«Δεν λειτουργούσε το ραντάρ»: Η ανάλυση πραγματογνώμονα ναυτιλίας στο flash.gr για τα Νέα Στύρα

«Πρόκειται ξεκάθαρα για ανθρώπινο λάθος, που βαραίνει τον πλοίαρχο. Επίσης, έχουν σημειωθεί σοβαρές αστοχίες και παραλείψεις, καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης». Αυτά υποστηρίζει -μεταξύ άλλων- σχετικά με την προσάραξη του επιβατηγού «Παναγία Παραβουνιώτισσα», o κύριος Νικόλαος Σπανός, Ναύαρχος του Λιμενικού Σώματος ε.α. και πρώην Διευθυντής της Λιμενικής Αστυνομίας.

Ο κύριος Σπανός, μιλώντας στο Flash.gr, επιχειρεί να ρίξει φως σε μια υπόθεση που θα μπορούσε, όπως λέει χαρακτηριστικά, να εξελιχθεί σε τραγωδία. «Όταν ένα πλοίο προσκρούει σε ένα γνωστό γεωγραφικό εμπόδιο, σε περιοχή που υπάρχουν καταγεγραμμένοι ύφαλοι και τους γνωρίζουμε, που σε καθημερινή βάση πηγαινοέρχεται το πλήρωμα από εκεί και με σχετικά καλές καιρικές συνθήκες, τότε είναι ανθρώπινο λάθος. Πρόκειται για συστηματική αστοχία, αυτό το ξεκαθαρίζουμε, γιατί ο πλοίαρχος έχει όλη την αρμοδιότητα - διοικητική και επιχειρησιακή - έχει την εξουσία στο πλοίο και έχει και την ευθύνη για την ασφαλή πλοήγηση, άσχετα αν υπάρχει αξιωματικός επάνω ο οποίος είναι υπεύθυνος ως βοηθός του πλοιάρχου».

Ο έμπειρος Δικαστικός Πραγματογνώμονας κάνει ιδιαίτερη αναφορά και στο γεγονός ότι το ραντάρ της γέφυρας δεν λειτουργούσε, ενώ είναι άγνωστο αν το πλοίο βρισκόταν σε χειροκίνητη πλοήγηση ή στον αυτόματο πιλότο, όπως λέει… «Το πηδάλιο ήταν στο χειροκίνητο ή στο αυτόματο; Η πυξίδα, που θα έχει και μια μαγνητική, ήταν σε καλή κατάσταση; Τηρούνταν
οι διαδικασίες της απόκλισης που δίνει σε κάθε περιοχή; Το πλήρωμα έκανε σωστές διαδικασίες ναυσιπλοΐας, watch keeping που λέμε, δηλαδή την επιτήρηση που κάνουμε συνήθως; Σε πραγματικές συνθήκες και σε λειτουργική ετοιμότητα του πλοίου και του πληρώματός τη στιγμή του συμβάντος, αν υπήρξε εσφαλμένος σχεδιασμός πορείας, ανεπαρκής παρακολούθηση των ναυτιλιακών βοηθημάτων, όπως το ραντάρ το οποίο δεν ήταν σε λειτουργία, η αδυναμία έγκαιρης εκτίμησης του κινδύνου - αυτό που λέμε risk assessment - τότε πρόκειται για σοβαρή
επιχειρησιακή αποτυχία που βαραίνει φυσικά τον πλοίαρχο και αυτόν ή αυτούς που ήταν μαζί του».

«Αυτοί είναι οι λόγοι που δεν θρηνήσαμε θύματα» 

Η προσάραξη του επιβατηγού στη ξέρα λίγο έξω από τα Νέα Στύρα, είναι ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση, τονίζει ο Ναύαρχος ε.α. Τόσο σοβαρή, που από θαύμα δεν θρηνήσαμε θύματα, συμπληρώνει και μας απαριθμεί τους λόγους. «Καταλαβαίνετε ότι δεν πρέπει να το αντιμετωπίζουμε ως ένα ατυχές γεγονός. Είναι πάρα πολύ σοβαρό».

- Θα μπορούσε να είχε άλλη έκβαση το συγκεκριμένο ατύχημα κύριε Σπανέ;

«Πρώτον ήμασταν πάρα πολύ τυχεροί που ήταν μόνο ένα 1,5 μίλι έξω από τα Στύρα, δεύτερον, βοήθησαν οι πολύ καλές καιρικές συνθήκες. Τρίτον, το πλοίο δεν είχε μεγάλη ταχύτητα, έτσι ώστε να προσαράξει και να σκιστεί πολύ. Τέταρτον, ήταν μέρα, πολύ σημαντικό αυτό. Βλέπω, κάνω, τρέχουν τα σκαφάκια, βοηθούν και βέβαια το καλό είναι ότι δεν πήρε μεγάλη κλίση το πλοίο, έτσι ώστε να έχουμε μια απότομη κλίση προς τη θάλασσα. Εκεί θα είχαμε θρηνήσει ανθρώπινες ζωές. Να είστε σίγουροι», εξηγεί.

Τα κρίσιμα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις

Τα ερωτήματα πολλά και κρίσιμα. Ο πρώην Διευθυντής της Λιμενικής Αστυνομίας, θέτει μια σειρά ζητημάτων που πρέπει ν’ απαντηθούν. Από τους χάρτες και το ραντάρ, μέχρι το πηδάλιο και τη διαχείριση της κρίσης από το πλήρωμα.

