«Ευλόγησον ΑΙ»: Ο αλγόριθμος της Εκκλησίας για κατήχηση μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, συνεδριάζοντας σήμερα, Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025, αντιμετώπισε με θεολογικό βάθος και προνοητική στάση το επίκαιρο ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης, με τον Μητροπολίτη Μεσογαίας κ. Νικόλαο να παρουσιάζει μια επίκαιρη εισήγηση που άνοιξε νέους δρόμους σκέψης. Κεντρικός πυλώνας της πρότασής του ήταν η ιδέα για έναν «κατηχημένο αλγόριθμο» που θα υπηρετεί αποκλειστικά το αγαθό.

Η εισήγηση του Μητροπολίτη Μεσογαίας

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος, με επιστημονική ακρίβεια και πνευματική διάσταση, ανέπτυξε το θέμα «Τεχνητή ευφυΐα: Η Εκκλησία μπροστά στην αναδυόμενη νέα ανθρωπολογία», τονίζοντας ότι η εποχή μας βιώνει μια ριζική αναδιαμόρφωση της ανθρώπινης ταυτότητας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη - AI , όπως επεσήμανε, δεν είναι απλώς ένα εργαλείο, αλλά μια νέα φιλοσοφία που απειλεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο με μηχανή και να εξαλείψει το Θείο από την ανθρώπινη ύπαρξη.

«Οι διωγμοί και οι αιρέσεις δεν αρνήθηκαν τον Θεό, τον αληθινό Θεό ασέβησαν. Η σύγχρονη όμως θεοποίηση της Τεχνολογίας, αντικαθιστά τον ανθρώπινο νου με μηχανική ευφυΐα και διαγράφει τον Θεό από τον ορίζοντα των όντων».

Αυτή η διαπίστωση έθεσε το πλαίσιο για μια θεολογική και πρακτική απάντηση από την Εκκλησία, η οποία δεν μπορεί να περιοριστεί σε απλή αντίδραση, αλλά απαιτεί προληπτική και δημιουργική παρέμβαση.

Οι 10 προτάσεις της Εκκλησίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο Μητροπολίτης πρότεινε δέκα συγκεκριμένα βήματα, ενώνοντας την πίστη με την εποχή:

• Να κατανοηθεί βαθιά το φαινόμενο της τεχνητής νοημοσύνης, όχι μόνο τεχνικά, αλλά και φιλοσοφικά και ηθικά.
• Να αποφεύγονται συνωμοσιολογικές ή φοβικές αντιδράσεις, προτιμώντας τη λογική και την πνευματική σύνεση.
• Να αξιοποιηθεί η τεχνολογία για το ποιμαντικό έργο: διδασκαλία, κοινωνική φροντίδα, επικοινωνία με τη νεολαία.
• Να διαφυλαχθεί το μυστήριο και η μυσταγωγία από την τεχνολογική απομυστικοποίηση.
• Να αναδειχθεί η Ορθόδοξη θεολογία με σύγχρονη, κατανοητή και επικοινωνιακή γλώσσα.
• Να δημιουργηθούν θεολογικά εργαστήρια για τη μελέτη της τεχνολογίας και των επιπτώσεών της.
• Να ενισχυθεί η εκπαίδευση των κληρικών και των πιστών στα ζητήματα της ψηφιακής εποχής.
• Να προωθηθεί η έννοια της «ψηφιακής αρετής» ως αντίβαρο στην τεχνολογική εξάρτηση.
• Να ενθαρρυνθεί η δημιουργική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε πνευματικά και κοινωνικά προγράμματα.
• Να δημιουργηθεί ένας «κατηχημένος αλγόριθμος» — ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που θα έχει εμποτιστεί από την ορθόδοξη ηθική και θα λειτουργεί μόνο προς όφελος του ανθρώπου.

Ο «αλγόριθμος της κατήχησης»

Η πιο εντυπωσιακή πρόταση ήταν η εξής:

• «Να κάνουμε τον δικό μας αλγόριθμο, τον οποίο να “κατηχήσουμε”, ώστε να κάνει μόνο το καλό».

Αυτή η φράση δεν είναι μεταφορά, αλλά πρόκληση: να δημιουργήσει η Εκκλησία ένα τεχνολογικό εργαλείο που θα είναι πιστό στην ανθρωπιστική και θεολογική της αποστολή. Ένας αλγόριθμος που δεν θα επιδιώκει αποκλειστικά αποδοτικότητα ή κέρδος, αλλά αγάπη, αλήθεια και δικαιοσύνη.

Επιδοκίμασαν οι ιεράρχες

Στο τέλος της εισήγησης, ο Μητροπολίτης υπογράμμισε ότι η Εκκλησία πρέπει να μιλά με δύναμη, συνέπεια και πνευματικά «σημεία» — με ζωντανή πίστη, αγιότητα και έργο. Μόνο έτσι, είπε, «ο ανακαινισμένος άνθρωπος θα αποδειχθεί ανώτερος από το τεχνολογικό του είδωλο».

Η Ιερά Σύνοδος επιδοκίμασε ομόφωνα την εισήγηση, αναγνωρίζοντας την πρωτοποριακή και θεολογικά εμπεριστατωμένη προσέγγιση του Μητροπολίτη Μεσογαίας. Οι εργασίες της Συνόδου θα συνεχιστούν αύριο, Πέμπτη 9 Οκτωβρίου, με την ίδια έμφαση στην προσαρμογή της πίστης στις προκλήσεις της εποχής, χωρίς απώλεια της ουσίας.

Η 2η συνεδρίαση της ιεραρχίας, υπό την Προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, έφερε στο προσκήνιο κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της πίστης και του ανθρώπου.

Μετά τις τυπικές διαδικασίες, την επικύρωση των Πρακτικών και τη διαπίστωση απαρτίας, η Ιεραρχία προχώρησε σε ευρύτατο διάλογο επί της χθεσινής Εισηγήσεως του Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου, με θέμα: «Οι ρασοφόροι Μοναχοί στην παράδοση και τη ζωή της Εκκλησίας».

Θέση για τον Μοναχισμό: Αναγνώριση και Βεβαίωση

Κατόπιν του διαλόγου, η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας προχώρησε σε σημαντική απόφαση αναφορικά με την ιδιότητα των βαθμών της μοναχικής ζωής.

Συγκεκριμένα, αναγνωρίζει την υφιστάμενη κατάσταση στις Ιερές Μονές που λειτουργούν βάσει εγκεκριμένων Κανονισμών. Πλέον, αποφασίζεται ότι η εν λόγω ιδιότητα στηρίζεται στην υπεύθυνη δήλωση του Ηγουμενοσυμβουλίου, όπως αυτή καταγράφεται στο μοναχολόγιο της Ιεράς Μονής, και βεβαιώνεται από τον οικείο Μητροπολίτη.