Κάθετος Διάδρομος: Από γεωπολιτικό αφήγημα σε εμπορικό crash test – Οι ΗΠΑ παίρνουν το τιμόνι

Σε επιχείρηση ανασύνταξης δυνάμεων βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου , καθώς το έργο κινδυνεύει να μείνει ένα καλοδουλεμένο γεωπολιτικό αφήγημα χωρίς εμπορικό αντίκρισμα. Το επόμενο κομβικό ορόσημο είναι η υπουργική συνάντηση στην Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου, με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια προσπάθεια να σωθεί ό,τι σώζεται σε επίπεδο αγοράς.

Τα μέχρι σήμερα απογοητευτικά αποτελέσματα των δημοπρασιών δέσμευσης δυναμικότητας για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία  έφεραν στην επιφάνεια το βασικό πρόβλημα, ο Διάδρομος είναι πολιτικά χρήσιμος, αλλά εμπορικά ακριβός.

Οι αγωγοί δεν γεμίζουν με δηλώσεις

Η ισχυρή πολιτική βούληση σε Ευρώπη και ΗΠΑ και η αναγνώριση του έργου ως κρίσιμου για την ενεργειακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο έως το 2027 δεν αρκούν. Οι αγωγοί δεν γεμίζουν με λόγια αλλά με δεσμευμένες ποσότητες, μακροχρόνια συμβόλαια και ανταγωνιστικά τέλη μεταφοράς. 

Παρά τις εκπτώσεις που φτάνουν έως και το 50% στα τέλη χρήσης δικτύου, ο Κάθετος Διάδρομος  παραμένει ακριβότερος σε σχέση με ανταγωνιστικές διαδρομές μέσω Πολωνίας, Κροατίας και Βαλτικής, όπου λειτουργούν ισχυροί τερματικοί LNG και η γεωγραφική εγγύτητα ρίχνει το κόστος. Το αποτέλεσμα είναι οι traders να κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα: επιλέγουν τη φθηνότερη διαδρομή.

«Χωρίς ρευστότητα, οι αγωγοί είναι απλώς σωλήνες», λέει χαρακτηριστικά έμπειρος trader, περιγράφοντας με μία φράση το πρόβλημα.

ΗΠΑ: «Αν δεν είναι εμπορικά βιώσιμο, δεν θα είναι καθόλου»

Σε αυτό το σκηνικό, με την Ευρώπη να τηρεί αμφίσημη στάση, οι ΗΠΑ ανεβάζουν στροφές. Βλέπουν τον Κάθετο Διάδρομο, τη Ρεβυθούσα  και το FSRU Αλεξανδρούπολης ως βασικές πύλες για τη διοχέτευση αμερικανικού LNG  στην Ανατολική Ευρώπη.

«Αν το έργο δεν είναι εμπορικά βιώσιμο, δεν θα είναι βιώσιμο με κανέναν τρόπο», δήλωσε από την Αθήνα ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για θέματα ενέργειας, Τζόσουα Βολτς, δίνοντας τον τόνο. Ζήτησε συντονισμό από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, σταθερό επενδυτικό πλαίσιο και συμβόλαια διάρκειας δεκαετιών. Όπως είπε ωμά: «Δεν πρόκειται για φιλανθρωπία».

Στο ίδιο πλαίσιο ανακοίνωσε τη συνάντηση της Ουάσιγκτον και διαρκείς διαβουλεύσεις έως το τέλος του έτους, με στόχο να περάσει ο Διάδρομος «από τις σταγόνες στις ροές».

25ετή συμβόλαια, νέες υποδομές και πίεση στις Βρυξέλλες

Στη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, εκτός από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου , θα συμμετάσχει και ο Αλέξανδρος Εξάρχου , CEO της Atlantic Sea LNG Trade, με στόχο –σύμφωνα με πληροφορίες– συμφωνία 25ετούς διάρκειας για αμερικανικό LNG.

Στο τραπέζι μπαίνουν επίσης:

• νέα πλωτή μονάδα FSRU,
• αναβαθμίσεις ή νέοι αγωγοί,
• αλλά και πίεση προς την Ε.Ε. για επιδότηση των τελών διέλευσης προς Βορρά.

Την περασμένη Παρασκευή υπεγράφη και η πρώτη εμπορική συμφωνία της Atlantic See  LNG Trade, με προμηθευτή την BP και αγοραστή την Ουκρανική Naftogaz που ξεκινά να υλοποιείται τις επόμενες εβδομάδες. Οι ποσότητες LNG θα φτάσουν στην Ουκρανία από τη Ρεβυθούσα μέσω του Route 1 του Κάθετου Διαδρόμου τον προσεχή Μάρτιο.

Ευρώπη: στήριξη στα λόγια, έλεγχοι στην πράξη

Παρά την ένταξη του Κάθετου Διαδρόμου στις οκτώ ενεργειακές λεωφόρους προτεραιότητας, η Ε.Ε. δεν βάζει χρήματα στο τραπέζι. Αντίθετα, ερευνά καταγγελίες traders για πιθανές παραβιάσεις του ρυθμιστικού πλαισίου.

Πίσω από αυτές, η ελληνική αγορά «βλέπει» καθαρά τον ανταγωνισμό των κεντροευρωπαϊκών διαδρόμων, που δεν θέλουν να χάσουν μερίδια από τις ελληνικές υποδομές. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η γεωπολιτική ένταση ΗΠΑ–Ευρώπης (Γροιλανδία ) περιπλέκει ακόμη περισσότερο το παιχνίδι.

Το συμπέρασμα; Ή φθηναίνει ή τελειώνει

Ο Κάθετος Διάδρομος είναι γεωστρατηγικά χρήσιμος αλλά εμπορικά εύθραυστος.

Χωρίς:

• δραστική μείωση τελών,
• στήριξη της Ε.Ε.,
• και «κλειδωμένα» συμβόλαια LNG,

το έργο κινδυνεύει να μείνει μια καλή ιδέα σε PowerPoint.

Οι ΗΠΑ το ξέρουν. Γι’ αυτό και παίζουν τώρα επενδύουν όλο το πολιτικό και οικονομικό τους κεφάλαιο. Το αν θα ακολουθήσει η Ευρώπη, είναι το μεγάλο ερώτημα.