Τι θα συμβεί αν σπάσει η «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης: Ήττα ή «σωτηρία» για την ανθρωπότητα;

Δεν χρειάζονται αναλύσεις επί αναλύσεων για να καταλάβει ο καθένας πως η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από την επιτυχία της Τεχνητής Νοημοσύνης μιας και πάνω στο όραμα μιας τεχνολογίας που είναι πιο παραγωγική και φθηνότερη από τον άνθρωπο, έχει στηθεί ένας «χορός» εκατοντάδων χιλιάδων δισεκατομμυρίων.

Στην περίπτωση που οι ιλιγγιώδεις επενδύσεις καταλήξουν στο... κενό, δηλαδή η «φούσκα» εν τέλει σπάσει, οι οικονομικές επιπτώσεις θα είναι αξιοσημείωτες και θα δούμε τις συνέπειές της άμεσα στην τσέπη μας. Ίσως, όμως, αποδειχθεί ένα απαραίτητο βήμα για την διατήρηση της ανθρωπότητας, όπως τουλάχιστον υπάρχει μέχρι σήμερα...

Τα δυσοίωνα οικονομικά στατιστικά

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, ο κώδωνας του κινδύνου έχει αρχίσει να χτυπά εδώ και καιρό στη διεθνή οικονομία. Η εργασιακή απασχόληση έχει μείνει σε… στάσιμα επίπεδα, ενώ η αύξηση μισθών επιβραδύνεται διαρκώς, ειδικά σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις. Οι καθυστερήσεις στη λήψη δανείων πληθαίνουν, γεγονός που οδηγεί πολλές επιχειρήσεις σε πτώχευση. Παράλληλα, σημειώνεται πως η εμπιστοσύνη των καταναλωτών έχει καταρρεύσει...

Κι όλα αυτά την ίδια ώρα που οι πολιτικές που επηρεάζουν τη διεθνή οικονομία υπονομεύουν την σταθερότητα στις αγορές. Ο εμπορικός «πόλεμος» που έχει ξεκινήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ απέναντι σε κολοσσούς όπως η Κίνα και -πρόσφατα- η Ρωσία, η μείωση των μεταναστευτικών ροών που πλήττει την πρόσβαση σοβαρά σε εργασιακούς κλάδους, όπως η γεωργία, είναι μόνο κάποια από τα παραδείγματα που αναφέρονται πως παίζουν σημαντικό ρόλο σε όλα τα παραπάνω.

Η ραγδαία αύξηση των επενδύσεων

Ωστόσο, τίποτα από όλα αυτά δεν μπορεί να συγκριθεί με την άνθηση που γνωρίζει ένας συγκεκριμένος κλάδος. Και αυτός δεν είναι άλλος από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Εν μέσω των θλιβερών στατιστικών σε παγκόσμιο επίπεδο, η ραγδαία αύξηση των επενδύσεων σε έναν χορό πολλών δισεκατομμυρίων, από μια μικρή ομάδα τεχνολογικών εταιρειών, φαίνεται να στηρίζει από μόνη της, την οικονομική ανάπτυξη.

Το πόσο θα διαρκέσει, αποτελεί ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί μιας και κάθε προσπάθεια πρόβλεψης οικονομικών σημείων καμπής και αναταραχών στην χρηματιστηριακή αγορά είναι άσκοπη.

Τι θα γίνει, όμως, αν αυτή η άνοδος της χρηματιστηριακής αγοράς που προκαλείται από την Τεχνητή Νοημοσύνη αποδειχθεί μια ακόμη οικονομική φούσκα; Το ερώτημα εδώ δεν είναι καθόλου τυχαίο μιας και σημειώνεται πως ο «δείκτης φόβου» των χρηματοπιστωτικών αγορών που μετρά τις προσδοκίες για μελλοντικές διακυμάνσεις των μετοχών, την περασμένη εβδομάδα έφτασε στο υψηλότερο σημείο του από τον Απρίλιο και την μέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε μια… ντουζίνα δασμούς που προκάλεσαν στις αγορές… καταιγίδα.

«Χασούρα» 35 τρισεκατομμυρίων

Ξαφνικά, όλες οι προσδοκίες σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη επιβιώνουν από έναν άμεσο, απτό φόβο: Τι θα γίνει αν οι επενδυτές συνειδητοποιήσουν ότι τα τεράστια ποσά επενδύσεων για το AI, πέσουν στο… κενό; Μονάχα κάποιες από τις εκτιμήσεις, κάνουν λόγο πως θα μπορούσαν να χαθούν έως και τρισεκατομμύρια δολάρια σε λίγες μονάχα μέρες.

Η πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Γκίτα Γκοπίναθ, εκτιμά ότι αν η αγορά καταρρεύσει όπως συνέβη μετά την έκρηξη της φούσκας των dotcom στις αρχές του αιώνα, θα γίνουν «καπνός» 20 τρισεκατομμύρια δολάρια σε πλούτο που κατέχουν τα αμερικανικά νοικοκυριά και 15 τρισεκατομμύρια δολάρια σε πλούτο που κατέχουν οι επενδυτές στον υπόλοιπο κόσμο.

Αν σκεφτούμε, όμως, το αντίθετο σενάριο τι θα μπορούσε να συμβεί; Τι είδους κόσμο θα έχουμε τότε; Τι θα σήμαινε το μεγάλο άλμα παραγωγικότητας για την ανθρωπότητα;

Στην οικονομική ορολογία, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι εξ ορισμού ωφέλιμη, αφού είναι αυτό που, συνήθως, οδηγεί στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Η τεχνολογική πρόοδος συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας – επιτρέποντάς μας να κατασκευάζουμε νέα προϊόντα και υπηρεσίες, ταχύτερα και φθηνότερα.

Η «χούφτα» νικητών και οι πολλοί ηττημένοι της τεχνολογικής έκρηξης

Παρά τα θετικά, ωστόσο, οι μεταβολές στην αγορά εργασίας επιφέρουν και ηττημένους στο… τραπέζι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αγρότες, οι οποίοι αντιπροσώπευαν το 40% στις αρχές του 20ού αιώνα και πλέον τα μηχανήματα παραγωγής έχουν ωθήσει τους άλλοτε εργάτες γης σε άλλες θέσεις.

Θα μπορούσε κανείς να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα διαφέρει από τις δυνατότητες που θα έδινε κάποτε ένα τρακτέρ, ωστόσο, η... υπόσχεσή της είναι πολύ πιο φιλόδοξη. Δεν προσφέρει την αναπαραγωγή ορισμένων ανθρώπινων εργασιών, αλλά την αναπαραγωγή των ανθρωπίνων δυνατοτήτων, δηλαδή μηχανήματα που θα μπορούν να κάνουν όλα όσα κάνουν οι άνθρωποι ακόμη καλύτερα. Γι' αυτό και δεν αποτελεί μια τεχνολογία που ωθεί τους εργαζόμενους σε νέες εργασίες. Έχει σχεδιαστεί για να εκτελεί όλες τις εργασίες καλύτερα, γρηγορότερα και… φθηνότερα απ' ό,τι θα μπορούσε οποιοσδήποτε εργαζόμενος.

Το αποτέλεσμα θα είναι, όπως το έθεσε ο Erik Brynjolfsson διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, η νέα ρύθμιση να συγκέντρωνε σε μεγάλο βαθμό τον πλούτο και την εξουσία σε μια μονάχα «χούφτα» τεχνολογικών εταιρειών και συνάμα σε λίγους ανθρώπους. Οι περισσότεροι από εμάς «θα εξαρτιόνταν επισφαλώς από τις αποφάσεις όσων ελέγχουν την τεχνολογία», υποστήριξε. Η κοινωνία θα κινδύνευε «να παγιδευτεί σε μια ισορροπία όπου όσοι δεν έχουν εξουσία δεν έχουν κανέναν τρόπο να βελτιώσουν τη θέση τους».

Πρέπει να σπάει η φούσκα;

Εδώ έρχεται το πραγματικό ερώτημα. Θα ήταν ίσως προτιμότερο η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης να σκάσει; Ναι, αυτό θα επιφέρει οικονομική κρίση και ο κόσμος ενδεχομένως να υποφέρει. Ωστόσο, όταν η ανεξέλεγκτη εισβολή της νέας τεχνολογίας τελικά καταρρεύσει ίσως η ανθρωπότητα μπορέσει να επινοήσει κάτι πιο ελπιδοφόρο, λιγότερο επικίνδυνο, από τα... κομμάτια που απόμειναν.

Άλλωστε ο Brynjolfsson επισημαίνει ότι η αξία που αποκτάται από τις αυτόματες λειτουργίες, ωχριά μπροστά στα κέρδη από τη δημιουργία κάτι νέου. Σε αυτό το πνεύμα, προτείνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πρέπει να στοχεύει στην κατασκευή παραγόντων που θα αυξάνουν και όχι θα αντικαθιστούν την ανθρώπινη εργασία, για να βοηθούν τους εργαζόμενους να εκτελούν εργασίες που δεν μπορούν προς το παρόν.

Τι μας διδάσκει η ιστορία

Η ιστορία αποδεικνύει πως οι επενδυτικές φούσκες αφήνουν στο πέρασμά τους πολύτιμες γνώσεις και υποδομές. Το τρέχον σύστημα πληροφοριών χτίστηκε από τα ερείπια της κατάρρευσης των dotcom.

Έτσι, μια ενδεχόμενη κατάρρευση της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε να θέσει τις βάσεις για να απομακρύνει την νέα τεχνολογία από την προσπάθεια των κολοσσών να κατασκευάσουν κάποιον υπερέξυπνο, βασισμένο σε λογισμικό παράγοντα που θα αντικαταστήσει τους απλούς ανθρώπους.

Θα μπορούσαμε αντ' αυτού να επικεντρωθούμε στην κατασκευή μιας τεχνολογίας που θα βοηθήσει στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων όπως είναι σήμερα. Γιατί αν συνεχιστούν οι συνέπειες που φέρνει το AI στην αγορά εργασίας, αμετάβλητες, σύντομα δεν θα ζούμε όπως τώρα. Και αυτό είναι το μόνο σίγουρο.