Θα έχεις νεότερο εγκέφαλο με 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα, λέει μελέτη
Νέα έρευνα δείχνει ότι η συστηματική άσκηση μπορεί να μειώσει τη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου.
Η γυμναστική συνδέεται με καλύτερο ύπνο, έλεγχο του σωματικού βάρους, μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και συνολική βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας. Πλέον, η λίστα με τα οφέλη φαίνεται να μεγαλώνει ακόμη περισσότερο. Νέα επιστημονικά δεδομένα, τα οποία δημοσιεύονται στο περιοδικό Journal of Sport and Health Science δείχνουν ότι η συστηματική φυσική δραστηριότητα μπορεί να επηρεάζει και τον ίδιο τον εγκέφαλο, κάνοντάς τον να εμφανίζεται βιολογικά «νεότερος». Δεν πρόκειται για σχήμα λόγου, αλλά για μετρήσιμες αλλαγές που καταγράφηκαν με σύγχρονες απεικονιστικές τεχνικές.
Τι σημαίνει «βιολογική ηλικία» του εγκεφάλου
Όπως διαβάζουμε στο ScienceAlert, ο όρος «βιολογική ηλικία» δεν ταυτίζεται με τα χρόνια που αναγράφονται στην ταυτότητα. Περιγράφει τη φθορά που υφίστανται τα κύτταρα και οι ιστοί με το πέρασμα του χρόνου. Κάποια όργανα γερνούν ταχύτερα, άλλα πιο αργά, ανάλογα με γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στην περίπτωση του εγκεφάλου, η βιολογική γήρανση σχετίζεται με τη γνωστική λειτουργία, τη μνήμη και την ανθεκτικότητα απέναντι σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες (130 υγιείς ενήλικες ηλικίας 26 έως 58 ετών) σε δύο ομάδες: σε εκείνους που ακολούθησαν ένα οργανωμένο πρόγραμμα άσκησης και εκείνους που συνέχισαν την καθημερινότητά τους χωρίς αλλαγές. Όσοι γυμνάζονταν κλήθηκαν απλώς να τηρήσουν τις διεθνείς οδηγίες για τη σωματική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, έκαναν περίπου 150 λεπτά την εβδομάδα άσκηση μέτριας έως έντονης έντασης, δηλαδή δραστηριότητες που ανεβάζουν αισθητά τον καρδιακό ρυθμό και την αναπνοή. Δεν επρόκειτο για ακραία προγράμματα ή εξαντλητικές προπονήσεις, αλλά για ένα ρεαλιστικό πλάνο που μπορεί να ενταχθεί στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων.Μετά από 12 μήνες, οι μαγνητικές τομογραφίες τους αποκάλυψαν αξιοσημείωτη διαφορά στον «βιολογικό χρόνο» του εγκεφάλου μεταξύ των δύο ομάδων.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Με βάση πολλαπλούς βιοδείκτες που αναλύθηκαν στις μαγνητικές τομογραφίες, ο εγκέφαλος όσων ακολούθησαν το πρόγραμμα άσκησης φαινόταν, κατά μέσο όρο, περίπου 0,6 χρόνια νεότερος από τη χρονολογική τους ηλικία. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε μια τάση ο εγκέφαλος να δείχνει ελαφρώς μεγαλύτερος, περίπου 0,35 χρόνια. Αν και το δεύτερο εύρημα δεν θεωρείται στατιστικά ισχυρό από μόνο του, η συνολική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων πλησιάζει τον έναν ολόκληρο χρόνο.
Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι οι αλλαγές αυτές είναι μικρές σε απόλυτους αριθμούς, αλλά ενδέχεται να έχουν σημασία σε βάθος χρόνου. Ένα «κέρδος» ακόμη και ενός έτους στη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου, αν διατηρηθεί, θα μπορούσε θεωρητικά να μεταφραστεί σε δεκαετίες καλύτερης γνωστικής υγείας. Η μελέτη δεν εξέτασε μακροπρόθεσμα την εμφάνιση άνοιας ή άλλων παθήσεων, ωστόσο τα ευρήματα κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας είναι ότι οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να εντοπίσουν έναν ξεκάθαρο μηχανισμό που να εξηγεί το αποτέλεσμα. Παράγοντες όπως η βελτίωση της φυσικής κατάστασης, η μείωση της αρτηριακής πίεσης ή οι αλλαγές σε ορισμένες πρωτεΐνες του αίματος δεν φάνηκαν να «εξηγούν» πλήρως την πιο νεανική εικόνα του εγκεφάλου. Αυτό άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η άσκηση να δρα μέσω πιο σύνθετων βιολογικών οδών.
Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι μπορεί να εμπλέκονται αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου, στη φλεγμονή, στην υγεία των αγγείων ή σε μοριακές διεργασίες που δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί επαρκώς. Το επόμενο βήμα είναι να μελετηθούν αυτές οι πιθανές διαδρομές και να επεκταθεί η έρευνα σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Η συνολική εικόνα ενισχύει την ιδέα ότι η υγεία του εγκεφάλου δεν διαμορφώνεται μόνο στα γεράματα, αλλά επηρεάζεται από επιλογές που κάνουμε δεκαετίες νωρίτερα. Η συστηματική άσκηση στη μέση ηλικία φαίνεται να αφήνει θετικό αποτύπωμα που μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά στο μέλλον. Με απλά λόγια, το σώμα κινείται, αλλά ο εγκέφαλος είναι εκείνος που ίσως κερδίζει τα περισσότερα.
