Τι είναι η «Επιχείρηση Ελευθερία»: Αντιτορπιλικά, μαχητικά και 15.000 στρατιώτες στο Ορμούζ

Νέο κύμα έντασης προκαλεί στην περιοχή του Περσικού Κόλπου η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την έναρξη της επιχείρησης «Project Freedom» («Επιχείρηση Ελευθερία»), με στόχο τη στήριξη εμπορικών πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά του Ορμούζ. Από την πλευρά της η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμερικανική ανάμιξη στο νέο ναυτικό καθεστώς του περάσματος θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας.

Το μήνυμα της ιρανικής πλευράς διατύπωσε δημόσια ο Εμπραχίμ Αζιζί, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, ο οποίος μέσω Twitter ξεκαθάρισε ότι η αμερικανική παρέμβαση στο Ορμούζ δεν θα εκληφθεί ως ουδέτερη ενέργεια, αλλά ως κίνηση που παραβιάζει τη συμφωνημένη κατάπαυση του πυρός.

Η αμερικανική πρωτοβουλία παρουσιάστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ ως μια ανθρωπιστική αλλά και πρακτική λύση για την αποσυμφόρηση της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί για πληρώματα, πλοιοκτήτριες εταιρείες και ουδέτερα κράτη, μετά το μπλοκάρισμα της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικό αυτό πέρασμα. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η διαδικασία θα αρχίσει τη Δευτέρα και έκανε λόγο για «πολύ θετικές συζητήσεις» με το Ιράν που ίσως οδηγήσουν σε κάτι ευρύτερα θετικό.

Τι είναι η «Επιχείρηση Ελευθερία»

Παρά τον αρχικό τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε το σχέδιο, Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι το Project Freedom δεν συνιστά απαραίτητα κλασική αποστολή συνοδείας εμπορικών πλοίων από μονάδες του αμερικανικού ναυτικού. Σύμφωνα με το Axios, πολεμικά πλοία των ΗΠΑ θα βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή για αποτροπή, εφόσον χρειαστεί, όμως ο βασικός ρόλος τους θα είναι κυρίως η παροχή πληροφόρησης προς τα εμπορικά πλοία για ασφαλείς θαλάσσιες λωρίδες και ιδιαίτερα για διαδρομές που δεν έχουν ναρκοθετηθεί.

Την ίδια εικόνα έδωσε και η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM), η οποία ανακοίνωσε ότι από τις 4 Μαΐου οι δυνάμεις της θα αρχίσουν να υποστηρίζουν εμπορικά πλοία που επιδιώκουν να περάσουν ελεύθερα από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με διεθνή ρεπορτάζ, στην επιχείρηση αναμένεται να συμμετάσχουν αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων, περισσότερα από 100 αεροσκάφη και περίπου 15.000 στρατιωτικοί.

Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι στόχος της επιχείρησης είναι η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και η προστασία ουδέτερων εμπορικών πλοίων. Ωστόσο, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει την κίνηση ως ευθεία αμφισβήτηση του ελέγχου που ασκεί στο στενό από την έναρξη του πολέμου και ως δυνητικό βήμα στρατιωτικής επαναδραστηριοποίησης των ΗΠΑ σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη ζώνη.

20.000 εγκλωβισμένοι ναυτικοί στα Στενά του Ορμούζ

Η νέα κρίση εκδηλώνεται ενώ το Ορμούζ παραμένει βασικό πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Το πέρασμα έχει τεράστια σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας και κάθε στρατιωτική ή ημι-στρατιωτική πρωτοβουλία στην περιοχή προκαλεί αμέσως ανησυχία σε ναυτιλιακές εταιρείες, ασφαλιστικές αγορές και κυβερνήσεις. Το AP σημείωσε ότι η επιχείρηση αφορά περίπου 20.000 εγκλωβισμένους ναυτικούς, υπογραμμίζοντας το εύρος της πίεσης που έχει δημιουργηθεί.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, παραμένει ασαφές αν το «Project Freedom» θα λειτουργήσει ως βήμα αποκλιμάκωσης ή ως νέα εστία αντιπαράθεσης. Το βέβαιο είναι ότι η αμερικανική πρωτοβουλία επαναφέρει το Ορμούζ στο επίκεντρο της γεωπολιτικής σύγκρουσης και αυξάνει ξανά τον κίνδυνο επεισοδίου ανάμεσα στις δύο πλευρές, σε μια περίοδο που οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν εξακολουθούν να βρίσκονται σε εύθραυστο και αβέβαιο σημείο.