«Στο χιλιοστό»: «Χάσαμε την Ελλάδα» - Οι ώρες που η χώρα βρέθηκε μια ανάσα από το Grexit

Οι ημέρες του καλοκαιριού του 2015, όταν η Ελλάδα βρέθηκε πιο κοντά από ποτέ στην έξοδο από το ευρώ, ζωντάνεψαν μέσα από μαρτυρίες πρωταγωνιστών στο τελευταίο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Στο Χιλιοστό» του ΣΚΑΪ.

Από την προκήρυξη του δημοψηφίσματος μέχρι τη δραματική διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες και την τελική συμφωνία, πολιτικοί ηγέτες και κορυφαίοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιέγραψαν το παρασκήνιο των ημερών που κράτησαν την Ελλάδα και ολόκληρη την Ευρώπη με κομμένη την ανάσα.

Το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου, οι ουρές στα ΑΤΜ, τα capital controls και οι μαζικές συγκεντρώσεις υπέρ του «Ναι» και του «Όχι» δημιούργησαν ένα κλίμα πρωτοφανούς αβεβαιότητας. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη όταν, στις 30 Ιουνίου, η Ελλάδα δεν κατέβαλε τη δόση των 1,6 δισ. ευρώ προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με τα σενάρια περί Grexit να επανέρχονται δυναμικά.

Παρά το κλίμα, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας εμφανιζόταν πεπεισμένος ότι καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν επιθυμούσε πραγματικά την αποπομπή της Ελλάδας από την ευρωζώνη.

Η παρέμβαση Ομπάμα και το παρασκήνιο μετά το δημοψήφισμα

Σύμφωνα με συνεργάτες του τότε προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, η Ουάσιγκτον παρακολουθούσε με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις. Όπως αναφέρθηκε στο ντοκιμαντέρ, ο Αμερικανός πρόεδρος παρενέβη προς τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, επισημαίνοντας τις γεωπολιτικές και ιστορικές συνέπειες που θα είχε μια ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αποκαλύψεις του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου για το παρασκήνιο που ακολούθησε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.

Όπως ανέφερε, ζήτησε από τον Αλέξη Τσίπρα να ξεκαθαρίσει προς κάθε κατεύθυνση ότι το αποτέλεσμα του «Όχι» δεν συνιστούσε εντολή εξόδου από την ευρωζώνη, αλλά ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης της χώρας. Παράλληλα, χαρακτήρισε κρίσιμη τη σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών, το οποίο συνέβαλε στη διαμόρφωση κοινής εθνικής γραμμής σε μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές της μεταπολιτευτικής ιστορίας.

«Ο Πούτιν δεν μπορούσε να βοηθήσει»

Στο ντοκιμαντέρ, ο Σταύρος Θεοδωράκης αναφέρθηκε και στις επαφές που είχε τότε ο Αλέξης Τσίπρας με τη ρωσική ηγεσία.

Σύμφωνα με όσα μετέφερε, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκαθάρισε πως η Ρωσία δεν μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα, παρά μόνο πολιτική στήριξη.

Η συγκεκριμένη αναφορά έρχεται να φωτίσει μία από τις πιο πολυσυζητημένες πτυχές εκείνης της περιόδου, όταν υπήρχαν έντονες εικασίες για το ενδεχόμενο στήριξης της Αθήνας από τη Μόσχα.

«Υπήρχαν 15 χώρες που ήθελαν την Ελλάδα εκτός ευρώ»

Αποκαλυπτικές ήταν και οι μαρτυρίες Ευρωπαίων ηγετών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις.

Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ υποστήριξε ότι λίγο πριν από την τελική σύνοδο κορυφής υπήρχαν 15 χώρες που τάσσονταν υπέρ της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη, γεγονός που αποτυπώνει πόσο κοντά βρέθηκε η χώρα σε μια ιστορική ανατροπή.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η περιγραφή του τότε πρωθυπουργού της Ιταλίας, Ματέο Ρέντσι, ο οποίος θυμήθηκε τη στιγμή που πίστεψε πως η Ελλάδα είχε χαθεί οριστικά από τον ευρωπαϊκό πυρήνα.

«Πίστεψα πως χάσαμε την Ελλάδα. Είπα στους δικούς μου ότι αυτό είναι μια τραγωδία», ανέφερε, περιγράφοντας το κλίμα που επικρατούσε στις διαπραγματεύσεις.

Ο ίδιος αποκάλυψε επίσης ότι σε κάποια στιγμή της έντασης απευθύνθηκε στην Άνγκελα Μέρκελ λέγοντας: «Τη ρώτησα αν είναι τελείως ανόητη και το συνεχίζει όλο αυτό».

«Δεν υπάρχει άλλη φορά»

Οι πιο δραματικές στιγμές εκτυλίχθηκαν κατά τη διάρκεια της μαραθώνιας συνόδου κορυφής που έκρινε την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες ανθρώπων που βρίσκονταν στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων, ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ ανέλαβε προσωπικό ρόλο στην προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού.

«Δεν υπάρχει άλλη φορά», φέρεται να είπε στον Αλέξη Τσίπρα, μεταφέροντας την αίσθηση ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη είχαν φτάσει στο απόλυτο όριο πριν από μια οριστική ρήξη.

Δέκα χρόνια μετά, οι αποκαλύψεις και οι προσωπικές μαρτυρίες υπενθυμίζουν πόσο κοντά βρέθηκε η χώρα σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει οριστικά την πορεία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.