Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου: Ο Φεβρουάριος που κρίνει το ενεργειακό στοίχημα της ΝΑ Ευρώπης
Με την ευρωπαϊκή απαγόρευση ρωσικού αερίου να ξεκινά τον Μάρτιο του 2026, ο Κάθετος Διάδρομος περνά από τον σχεδιασμό στην πράξη, με ισχυρή στήριξη από ΕΕ και ΗΠΑ και το LNG να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο.
Καθοριστικός αποδεικνύεται ο Φεβρουάριος για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, την ενεργειακή αρτηρία που φιλοδοξεί να καλύψει το κενό από την παύση των ρωσικών ροών και να τροφοδοτήσει τη Νοτιοανατολική Ευρώπη με εναλλακτικές πηγές. Με την ευρωπαϊκή απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου να τίθεται σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2026, τα κράτη-μέλη καλούνται έως την 1η Μαρτίου να καταθέσουν τα εθνικά τους σχέδια διαφοροποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το μήνυμα είναι σαφές και καθόλου διπλωματικό. Τέλος οι αναβολές, τέλος τα «παράθυρα». Η επόμενη μέρα της ενεργειακής ασφάλειας γράφεται τώρα.
Νέος Κανονισμός, νέες πιέσεις
Το νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο επιταχύνει τις εξελίξεις και μετατρέπει τον Κάθετο Διάδρομο σε στρατηγικό πυλώνα. Τα εθνικά σχέδια πρέπει να περιγράφουν αναλυτικά μέτρα, ορόσημα, εναλλακτικές πηγές και διαδρομές εφοδιασμού, αλλά και τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν. Η Κομισιόν δεσμεύεται να παρέχει τεχνική βοήθεια και βέλτιστες πρακτικές, ενώ θα παρακολουθεί την πρόοδο μέσω της Συντονιστικής Ομάδας για το Φυσικό Αέριο.
«Η Ελλάδα καθίσταται καθοριστικός «παίκτης» πια για την ενεργειακή ασφάλεια αυτών των χωρών. Και αυτό προφανώς είναι κάτι το οποίο ουσιαστικά και συνολικά αναβαθμίζει την πατρίδα μας» σημείωσε με νόημα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ. «Η ανάδειξη της Ελλάδος ως ενός κρίσιμου παίκτη στο νέο ενεργειακό γήπεδο το οποίο διαμορφώνεται, έχει πάρα πολύ μεγάλη γεωπολιτική αξία για τη χώρα μας. Ερχόμαστε εμείς ως Ελλάδα και λέμε: εμείς έχουμε τις υποδομές, δημιουργούμε αυτόν τον Κάθετο Διάδρομο» σημείωσε χαρακτηριστικά.
Συνάντηση στις ΗΠΑ με φόντο το LNG
Στις 24 Φεβρουαρίου, οι υπουργοί Ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης συναντώνται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με βασικό αντικείμενο την ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου και τον συντονισμό για αυξημένες ροές αμερικανικού LNG. Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι: στο τέλος του μήνα, τα σχέδια διαφοροποίησης κατατίθενται στις Βρυξέλλες, με τον Κάθετο Διάδρομο στο επίκεντρο. Η δυνατότητα μεταφοράς LNG μέσω Ελλάδας προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία και Κεντρική Ευρώπη αναδεικνύεται πλέον ως η πιο ρεαλιστική λύση για να καλυφθεί το κενό των ρωσικών ροών.
Από τη θεωρία στην πράξη
Η νέα πραγματικότητα αποτυπώνεται ήδη σε εμπορικές συμφωνίες. Η πρώτη συμφωνία προμήθειας LNG με προμηθευτή την BP και αγοραστή την Naftogaz σηματοδοτεί την έναρξη της εμπορικής δραστηριότητας της ATLANTIC SEE LNG TRADE στην περιφερειακή αγορά.
Ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς, Πρόεδρος της ATLANTIC SEE LNG TRADE και CEO της ΔΕΠΑ Εμπορίας, το έθεσε ωμά: «Με την παράδοση του πρώτου αμερικανικού φορτίου LNG τον Μάρτιο, περνάμε από τον σχεδιασμό στην πράξη». Η Ελλάδα, όπως είπε, αναδεικνύεται σε πύλη εισόδου και διαμετακόμισης LNG προς τη ΝΑ και Κεντρική Ευρώπη, στηρίζοντας έμπρακτα και την Ουκρανία.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Αλέξανδρος Εξάρχου , CEO της Atlantic See LNG TRADE και επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, που μίλησε για «υποχρέωση της ΕΕ να στηρίξει τον Κάθετο Διάδρομο αν θέλει συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων».
Τι περιλαμβάνουν τα Εθνικά Σχέδια
Ο Κανονισμός δεν αφήνει περιθώρια ασάφειας. Τα εθνικά σχέδια διαφοροποίησης περιλαμβάνουν:
- πλήρη αποτύπωση των υφιστάμενων συμβάσεων ρωσικού αερίου,
- συγκεκριμένα μέτρα αντικατάστασης με χρονοδιάγραμμα και ποσοτικούς στόχους,
- εναλλακτικές πηγές και οδούς εφοδιασμού,
- μέτρα ενεργειακής απόδοσης, ΑΠΕ, βιοαέριο, βιομεθάνιο και καθαρό υδρογόνο,
- και, κυρίως, τον εντοπισμό τεχνικών και κανονιστικών φραγμών.
Η στρατηγική είναι πολυεπίπεδη: λιγότερη εξάρτηση, περισσότερη ανθεκτικότητα.
Αυστηροί έλεγχοι – τέλος στα «παραθυράκια»
Η Κομισιόν κλείνει οριστικά την πόρτα στο ρωσικό αέριο με σύστημα εκ των προτέρων αδειοδότησης, ελέγχους σε πραγματικό χρόνο και βαριές κυρώσεις. Κάθε εισαγωγή πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη φάκελο στοιχείων, ενώ για τα «μείγματα» αερίου οι αποδείξεις μη ρωσικής προέλευσης πρέπει να είναι αδιαμφισβήτητες.
Τα πρόστιμα δεν είναι συμβολικά καθώς φτάνουν έως το 3,5% του παγκόσμιου τζίρου ή τα 40 εκατ. ευρώ, ενώ προβλέπονται και προσωπικές κυρώσεις. Με απλά λόγια, το ρίσκο της παραβίασης δεν συμφέρει πια κανέναν.
Το στοίχημα της επόμενης μέρας
Με τη ζήτηση για μεταφορική ικανότητα να αναμένεται αυξημένη ήδη από τον Μάρτιο και τις πολιτικές και εμπορικές διεργασίες να «τρέχουν», ο Φεβρουάριος λειτουργεί ως εφαλτήριο. Ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπεται από γεωπολιτικό σχέδιο επί χάρτου σε εργαλείο πραγματικής ενεργειακής ασφάλειας.
Το στοίχημα είναι ξεκάθαρο. Πλήρης αντικατάσταση του ρωσικού αερίου και θωράκιση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Και αυτή τη φορά, η Ευρώπη δείχνει αποφασισμένη να πάει μέχρι τέλους.
