Τα λιπαρά προκαλούν κατάθλιψη και τώρα ξέρουμε γιατί

Νέα ανάλυση δείχνει ότι η συχνή κατανάλωση λιπαρών τροφών διαταράσσει τη χημική επικοινωνία ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο. Η μελέτη, δημοσιευμένη στο Nutritional Neuroscience, αναφέρει ότι η υψηλή πρόσληψη λιπαρών αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης στο έντερο, ενώ παράλληλα τα μειώνει σε περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν τη διάθεση και τη μνήμη. Αυτή η διαταραχή μπορεί να δώσει εξήγηση για τη σύνδεση ανάμεσα στην παχυσαρκία, την κατάθλιψη και την εξασθένιση της γνωστικής λειτουργίας.

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η σεροτονίνη λειτουργεί διαφορετικά ανάλογα με την περιοχή του σώματος. Το 95% βρίσκεται στο γαστρεντερικό σύστημα, ρυθμίζοντας την πέψη και τη ροή του αίματος, ενώ το υπόλοιπο μικρό ποσοστό στον εγκέφαλο ελέγχει την όρεξη, τα συναισθήματα και τη μάθηση. Ο εγκέφαλος και το έντερο επικοινωνούν συνεχώς και η υψηλή κατανάλωση λιπαρών τροφών διαταράσσει αυτή την επικοινωνία, προκαλώντας ανισορροπίες.

Η χημική αποσύνδεση εντέρου-εγκεφάλου

Οι μελέτες έδειξαν πως η κατανάλωση λιπαρών τροφών συνεπάγεται υπερβολική παραγωγή σεροτονίνης από τα κύτταρα του εντέρου, ενώ ταυτόχρονα η φυσική διαδικασία καθαρισμού της απορρυθμίζεται. Το αποτέλεσμα είναι υπερβολική συσσώρευση της χημικής αυτής ουσίας στο έντερο, που προκαλεί φλεγμονές και βλάβες στο επιθήλιο, αυξάνει την εντερική διαπερατότητα και την απώλεια θρεπτικών συστατικών. Το φαινόμενο επίσης επιτρέπει σε επιβλαβείς ουσίες να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, επιδεινώνοντας τη γενική υγεία και τη φλεγμονή στον οργανισμό.

Ενώ το έντερο πλημμυρίζει από σεροτονίνη, ο εγκέφαλος υποφέρει από έλλειψη της ίδιας ουσίας σε κρίσιμες περιοχές, όπως είναι ο ιππόκαμπος και ο υποθάλαμος, που ευθύνονται για τη μνήμη, τη συναισθηματική σταθερότητα και τον έλεγχο της όρεξης. Η υψηλή πρόσληψη λιπαρών αυξάνει τη δραστηριότητα ενός ενζύμου που καταστρέφει τη σεροτονίνη, οδηγώντας σε έλλειμμα που σχετίζεται με άγχος, κατάθλιψη και αδυναμία ελέγχου της πρόσληψης τροφής.

Παρά την αύξηση της παραγωγής σεροτονίνης σε ορισμένους εγκεφαλικούς πυρήνες, η ουσία δεν φτάνει στους προορισμούς της. Ο λόγος είναι η ενεργοποίηση αυτοϋποδοχέων που λειτουργούν ως «βαλβίδα κλεισίματος», εμποδίζοντας την απελευθέρωση της σεροτονίνης. Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί έλλειψη στις παραπάνω περιοχές, οδηγώντας σε προβλήματα διάθεσης, μνήμης και όρεξης, παρά την αυξημένη τοπική παραγωγή στον εγκέφαλο.

Ο ρόλος του μικροβιώματος 

Το υγιές εντερικό μικροβίωμα παράγει λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας που προστατεύουν τον εγκέφαλο και ρυθμίζουν την παραγωγή σεροτονίνης. Η έλλειψη φυτικών ινών σε δίαιτες πλούσιες σε λιπαρά αφαιρεί αυτό το προστατευτικό στρώμα. Η μείωση των ωφέλιμων βακτηρίων προκαλεί φλεγμονή, διαταράσσει τους υποδοχείς σεροτονίνης και αυξάνει τη μεταφορά τοξικών ουσιών στον εγκέφαλο, πυροδοτώντας αλυσιδωτές βλάβες που επηρεάζουν διάθεση, μνήμη και μεταβολισμό.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι  η αποκατάσταση του μικροβιώματος και η αύξηση των βραχείας αλύσου λιπαρών οξέων μπορεί να αντιστρέψει τις επιπτώσεις των λιπαρών τροφών. Η μείωση της φλεγμονής και στόχευση συγκεκριμένων υποδοχέων και ενζύμων που εμπλέκονται στη σεροτονίνη ανοίγει δρόμους για νέες θεραπείες κατά της κατάθλιψης, της μνήμης και των διαταραχών μεταβολισμού που σχετίζονται με την παχυσαρκία.