Τα video games μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά με ΔΕΠΥ, λέει μελέτη

Τα videogames συχνά δέχονται κατηγορίες ότι αποσπούν την προσοχή των παιδιών. Ωστόσο, μια νέα ανάλυση ερευνών έρχεται να δώσει μια πιο σύνθετη εικόνα: ορισμένα ψηφιακά παιχνίδια, σχεδιασμένα με θεραπευτική προσέγγιση, φαίνεται να προσφέρουν ένα μικρό αλλά μετρήσιμο όφελος σε παιδιά με ΔΕΠΥ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Psychiatry Research και δείχνουν ότι η τεχνολογία μπορεί να έχει θέση στη θεραπευτική φαρέτρα — όχι όμως ως πανάκεια.

Τι είναι η ΔΕΠΥ

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μία από τις συχνότερες νευροαναπτυξιακές διαταραχές, που εμφανίζεται από την παιδική ηλικία. Ευθύνεται για τη δυσκολία στη συγκέντρωση, στην οργάνωση της σκέψης και στον έλεγχο παρορμητικών αντιδράσεων. Οφείλεται σε διαφοροποιήσεις στη λειτουργία εγκεφαλικών κυκλωμάτων που ρυθμίζουν την προσοχή και τον αυτοέλεγχο. Στην καθημερινότητα, αυτό μεταφράζεται σε προβλήματα στο σχολείο, στις σχέσεις με συνομηλίκους και στη γενικότερη λειτουργικότητα.

Η βασική γραμμή θεραπείας περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή — διεγερτικά ή μη διεγερτικά σκευάσματα — τα οποία σε πολλές περιπτώσεις αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Ωστόσο, δεν λείπουν οι παρενέργειες, όπως δυσκολίες στον ύπνο ή μείωση της όρεξης. Για τον λόγο αυτό, γονείς και ειδικοί αναζητούν συμπληρωματικές προσεγγίσεις, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη θεραπεία χωρίς να επιβαρύνουν το παιδί.

Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί η ιδέα των «ψηφιακών θεραπευτικών παρεμβάσεων». Πρόκειται για βιντεοπαιχνίδια σχεδιασμένα έτσι ώστε να ενεργοποιούν συγκεκριμένα γνωστικά δίκτυα του εγκεφάλου, ιδιαίτερα εκείνα που σχετίζονται με την προσοχή. Η θεωρία είναι ότι, μέσα από επαναλαμβανόμενη εξάσκηση σε στοχευμένες αποστολές, το παιδί «γυμνάζει» τα αντίστοιχα νευρωνικά κυκλώματα.

Πώς έγινε η ανάλυση

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν μόνο τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές — το «χρυσό πρότυπο» στην ιατρική έρευνα — που αφορούσαν παιδιά έως 12 ετών με επίσημη διάγνωση ΔΕΠΥ. Τελικά εντοπίστηκαν δέκα μελέτες από διάφορες χώρες, με συνολικά 820 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές συνέκριναν παιδιά που χρησιμοποίησαν τα ειδικά παιχνίδια με ομάδες ελέγχου που δεν τα χρησιμοποίησαν.

Συνδυάζοντας τα αριθμητικά δεδομένα, υπολόγισαν το λεγόμενο «μέγεθος επίδρασης», δηλαδή πόσο μεγάλη ήταν η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι τα παιδιά που συμμετείχαν στις ψηφιακές παρεμβάσεις παρουσίασαν βελτίωση στα συμπτώματα απροσεξίας σε σχέση με τους συνομηλίκους τους. Η στατιστική ανάλυση υποδηλώνει ότι το εύρημα δεν ήταν τυχαίο.

Ωστόσο, η έννοια του «στατιστικά σημαντικού» δεν ταυτίζεται πάντα με το «κλινικά ουσιαστικό». Το μέγεθος επίδρασης κατατάχθηκε στην κατηγορία «μικρό». Αυτό σημαίνει ότι, αν και η βελτίωση ήταν μετρήσιμη στο ερευνητικό περιβάλλον, δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να θεωρηθεί αυτόνομη θεραπεία. Για λόγους σύγκρισης, τα φαρμακευτικά σκευάσματα για τη ΔΕΠΥ συνήθως εμφανίζουν μέτριο έως ισχυρό μέγεθος επίδρασης σε αντίστοιχες αναλύσεις.

Όσο περισσότερο τόσο καλύτερα

Ένα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα προγράμματα με διάρκεια οκτώ εβδομάδων ή περισσότερο φάνηκαν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα από τα βραχύτερα. Επιπλέον, παιχνίδια που ενσωμάτωναν σωματική άσκηση — δηλαδή συνδύαζαν κίνηση και γνωστικές προκλήσεις — έδειξαν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από καθαρά «καθιστικά» γνωστικά παιχνίδια. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο συνδυασμός φυσικής δραστηριότητας και ψηφιακής εξάσκησης ίσως ενισχύει το θεραπευτικό όφελος.

Το συνολικό μήνυμα της μελέτης είναι συγκρατημένα αισιόδοξο. Τα ειδικά βιντεοπαιχνίδια φαίνεται να προσφέρουν μια μικρή αλλά υπαρκτή βελτίωση στην προσοχή παιδιών με ΔΕΠΥ. Δεν αντικαθιστούν τη φαρμακευτική ή τη συμπεριφορική θεραπεία, μπορούν όμως να λειτουργήσουν υποστηρικτικά μέσα σε ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλάνο. Με άλλα λόγια, η οθόνη δεν είναι ούτε εχθρός ούτε θαυματουργή λύση — αλλά ίσως ένα ακόμη εργαλείο, όταν χρησιμοποιείται με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο.