Η απόρριψη πονάει το ίδιο, είτε πρόκειται για ερωτική είτε για φιλική σχέση

Όλοι έχουμε φανταστεί τη στιγμή που γνωρίζουμε κάποιον και ελπίζουμε ότι μπορεί να γίνει φίλος ή κάτι παραπάνω. Όμως αυτή η ελπίδα κρύβει πάντα και τον κίνδυνο της απόρριψης. Μια νέα επιστημονική έρευνα εξετάζει τι πραγματικά συμβαίνει όταν κάποιος μας απορρίπτει: πονάει περισσότερο αν πρόκειται για πιθανό ερωτικό σύντροφο ή για πιθανό φίλο;

Η μελέτη, που βασίστηκε σε τρία μεγάλα πειράματα με χιλιάδες συμμετέχοντες, δείχνει ότι οι άνθρωποι πιστεύουν πως η ερωτική απόρριψη είναι πιο επώδυνη. Όταν όμως συμβαίνει στην πράξη, η διαφορά σχεδόν εξαφανίζεται. Οι ερευνητές ξεκίνησαν από μια απλή ιδέα: όταν γνωρίζουμε κάποιον, δεν ξέρουμε αν θα γίνει φίλος ή σύντροφος. Αυτή η αβεβαιότητα κάνει κάθε περίτπωση πιο ευαίσθητη, αλλά ίσως όχι με τον τρόπο που φανταζόμαστε.

Τι νομίζουμε ότι θα πονέσει περισσότερο

Στην πρώτη μελέτη, περίπου 1.500 άνθρωποι ρωτήθηκαν ποια απόρριψη θα τους πλήγωνε περισσότερο: από έναν πιθανό φίλο ή από έναν πιθανό ερωτικό σύντροφο. Οι περισσότεροι απάντησαν ξεκάθαρα πως η ερωτική απόρριψη θα ήταν πιο επώδυνη. Σχεδόν τα διπλάσια άτομα διάλεξαν αυτή την επιλογή. Η εξήγηση φαίνεται λογική: οι άνθρωποι τείνουν να θεωρούν ότι οι ερωτικές σχέσεις είναι πιο σημαντικές, ότι προσφέρουν περισσότερα οφέλη και ότι σχετίζονται πιο έντονα με την προσωπική τους αξία. Έτσι, μια ερωτική απόρριψη μοιάζει σαν «μεγαλύτερη απώλεια».

Στη δεύτερη μελέτη, οι ερευνητές πήγαν ένα βήμα παραπέρα. Δημιούργησαν μια ψεύτικη διαδικτυακή πλατφόρμα γνωριμιών, όπου οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι αλληλεπιδρούσαν με πιθανούς φίλους ή ερωτικούς συντρόφους. Στην πραγματικότητα, κάποιοι λάμβαναν αποδοχή και άλλοι απόρριψη. Το αποτέλεσμα ήταν ξεκάθαρο αλλά απρόσμενο: δεν υπήρχε ουσιαστική διαφορά στον πόνο ανάμεσα στην ερωτική και τη φιλική απόρριψη. Όταν οι άνθρωποι απορρίπτονται, πονάνε – ανεξάρτητα από το ποιος τους απορρίπτει. Αυτό που είχε σημασία ήταν το ίδιο το γεγονός και όχι το πλαίσιο. Οι συμμετέχοντες που απορρίφθηκαν ένιωσαν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, λιγότερη αίσθηση σύνδεσης και μεγαλύτερη ψυχολογική δυσφορία, είτε επρόκειτο για φίλο είτε για πιθανό ερωτικό σύντροφο.

Η απόρριψη δεν αλλάζει το συναίσθημα

Στην τρίτη μελέτη, οι επιστήμονες συνέκριναν τρεις καταστάσεις: άτομα που νόμιζαν ότι γνωρίζουν πιθανούς φίλους, πιθανούς ερωτικούς συντρόφους ή απλούς αγνώστους. Επίσης, μέτρησαν τόσο το πώς οι συμμετέχοντες περίμεναν να νιώσουν όσο και το πώς ένιωσαν πραγματικά. Και εδώ το μοτίβο ήταν παρόμοιο. Η απόρριψη πονούσε έντονα σε όλες τις περιπτώσεις, χωρίς να έχει σημασία το είδος της σχέσης. Η αποδοχή, αντίστοιχα, έκανε τους ανθρώπους να νιώθουν καλά, ανεξάρτητα από το πλαίσιο.

Ωστόσο, υπήρχε ένα ενδιαφέρον εύρημα: οι άνθρωποι έτειναν να υπερεκτιμούν τον πόνο της απόρριψης και να υπερεκτιμούν επίσης τη χαρά της αποδοχής. Δηλαδή, η πραγματικότητα ήταν πιο «ήπια» από αυτό που περίμεναν. Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι άνθρωποι δεν είναι καλοί στο να προβλέπουν τα συναισθήματά τους. Όταν σκεφτόμαστε την απόρριψη, τη φανταζόμαστε πιο έντονη απ’ ό,τι ουσιαστικά είναι. Ένας λόγος είναι ότι οι ερωτικές σχέσεις θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές στη σύγχρονη κοινωνία. Έτσι, όταν φανταζόμαστε ότι χάνουμε μια τέτοια ευκαιρία, το μυαλό μας «μεγεθύνει» τον πιθανό πόνο. Ένας άλλος λόγος είναι ότι οι άνθρωποι κάνουν εικασίες του τι θα μπορούσε να είχε συμβεί διαφορετικά. Αυτές οι λεγόμενες «υποθετικές σκέψεις» ενισχύουν την αίσθηση απώλειας, αλλά δεν αλλάζουν το πραγματικό επίπεδο του πόνου.

Το βασικό συμπέρασμα

Το πιο σημαντικό εύρημα της έρευνας είναι απλό: η απόρριψη πονάει, αλλά δεν έχει μεγάλη σημασία ποιος την προκαλεί. Είτε πρόκειται για φίλο, είτε για πιθανό ερωτικό σύντροφο, είτε για άγνωστο, το συναισθηματικό αποτύπωμα είναι παρόμοιο. Η διαφορά υπάρχει κυρίως στη φαντασία μας. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η ερωτική απογοήτευση θα είναι χειρότερη, αλλά όταν τη βιώνουν, η εμπειρία δεν διαφέρει τόσο από τη φιλική απόρριψη.

Ένα μήνυμα για τις σχέσεις 

Από τη μελέτη προκύπτει ένα ευρύτερο συμπέρασμα: οι κοινωνικές απορρίψεις είναι καθημερινές και αναπόφευκτες. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι να τις αποφύγουμε όλες, αλλά να καταλάβουμε ότι ο πόνος τους είναι κοινός για όλους. Οι ερευνητές προτείνουν ότι ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε την απόρριψη. Δηλαδή, να μην την αντιλαμβανόμαστε ως κάτι «καταστροφικό», αλλά ως μια ανθρώπινη εμπειρία που είναι δυσάρεστη, ανεξαρτήτως του ποιος την προκαλεί.