Η «βρόμικη» λίστα τροφίμων στην Ευρώπη: Τα προϊόντα «βόμβα» στη διατροφή μας

Οι ευρωπαϊκές αρχές τροφίμων χτύπησαν «καμπανάκι» για το 2024, καθώς το Δίκτυο Ειδοποιήσεων και Συνεργασίας (ACN) κατέγραψε σχεδόν 9.500 παραβάσεις σε είδη διατροφής και ζωοτροφών, σημειώνοντας άνοδο 8% σε σχέση με το 2023. Πρωταθλήτρια στην «καυτή λίστα» των προϊόντων αναδείχθηκαν τα φρούτα και λαχανικά, που συγκέντρωσαν 1.479 ειδοποιήσεις,  το 16% του συνόλου, με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, τις μυκοτοξίνες και τους παθογόνους μικροοργανισμούς να απειλούν την ασφάλεια της καθημερινής μας διατροφής.

Πρωταθλητές τα φρούτα

Στο προσκήνιο των ανησυχιών βρέθηκαν τα εσπεριδοειδή (30% των ειδοποιήσεων της κατηγορίας), τα αποξηραμένα φρούτα (25%) και οι πιπεριές (20%), όπου σε πολλές περιπτώσεις η συγκέντρωση υπολειμμάτων όπως chlorpyrifos και acetamiprid υπερέβη τα όρια που θέτει η ΕΕ. Πάνω από έξι στις δέκα καταγγελίες (66%) αφορούσαν ακριβώς τέτοιους κινδύνους για την υγεία — από τοξικές μυκοτοξίνες σε σύκα έως βαριά μέταλλα σε σπανάκι.

Κίνδυνοι και στους ξηρούς καρπούς

Το δεύτερο βήμα της λίστας των «ύποπτων» κατηγοριών καταλαμβάνουν οι ξηροί καρποί (657 ειδοποιήσεις, 7% του συνόλου). Εδώ, τα αράπικα φιστίκια και τα φιστίκια Αιγίνης πρωτοστατούν στους κινδύνους από ακατάλληλα επίπεδα aflatoxins, ενώ το σουσάμι εμφανίζει καμιά δεκαριά περιστατικά μόλυνσης από σαλμονέλα ή έλλειψη πιστοποιητικών υγιεινής.

Στο στόχαστρο και τα συμπληρώματα διατροφής

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν όμως οι κατηγορίες των «νέων» τροφίμων: συμπληρώματα διατροφής και προϊόντα CBD, όπου το 70% των περιπτώσεων θεωρούνται πιθανή απάτη. Από sildenafil κρυμμένο σε χάπια αδυνατίσματος έως ψευδείς ισχυρισμούς «θεραπείας κατά του καρκίνου», η λαβωματιά στο ηλεκτρονικό εμπόριο αναδεικνύει κενά ελέγχου και προστασίας καταναλωτών.

Οι απαγορευμένες ουσίες στα δημητριακά

Στα δημητριακά και τα αρτοποιήματα (562 ειδοποιήσεις), το επίκεντρο ήταν πάλι τα φυτοφάρμακα , ειδικά σε basmati ρύζι από Πακιστάν και Ινδία , αλλά και η παρουσία απαγορευμένων χρωστικών σε έτοιμα σνακ. Σύμφωνα με αξιωματούχους, τέτοιου είδους «αιφνιδιαστικά ευρήματα» υπογραμμίζουν την ανάγκη επιμονής σε ελέγχους, ακόμα και για προϊόντα που θεωρούνται καθημερινά και αβλαβή.

Η «βρόμικη» ρίγανη

Μπαχαρικά και βότανα (4% των ειδοποιήσεων) συμπλήρωσαν το σκηνικό με υπερβολικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε ρίγανη και κύμινο, ενώ λάθος επισήμανση ηλικιακού ορίου και η 8% ανακάλυψη χρωστικών «Sudan» σκόρπισαν ανησυχία σε καταναλωτές που ψάχνουν φυσικό άρωμα στις κουζίνες τους.

Τέλος, στα λίπη και έλαια (265 ειδοποιήσεις) η προσοχή στράφηκε σε διαδικαστικούς ρύπους (3-MCPD) και στον εντοπισμό Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons σε παρτίδες ελαιόλαδου , υπενθύμιση ότι ακόμη και τα πιο «υγιεινά» λίπη δεν είναι απρόσβλητα από μόλυνση.

Οι χώρες κίνδυνοι 

Με την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ινδία στην κορυφή των περιπτώσεων εκτός ΕΕ, και τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και την Ιταλία να ηγούνται εντός συνόρων, οι αριθμοί του ACN φέρνουν απέναντί μας ένα ευρύ φάσμα προκλήσεων: από την ενίσχυση της τεχνολογίας ιχνηλασιμότητας ,όπως το έργο TraceMap που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για ανάλυση εκατομμυρίων εγγράφων, μέχρι την ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης και συνεργασίας των εθνικών αρχών.

Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: αλλάζει το παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων, αλλά και η φύση των κινδύνων. Σε έναν κόσμο όπου ένα απλό μήλο μπορεί να κουβαλάει επικίνδυνες χημικές ουσίες ή μια σκόνη πρωτεΐνης παράτυπα εμπλουτισμένη, η εγρήγορση και ο συνεχής έλεγχος παραμένουν το ισχυρότερο «όπλο» για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας.