Βρέθηκε το «κλειδί» για την εξουδετέρωση των υπερανθεκτικών βακτηρίων - Πιο κοντά σε νέα φάρμακα

Η αντιμετώπιση υπερανθεκτικών βακτηρίων αποτελεί μια πρόκληση, καθώς τα βακτήρια αυτά μεταλλάσσονται και δεν εξουδετερώνονται από το ανοσοποιητικό σύστημα. Νέα μελέτη, ωστόσο, αναφέρει ότι ένα ειδικό σάκχαρο που υπάρχει στην επιφάνεια των κυττάρων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να τα καταστήσει ευάλωτα στην επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος. Αν το ίδιο αποδειχθεί και στον άνθρωπο, αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους για την αντιμετώπιση βακτηρίων, όπως τα Acinetobacter baumannii, Helicobacter pylori και Campylobacter jejuni.

Το μοναδικό σάκχαρο των βακτηρίων

Τα Gram-αρνητικά βακτήρια αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρή απειλή, λόγω των ανθεκτικών εξωτερικών τους στρωμάτων που τα προστατεύουν από πολλά φάρμακα. Για παράδειγμα, τα Α. baumannii, H. pylori και C. jejuni καλύπτονται από ένα «περίβλημα» που τα βοηθά να ξεφεύγουν από το ανοσοποιητικό σύστημα και να αντιστέκονται στα αντιβιοτικά. Το περίβλημα αυτό μιμείται σάκχαρα των ανθρώπινων κυττάρων, παραπλανώντας έτσι το σώμα και εμποδίζοντας την επίθεση στα βακτήρια.

Ωστόσο, τα βακτήρια διαθέτουν ένα μοναδικό σάκχαρο, το ψευδαμινικό οξύ (pseudaminic acid, Pse), που δεν απαντάται στα ανθρώπινα κύτταρα. Αυτό το σάκχαρο αποτελεί έναν ιδανικό στόχο, καθώς μπορεί να μαρκάρει τα βακτήρια ως «ξένα», επιτρέποντας στο ανοσοποιητικό σύστημα να τα εξολοθρεύσει. Παρά τις προηγούμενες δυσκολίες στην εξαγωγή του Pse για μελέτες, οι ερευνητές κατάφεραν να το παρασκευάσουν στο εργαστήριο και να δημιουργήσουν εξειδικευμένες πρωτεΐνες – μονοκλωνικά αντισώματα – που συνδέονται με αυτά τα μόρια.

Δοκιμές σε ποντίκια και αποτελέσματα

Στα εργαστηριακά πειράματα, τα αντισώματα αυτά δεσμεύτηκαν με υψηλή ακρίβεια στο Pse των H. pylori, C. jejuni και A. baumannii, ακόμη και όταν το σάκχαρο διέφερε λίγο μεταξύ των ειδών. Στη συνέχεια, τα αντισώματα δοκιμάστηκαν σε ποντίκια με λοιμώξεις από ανθεκτικά A. baumannii. Όσα ποντίκια δεν χορηγήθηκε αγωγή πέθαναν μέσα σε μια μέρα, ενώ όσα  αντιμετωπίστηκαν με τα αντισώματα επιβίωσαν για τουλάχιστον μια εβδομάδα. Η σηματοδότηση του Pse επέτρεψε στα ανοσοκύτταρα να αναγνωρίσουν, να απορροφήσουν και να καταστρέψουν τα βακτήρια.

Η μελέτη υποδεικνύει ότι σε μελλοντικές εφαρμογές, αυτά τα αντισώματα θα μπορούσαν να χορηγούνται σε ευάλωτους ασθενείς, π.χ. σε νοσοκομεία, για την πρόληψη λοιμώξεων. Επειδή το Pse απουσιάζει από τα ανθρώπινα κύτταρα, η θεραπεία αναμένεται να είναι στοχευμένη και ασφαλής, χωρίς να βλάπτει τον οργανισμό. Μακροπρόθεσμα, τα αντισώματα αυτά θα μπορούσαν ακόμη και να αποτελέσουν βάση για την ανάπτυξη εμβολίων που προσφέρουν προστασία απέναντι σε Gram-αρνητικά βακτήρια.

Μελλοντικές εφαρμογές και περιορισμοί

Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο επόμενος στόχος είναι να προσαρμόσουν τα αντισώματα για χρήση σε ανθρώπους. Εάν αυτό επιτευχθεί, θα ανοίξει ο δρόμος για μια νέα κατηγορία θεραπειών και πιθανών εμβολίων που στοχεύουν στο μοναδικό σάκχαρο Pse για την καταπολέμηση των πιο επικίνδυνων ανθεκτικών βακτηρίων.