«Σημαντική παράμετρο αποτελεί η εξοικείωση του πληρώματος στα καθήκοντά του. Αυτά περιγράφονται στον αναρτημένο πίνακα διαίρεσης πληρώματος του πλοίου, το master list, βάση του οποίου γίνονται και τα σχετικά γυμνάσια και καταγράφονται στο βιβλίο επιθεωρήσεων και γυμνασίων. Αξίζει να τονίσω σε αυτό το συμβάν και να ελεγχθεί, ακόμα και το σύστημα, ο μηχανισμός πηδαλιουχίας, το τιμονάκι που λέμε, αν ήταν σε καλή κατάσταση. Αν είχαν κάνει τις απαραίτητες ενέργειες, αν είχαν κάνει τα απαραίτητα γυμνάσια. Έγινε έλεγχος ή υπήρχε και κάποιο πρόβλημα στο μηχανισμό πηδαλιουχίας; Όλα αυτά πρέπει να ελεγχθούν.

Επίσης:

• Τηρήθηκαν οι διαδικασίες ναυσιπλοΐας του πλοίου επάνω στη γέφυρα σύμφωνα με τις οδηγίες και τις διαταγές που ορίζει ο πλοίαρχος;
• Υπάρχουν χάρτες; Είναι ενημερωμένοι;
• Λειτουργούσε το ραντάρ;
• Η πυξίδα βρισκόταν σε καλή κατάσταση και τηρούνταν σωστά η πορεία της; 
• Το πηδάλιο ήταν σε καλή κατάσταση; Παρουσίαζε προβλήματα;
• Πραγματοποιούνταν γυμνάσια, σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα; Δηλαδή, όταν έχουμε προσάραξη τι ακριβώς κάνουμε;

Και βέβαια όλ’ αυτά που σας λέω, έχουν να κάνουν και με το οργανόγραμμα που έχει το πλοίο, που κάθε ένα μέλος του πληρώματος σύμφωνα με την ειδικότητά του, έχει και συγκεκριμένες ευθύνες οι οποίες καταγράφονται στο σύστημα ασφαλούς διαχείρισης της εταιρείας και στο εγχειρίδιο ασφαλούς διαχείρισης του πλοίου. Το AIS (Automatic Identification System) λειτουργούσε ή όχι; Και εν πάση περιπτώσει, γιατί σε όλο αυτό το πρόβλημα, δεν κάναμε το παραμικρό έτσι ώστε να αποδείξουμε ότι είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε τον κόσμο, ο οποίος πραγματικά είχε
πανικοβληθεί και αντ’ αυτού, περιμέναμε τους εθελοντές που δεν έχουν καμία σχέση να μας βοηθήσουν;».

«Το πλήρωμα βρισκόταν υπό καθεστώς πανικού – Μήπως ήταν κουρασμένο; Είχαν τηρηθεί οι ώρες εργασίας;»

Ένα σημαντικό κεφάλαιο στην όλη υπόθεση, αποτελεί και η «απουσία» του πληρώματος κατά τη διάρκεια της κρίσης, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των επιβατών. Κι αυτό θα πρέπει να εξεταστεί, δηλώνει ο κύριος Σπανός. «Όσον αφορά στην εξοικείωση, στην εξέλιξη της διαδικασίας, σύμφωνα με αυτά που ακούμε από τον κόσμο και σύμφωνα με αυτά τα οποία βλέπουμε - γιατί το πλήρωμα έπρεπε να ρίξει σωστικές λέμβους στη θάλασσα - δεν έγινε τίποτα από αυτά. Κάτι που σημαίνει ότι δεν έκανε απολύτως τίποτα και ότι ήταν υπό το καθεστώς πανικού. Αυτό καταλαβαίνω. Δεν μπορώ να πω κάτι άλλο. Δηλαδή πρακτικά, εννιά άτομα πλήρωμα και κανείς δεν ασχολήθηκε. Εγώ αυτό κατάλαβα. Δηλαδή, δεν μπορώ να το πιστέψω».

Μήπως το πλήρωμα ήταν κουρασμένο; Είναι ένα ακόμα ερώτημα που θέτει ο Δικαστικός Πραγματογνώμονας και το οποίο πρέπει να εξεταστεί, καθώς προβλέπονται συγκεκριμένες ώρες εργασίας των ναυτικών που μένει να δούμε αν είχαν τηρηθεί. «Πρέπει να το εξετάσουμε, είναι πάρα πολύ σοβαρό, διαφορετικά θα είναι και αμέλεια δική μας. Να εξετάσουμε δηλαδή αν το
πλήρωμα ήταν κουρασμένο. Αν είχε δουλέψει σύμφωνα με τις ώρες εργασίας ναυτικών και ανάπαυσης, που προβλέπεται σε συγκεκριμένες οδηγίες, εντολές και το λέει ξεκάθαρα η νομοθεσία.

- Για πόσες ώρες μιλάμε;

«Είναι 8 ώρες συν 4 λέει το πολύ, αλλά πάμε συν 2. Δηλαδή με λίγα λόγια, την εβδομάδα πρέπει να εργάζονται 72 ώρες και να ξεκουράζονται 77, ενώ δεν πρέπει να ξεπερνούν τις 12 ώρες εργασίας ημερησίως και δεν πρέπει η ξεκούραση να έχει διάρκεια λιγότερη των 6 ωρών. Αυτά τηρήθηκαν;».