Η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής πριν το γυμναστήριο συνδέεται με σοβαρές διαταραχές ύπνου

Η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής πριν από την προπόνηση έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια, κυρίως ανάμεσα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες που αναζητούν περισσότερη ενέργεια για το γυμναστήριο. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να δείξει ότι η πρακτική αυτή μπορεί να έχει μια λιγότερο ορατή συνέπεια: σοβαρή μείωση του ύπνου. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα προϊόντα που υπόσχονται καλύτερη απόδοση στην άσκηση ίσως επηρεάζουν έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες υγείας σε αυτή την ηλικία, την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από το Canadian Study of Adolescent Behaviors και εξέτασε άτομα ηλικίας 16 έως 30 ετών. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όσοι δήλωσαν πως είχαν χρησιμοποιήσει συμπληρώματα «pre-workout» μέσα στον τελευταίο χρόνο είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες να κοιμούνται μόλις πέντε ώρες ή λιγότερο κάθε βράδυ. Η διάρκεια αυτή θεωρείται σημαντικά χαμηλότερη από τις γενικές συστάσεις για τις ηλικίες αυτές, ενώ όταν γίνεται συνήθεια μπορεί να συνδεθεί με αυξημένους κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία.

Τα pre-workout σκευάσματα έχουν σχεδιαστεί για να προσφέρουν άμεση ενέργεια πριν από την άσκηση. Συχνά χρησιμοποιούνται από νέους που προσπαθούν να ισορροπήσουν σχολικές ή επαγγελματικές υποχρεώσεις με έντονη φυσική δραστηριότητα. Η υπόσχεση για μεγαλύτερη αντοχή, καλύτερη συγκέντρωση και πιο δυνατή προπόνηση τα έχει κάνει ιδιαίτερα δημοφιλή. Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ίδια η σύνθεσή τους μπορεί να κρύβει προβλήματα, κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε διεγερτικές ουσίες.

Οι ποσότητες καφεΐνης

Οι περισσότερες φόρμουλες pre-workout περιέχουν μεγάλες ποσότητες καφεΐνης, αλλά και άλλα συστατικά με διεγερτική δράση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η περιεκτικότητα σε καφεΐνη μπορεί να κυμαίνεται από περίπου 90 έως και πάνω από 350 χιλιοστόγραμμα ανά δόση. Για να γίνει πιο κατανοητό το μέγεθος, ένα κουτάκι αναψυκτικού τύπου cola περιέχει περίπου 35 χιλιοστόγραμμα καφεΐνης, ενώ ένας μέσος καφές γύρω στα 100. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να προσφέρουν πολλαπλάσια ποσότητα διεγερτικής ουσίας σε μία μόνο δόση.

Η καφεΐνη είναι γνωστό ότι μπορεί να καθυστερήσει την έναρξη του ύπνου και να μειώσει τη συνολική διάρκειά του. Όταν μάλιστα καταναλώνεται αργά μέσα στην ημέρα, η επίδρασή της μπορεί να παραμένει για αρκετές ώρες. Για έναν οργανισμό που βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης, όπως συμβαίνει με πολλούς εφήβους και νέους ενήλικες, η συστηματική έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει σημαντικές λειτουργίες, από τη συγκέντρωση και τη μνήμη μέχρι τη συναισθηματική ισορροπία.

Τι προτείνουν οι ειδικοί

Οι συστάσεις των ειδικών για τον ύπνο είναι αρκετά σαφείς. Οι έφηβοι χρειάζονται συνήθως από οκτώ έως δέκα ώρες ύπνου κάθε βράδυ, ενώ οι νεαροί ενήλικες περίπου επτά έως εννέα ώρες. Παρ’ όλα αυτά, πολλές μελέτες δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό νέων δεν καταφέρνει να φτάσει αυτές τις ώρες ξεκούρασης. Η προσθήκη διεγερτικών συμπληρωμάτων στη καθημερινότητα μπορεί να επιδεινώνει ακόμη περισσότερο το πρόβλημα.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο επαρκής ύπνος είναι θεμελιώδης για την υγιή ανάπτυξη, την ψυχική υγεία και την ακαδημαϊκή ή επαγγελματική απόδοση. Η χρόνια έλλειψή του έχει συνδεθεί με αυξημένο άγχος, δυσκολία συγκέντρωσης, χαμηλότερη απόδοση στο σχολείο ή τη δουλειά και γενικότερη κόπωση. Όταν η αιτία βρίσκεται σε προϊόντα που θεωρούνται «αθώα» συμπληρώματα άσκησης, το πρόβλημα μπορεί να περνά απαρατήρητο για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι επαγγελματίες υγείας, όπως παιδίατροι, οικογενειακοί γιατροί και ειδικοί ψυχικής υγείας, θα πρέπει να ρωτούν συστηματικά τους νεότερους ασθενείς τους για πιθανή χρήση τέτοιων συμπληρωμάτων. Πολλοί νέοι τα αντιμετωπίζουν ως απλά βοηθήματα γυμναστικής και δεν συνδέουν τη χρήση τους με προβλήματα ύπνου ή ευεξίας.

Παράλληλα, οι ειδικοί προτείνουν απλά μέτρα μείωσης του κινδύνου. Ένα βασικό βήμα είναι η αποφυγή κατανάλωσης pre-workout τουλάχιστον 12 έως 14 ώρες πριν από την ώρα του ύπνου, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα να επηρεαστεί ο βραδινός κύκλος ξεκούρασης. Τα ευρήματα της μελέτης ενισχύουν επίσης τη συζήτηση για αυστηρότερη εποπτεία των συμπληρωμάτων διατροφής, καθώς πολλά από αυτά κυκλοφορούν με λιγότερο αυστηρούς ελέγχους σε σύγκριση με τα φάρμακα.