Η εικονική πραγματικότητα είναι το ίδιο ισχυρή με τα ψυχεδελικά φάρμακα
Ερευνητές απέδειξαν ότι η VR μπορεί να προκαλέσει τις ίδιες εγκεφαλικές επιδράσεις με το LSD.
Μια ομάδα επιστημόνων στην Ιταλία ανακάλυψε ότι η εικονική πραγματικότητα (VR) μπορεί να προκαλέσει εμπειρίες παρόμοιες με εκείνες των ψυχεδελικών ουσιών, ενισχύοντας τη δημιουργικότητα και την ευελιξία της σκέψης, χωρίς καμία χρήση ναρκωτικών. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Dialogues in Clinical Neuroscience και ανοίγει νέους δρόμους για την ψυχική υγεία και τη θεραπεία μέσω τεχνολογίας.
Από τα ναρκωτικά στην τεχνολογία: η γέννηση των “Cyberdelics”
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες επανεξετάζουν τη χρήση ψυχεδελικών ουσιών π.χ. του LSD και της ψιλοκυβίνης, λόγω της ικανότητάς τους να «ξεκλειδώνουν» άκαμπτα μοτίβα σκέψης που σχετίζονται με κατάθλιψη ή με αγχώδεις διαταραχές. Ωστόσο, οι ουσίες αυτές συνοδεύονται από σοβαρά νομικά, ψυχολογικά και σωματικά εμπόδια. Έτσι, οι ερευνητές αποφάσισαν να δουν αν η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει το ίδιο αποτέλεσμα — χωρίς κινδύνους.
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, το πείραμα πραγματοποιήθηκε από ομάδα στο Πανεπιστήμιο Cattolica del Sacro Cuore στο Μιλάνο. Η εργασία τους διερεύνησε αν η τεχνητή νοημοσύνη και η εικονική πραγματικότητα μπορούν να αναπαράγουν οπτικά τις ψευδαισθήσεις που προκαλούν τα ψυχεδελικά, δημιουργώντας αυτό που οι ίδιοι αποκαλούν «Ψευδαισθητικές Εικονικές Εμπειρίες».
Το πείραμα που «ξεκλείδωσε» τη δημιουργικότητα
Πενήντα εθελοντές συμμετείχαν σε ένα πείραμα δύο φάσεων. Σε κάθε φάση, παρακολούθησαν δύο δεκάλεπτα βίντεο, φορώντας ειδικά κράνη VR. Το πρώτο, με τίτλο «The Secret Garden», έδειχνε ένα ήρεμο ιαπωνικό τοπίο. Το δεύτερο ήταν το ίδιο βίντεο, αλλά τροποποιημένο από τον αλγόριθμο Google DeepDream — ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που «μετατρέπει» τις εικόνες σε πολύχρωμα, ονειρικά, ψυχεδελικά μοτίβα. Η σειρά των προβολών ήταν τυχαία, ώστε να αποφευχθούν επιδράσεις από τη σειρά των εμπειριών.
Πριν και μετά από κάθε βίντεο, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τεστ που μετρούσαν τη δημιουργικότητα, την ικανότητα συγκέντρωσης και την ψυχική τους κατάσταση. Ένα από τα τεστ, γνωστό ως “Alternative Use Task”, τους ζητούσε να σκεφτούν ασυνήθιστες χρήσεις για απλά αντικείμενα, όπως ένα τούβλο ή έναν συνδετήρα. Άλλο τεστ, το “Stroop Task”, μετρούσε την ικανότητα ελέγχου παρορμήσεων, ζητώντας να αναγνωριστεί το χρώμα μιας λέξης και όχι η ίδια η λέξη.
Από τη χαλάρωση στη απόδοση
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Μετά την «ψυχεδελική» εικονική εμπειρία, οι συμμετέχοντες παρήγαγαν πιο ευρηματικές και ευέλικτες ιδέες σε σχέση με την ήρεμη εκδοχή του βίντεο. Οι απαντήσεις τους έδειχναν μεγαλύτερη νοηματική ποικιλία, υποδηλώνοντας μια προσωρινή «αναδιοργάνωση» της σκέψης που ενίσχυσε τη δημιουργικότητα.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες φάνηκε να συγκεντρώνονται περισσότερο και να ελέγχουν καλύτερα τις αυτόματες αντιδράσεις τους στα γνωστικά τεστ. Η ίδια η εμπειρία περιγράφηκε ως «καθηλωτική» αλλά και «νοητικά απαιτητική», καθώς οι περίπλοκες εικόνες τραβούσαν την προσοχή, απαιτώντας όμως περισσότερη προσπάθεια για επεξεργασία.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, τόσο η ήρεμη όσο και η ψυχεδελική εμπειρία μείωσαν το άγχος των συμμετεχόντων και προκάλεσαν μια κατάσταση «ήρεμης εγρήγορσης». Οι καρδιακοί παλμοί έπεσαν και το σώμα έδειξε φυσιολογικά σημάδια χαλάρωσης, όπως μειωμένη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος – αυτού που ενεργοποιείται στο στρες ή στον φόβο.
Οι συμμετέχοντες ήταν όλοι νέοι και υγιείς, κάτι που δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για μεγαλύτερες ηλικίες ή για ανθρώπους με ψυχικές διαταραχές. Οι επιστήμονες σκοπεύουν να επεκτείνουν την έρευνα σε πιο ποικίλα δείγματα και να χρησιμοποιήσουν πιο λεπτομερή φυσιολογικά δεδομένα. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν η τεχνολογία των “cyberdelics” μπορεί στο μέλλον να αξιοποιηθεί ως εργαλείο ψυχοθεραπείας.
