Θανάσιμα κενά στην ασφάλεια: Γιατί τα ΙΧ «καρφώνονται» κάτω από τις νταλίκες

Οδηγείτε νύχτα σε έναν μεγάλο αυτοκινητόδρομο. Μπροστά σας, ένα μεγάλο φορτηγό έχει επιβραδύνει ή είναι ακινητοποιημένο λόγω έργων. Εσείς, έχοντας εμπιστοσύνη στο σύγχρονο αυτοκίνητό σας –το οποίο διαθέτει εξελιγμένα συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος και κορυφαία βαθμολογία ασφάλειας– νιώθετε σιγουριά. Κι όμως, μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, το σκηνικό αυτό μπορεί να μετατραπεί σε τραγωδία.

Μια νέα, συγκλονιστική έρευνα του Euro NCAP, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς ασφάλειας (όπως η ADAC της Γερμανίας, η Trafikverket της Σουηδίας και το IIHS των ΗΠΑ), φέρνει στο φως μια εφιαλτική πραγματικότητα: οι πίσω προφυλακτήρες των ευρωπαϊκών φορτηγών παρουσιάζουν θανάσιμα κενά, με αποτέλεσμα περίπου 400 άνθρωποι να χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο σε Ευρώπη και Μεγάλη Βρετανία.

Τα «τυφλά» ηλεκτρονικά συστήματα

Η έρευνα, η οποία ξεκίνησε με πρωτοβουλία του οργανισμού National Highways του Ηνωμένου Βασιλείου, αποκάλυψε μια διπλή αποτυχία στους δρόμους μας. Η πρώτη αφορά την τεχνολογία. Πολλά από τα παλαιότερα συστήματα Υποβοήθησης Οδηγού (ADAS), που βασίζονται σε κάμερες και ραντάρ, δυσκολεύονται ή αδυνατούν να «δουν» το πίσω μέρος των μεγάλων τρέιλερ όταν αυτά είναι στατικά.

Στις εργαστηριακές δοκιμές με τυπικούς, τεχνητούς στόχους, τα αυτοκίνητα φρέναραν υποδειγματικά. Όταν όμως βρέθηκαν απέναντι σε πραγματικές νταλίκες (όπως νταλίκες με μουσαμά ή σκελετούς μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων), τα συστήματα ανίχνευσης απέτυχαν σε αρκετές περιπτώσεις. Με τον μέσο όρο ηλικίας των οχημάτων στους δρόμους να αυξάνεται, θα χρειαστούν περισσότερα από 15 χρόνια μέχρι η πλειονότητα των κυκλοφορούντων ΙΧ να διαθέτει τεχνολογία ικανή να αποφεύγει τέτοιες προσκρούσεις. Συνεπώς, η φυσική προστασία σε περίπτωση ατυχήματος είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.

Η ψευδαίσθηση των «5 αστέρων» και η πραγματικότητα του δρόμου

Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο που οι περισσότεροι από εμάς παραβλέπουμε ως οδηγοί. Όταν αγοράζουμε ένα σύγχρονο αυτοκίνητο, η κορυφαία βαθμολογία των 5 αστέρων στις δοκιμές πρόσκρουσης μας γεμίζει με μια αίσθηση απόλυτης ασφάλειας. Πιστεύουμε ότι η τεχνολογία αιχμής και οι ζώνες ελεγχόμενης παραμόρφωσης του οχήματός μας θα μας προστατεύσουν «μαγικά» σε κάθε στραβή. Η σκληρή αλήθεια είναι ότι αυτή η ασφάλεια αποτελεί μια εν μέρει ψευδαίσθηση όταν βρισκόμαστε πίσω από μια νταλίκα. Όλα αυτά τα προηγμένα συστήματα παθητικής ασφάλειας έχουν σχεδιαστεί με την προϋπόθεση ότι το αυτοκίνητο θα χτυπήσει σε ένα εμπόδιο που βρίσκεται στο ίδιο ύψος με τον προφυλακτήρα του.

Όταν, όμως, ο προφυλακτήρας του φορτηγού υποχωρεί σαν χαρτόνι, το ΙΧ περνάει κάτω από την καρότσα. Το ρύγχος του αυτοκινήτου δεν προλαβαίνει καν να απορροφήσει την ενέργεια της σύγκρουσης. Η συμπαγής ατσάλινη δομή του τρέιλερ εισβάλλει απευθείας στο παρμπρίζ, εκμηδενίζοντας κάθε προστασία και μετατρέποντας τα 5 αστέρια ασφαλείας σε ένα απλό γράμμα του νόμου. Η ασφάλεια στους δρόμους είναι μια αλυσίδα: όσο ισχυρός κι αν είναι ο δικός μας κρίκος, αν ο κρίκος του προπορευόμενου οχήματος είναι αδύναμος, η καταστροφή είναι αναπόφευκτη.

