Τι ήχο κάνουν τα ψάρια; Κάμερα καταγράφει τις «ομιλίες» τους στους κοραλλιογενείς υφάλους

Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι ένα οπτικό υπερθέαμα όταν πέσει φως πάνω τους, αλλά αυτό που αγνοούσαμε μέχρι τώρα είναι ότι οι οργανισμοί που φιλοξενούν παράγουν ήχους. Τα «μουγκρητά» των ψαριών είναι μερικοί μόνο από τους δεκάδες ήχους που συνθέτουν μια «συμφωνία» κάτω από την επιφάνεια του νερού. Για χρόνια, οι επιστήμονες γνώριζαν ότι αυτοί οι ήχοι βοηθούν τα ζώα να βρίσκουν καταφύγιο, να αποφεύγουν θηρευτές και να επιλέγουν τον τόπο όπου θα εγκατασταθούν, όμως η καταγραφή τους ήταν περιορισμένη.

Ένας «χάρτης» από ήχους

Μια νέα τεχνολογία το αλλάζει αυτό. Όπως περιγράφεται στο περιοδικό Methods in Ecology and Evolution, πρόκειται για ένα πρωτοποριακό σύστημα που συνδυάζει βίντεο 360 μοιρών με ηχογράφηση περιβάλλοντος σε τρεις διαστάσεις. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια συλλογή ήχων, αλλά ένας λεπτομερής «χάρτης» που δείχνει ποιο πλάσμα παράγει κάθε ήχο και από ποια κατεύθυνση. 

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News, η αξία των ήχων στη θάλασσα είναι τεράστια. Ενώ το φως σβήνει γρήγορα μετά από μερικές δεκάδες μέτρα, ο ήχος ταξιδεύει πολύ μακριά και λειτουργεί σαν οδηγός. Νεαρά ψάρια βρίσκουν τον δρόμο τους  χάρη σε αυτούς, ενώ τα υγιή κοράλλια είναι πάντα θορυβώδη σε αντίθεση με τα κατεστραμμένα που δεν παράγουν ήχους. Μέχρι σήμερα, η παρακολούθηση των υφάλων βασιζόταν κυρίως σε οπτικές παρατηρήσεις, η νέα τεχνολογία όμως προσφέρει ένα πιο ακριβή τρόπο καταγραφής.

Η συσκευή ονομάζεται UPAC-360 και λειτουργεί σαν «κάμερα που ακούει». Χρησιμοποιεί υδρόφωνα (μικρόφωνα ειδικά για το νερό) τα οποία καταγράφουν ήχους του περιβάλλοντος σε όλες τις κατευθύνσεις, ενώ η εικόνα 360° επιτρέπει την απόλυτη ταύτιση ήχου και εικόνας. Έτσι, όταν ο θεατής στρέφει το βλέμμα του σε ένα κοπάδι ψαριών, ακούει και τους πραγματικούς ήχους που παράγουν. Το αποτέλεσμα θυμίζει κατάδυση.

Τα ψάρια που «μιλάνε»

Οι πρώτες δοκιμές έγιναν σε υφάλους στην Καραϊβική, κοντά στο νησί Κουρασάο. Η συσκευή κατέγραψε δεκάδες ώρες δραστηριότητας και οι ερευνητές μπόρεσαν να ταυτοποιήσουν 46 είδη ψαριών που παράγουν ήχους – τα μισά από τα οποία δεν ήταν μέχρι σήμερα γνωστό ότι «μιλούν». Η ανακάλυψη αυτή θεωρείται σταθμός και μάλιστα, η ποικιλία και η πολυπλοκότητα των ήχων συγκρίνεται με το κελάηδισμα πουλιών σε ένα τροπικό δάσος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όσο πιο πλούσιο και ζωντανό είναι ένα οικοσύστημα, τόσο πιο πολύπλοκο είναι το ηχητικό τοπίο. Αυτό δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις αλλαγές με μεγαλύτερη ακρίβεια, ακόμη και τη νύχτα ή σε περιοχές με θολά νερά όπου η όραση περιορίζεται. Παράλληλα, το σύστημα καταγράφει συμπεριφορές και αλληλεπιδράσεις ειδών που δεν θα μπορούσαν να παρατηρηθούν με γυμνό μάτι.

Η έρευνα δεν σταματά εδώ. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια παγκόσμια «ηχητική βιβλιοθήκη» των υφάλων, από την Ινδονησία μέχρι τη Χαβάη, ώστε μελλοντικά τα δεδομένα να μπορούν να αξιοποιηθούν από τεχνητή νοημοσύνη που θα αναγνωρίζει τα είδη μόνο από τον ήχο τους. Ένα εργαλείο αντίστοιχο με τις εφαρμογές αναγνώρισης πουλιών θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.