εφαρμόσιμη σε ανθρώπους. Η μεταφορά φαρμάκων στον εγκέφαλο μέσω της ρινικής οδού απαιτεί συσκευές υψηλής ακρίβειας και σκευάσματα που πρέπει να παραμείνουν σταθερά και ενεργά στο δύσκολο περιβάλλον των αεραγωγών. Η τελική μορφή ίσως μοιάζει με ένα απλό ρινικό σπρέι, αλλά η τεχνολογία πίσω του είναι πολύ πιο περίπλοκη από ένα κοινό αποσυμφορητικό. Παρόλο που το επόμενο βήμα φαίνεται δύσκολο, το εύρημα ανοίγει την πόρτα και για άλλους τύπους όγκων που επίσης κρύβονται από το ανοσοποιητικό, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος ή ορισμένες μορφές γυναικολογικού καρκίνου. Αν μια μη επεμβατική θεραπεία μπορεί να προσεγγίσει τον εγκέφαλο με ασφάλεια και να αλλάξει το ανοσολογικό τοπίο ενός τόσο δύσκολου όγκου, τότε η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί και αλλού.