Όταν οι προφυλακτήρες λυγίζουν σαν χαρτί

Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν το αυτόματο φρενάρισμα αποτύχει και η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη; Εκεί αναλαμβάνει δράση ο πίσω προφυλακτήρας του φορτηγού (RUPS). Σκοπός του είναι να κρατήσει το αυτοκίνητο μακριά από το κύριο σώμα της καρότσας. Δυστυχώς, οι δοκιμές crash test του Euro NCAP έδειξαν ότι οι ευρωπαϊκοί προφυλακτήρες αποτυγχάνουν παταγωδώς.

Οι ειδικοί πήραν ένα δημοφιλές επιβατικό αυτοκίνητο με την ανώτατη βαθμολογία ασφάλειας 5 αστέρων και το έριξαν με 56 χλμ./ώρα στο πίσω μέρος ρυμουλκούμενου που πληρούσαν τις αυστηρότερες και πιο πρόσφατες ευρωπαϊκές προδιαγραφές (UN ECE R58.03). Τα αποτελέσματα ήταν σοκαριστικά. Στην πρώτη δοκιμή, ο προφυλακτήρας γνωστής εταιρείας δεν προέβαλε σχεδόν καμία αντίσταση. Η καρότσα του φορτηγού πέρασε σαν μαχαίρι μέσα από την καμπίνα των επιβατών, προκαλώντας θανάσιμους τραυματισμούς στο κεφάλι και τον αυχένα του ανδροείδους δοκιμής. Σε δεύτερη δοκιμή άλλου κατασκευαστή, η μπάρα ασφαλείας κατέρρευσε τελείως, καταστρέφοντας ολοσχερώς τον χώρο των επιβατών.

Το συμπέρασμα είναι σοκαριστηκό: Η κορυφαία παθητική ασφάλεια των σύγχρονων μοντέλων ακυρώνεται πλήρως, επειδή οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα φορτηγά είναι ξεπερασμένοι και ανεπαρκείς.

Το έτοιμο αμερικανικό «αντίδοτο»

Το πιο απογοητευτικό είναι ότι η λύση υπάρχει και είναι ήδη δοκιμασμένη. Στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, οι κατασκευαστές υιοθετούν εθελοντικά το πρότυπο IIHS TOUGHGUARD. Όταν το ίδιο ακριβώς 5άστερο αυτοκίνητο υποβλήθηκε στην ίδια ακριβώς σύγκρουση με αμερικανικό προφυλακτήρα, η μπάρα άντεξε. Η ζώνη ελεγχόμενης παραμόρφωσης του ΙΧ λειτούργησε όπως έπρεπε, απορρόφησε την ενέργεια και προστάτευσε τη ζωή των επιβατών. Σήμερα, το 70% των νέων τρέιλερ στις ΗΠΑ διαθέτει ήδη αυτή την ενισχυμένη θωράκιση.

Μια επείγουσα έκκληση για αλλαγή

Ο Euro NCAP κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και ζητά από τους νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου να αυστηροποιήσουν άμεσα τη νομοθεσία, αντιγράφοντας το αμερικανικό μοντέλο. Παράλληλα, απευθύνει έκκληση στους κατασκευαστές τρέιλερ και στους ιδιοκτήτες στόλων φορτηγών να μην περιμένουν τους αργούς ρυθμούς των νόμων. Τους προτρέπει να αναβαθμίσουν εθελοντικά τα οχήματά τους και να τοποθετήσουν ειδικά κιτ ενίσχυσης στους υπάρχοντες προφυλακτήρες. Έχουμε περάσει δεκαετίες κάνοντας τα επιβατικά αυτοκίνητα πιο ασφαλή. Είναι απαράδεκτο αυτή η πρόοδος να εκμηδενίζεται επειδή οι προδιαγραφές των φορτηγών έχουν μείνει πίσω. Η ασφάλεια στους δρόμους μάς αφορά όλους και η αλλαγή πρέπει να γίνει τώρα, πριν χαθούν άλλες ανθρώπινες ζωές.