Λίγα λεπτά διαλογισμού την ημέρα μειώνουν πίεση και καρδιακό κίνδυνο, λέει μελέτη

Μερικά λεπτά καθημερινής πνευματικής εξάσκησης ίσως δεν βοηθούν μόνο την ψυχολογία, αλλά και την καρδιά. Αυτό είναι το συμπέρασμα νέας μεγάλης ανασκόπησης μελετών, σύμφωνα με την οποία πρακτικές όπως το mindfulness, η καταγραφή θετικών σκέψεων και οι ασκήσεις θετικής ψυχολογίας μπορούν να βελτιώσουν μετρήσιμους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Επιστήμονες από το University of Illinois Urbana-Champaign δημοσίευσαν μία έρευνα στο περιοδικό Cardiology Clinics, στην οποία ανέλυσαν 18 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες που εξέτασαν προγράμματα mindfulness και θετικής ψυχολογίας σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.  Στις περισσότερες συμμετείχαν άνθρωποι ηλικίας περίπου 50 έως 65 ετών με προβλήματα όπως υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια ή αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Τα προγράμματα διήρκεσαν συνήθως από έξι έως δώδεκα εβδομάδες και περιλάμβαναν εβδομαδιαίες συνεδρίες μαζί με καθημερινές ασκήσεις στο σπίτι.

Οι καθημερινές ασκήσεις που δοκιμάστηκαν στις μελέτες  

Οι παρεμβάσεις είχαν πολλές μορφές. Κάποιοι χρησιμοποιούσαν εφαρμογές στο κινητό, μηνύματα ή ημερολόγια ευγνωμοσύνης, ενώ άλλοι συμμετείχαν σε ομαδικές συνεδρίες, διαδικτυακές συναντήσεις ή σύντομα τηλεφωνικά check-ins. Παρά τις διαφορές στον τρόπο εφαρμογής, αρκετές μελέτες κατέγραψαν παρόμοια αποτελέσματα. Σε μία από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις, ένα ψηφιακό πρόγραμμα 12 εβδομάδων που βασιζόταν σε πνευματικές και ψυχολογικές ασκήσεις οδήγησε σε μείωση της συστολικής πίεσης κατά 7,6 μονάδες. Οι ερευνητές θεωρούν ότι πρόκειται για κλινικά σημαντική αλλαγή, ειδικά αν διατηρείται μακροπρόθεσμα.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα οφέλη δεν φαίνεται να προέρχονται μόνο από τη «θετική σκέψη». Πολλά από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα βοήθησαν τα άτομα να υιοθετήσουν γενικότερα πιο υγιεινή καθημερινότητα: να περπατούν περισσότερο, να ακολουθήσουν καλύτερη διατροφή και να είναι πιο συνεπείς με τη φαρμακευτική τους αγωγή.  

Ένα από τα προγράμματα με τα καλύτερα αποτελέσματα ήταν αυτό που πραγματοποιήθηκε μέσω WhatsApp και συνδύαζε εβδομαδιαίες συνεδρίες με μικρές καθημερινές «αποστολές», προτρέποντας συγχρόνως σε περισσότερη κίνηση, βελτίωση της διατροφής και παρακολούθηση της φαρμακευτικής αγωγής. Άλλο πρόγραμμα που βασίστηκε σε τεχνικές συνέντευξης βοήθησε τους ασθενείς να αυξήσουν τη φυσική δραστηριότητα κατά περίπου 1.800 βήματα την ημέρα. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες έδειξαν μεγαλύτερη συνέπεια στη λήψη φαρμάκων.

Γιατί οι ειδικοί πιστεύουν ότι η συνέπεια είναι το «κλειδί» 

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις ήταν εκείνες που διατηρούσαν σταθερή συχνότητα. Η καθημερινή ή σχεδόν καθημερινή εξάσκηση, σε συνδυασμό με εβδομαδιαία υποστήριξη, φάνηκε να προσφέρει τα πιο σταθερά αποτελέσματα στην πίεση, στη φλεγμονή και στη λειτουργία των αγγείων.

Η μελέτη ενισχύει μια ολοένα πιο δημοφιλή θεωρία στην ιατρική: ότι η ψυχική και η σωματική υγεία είναι στενά συνδεδεμένες. Το χρόνιο στρες, η απαισιοδοξία και η ψυχική εξουθένωση έχουν συσχετιστεί πολλές φορές με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Αντίθετα, χαρακτηριστικά όπως η αισιοδοξία, η συναισθηματική ισορροπία και η αίσθηση σκοπού φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά.

Παρότι τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι οι πρακτικές mindfulness και θετικής ψυχολογίας δεν αντικαθιστούν την ιατρική θεραπεία. Η υπέρταση και οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν σοβαρές καταστάσεις που απαιτούν ιατρική παρακολούθηση. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι μικρές καθημερινές συνήθειες — όπως λίγα λεπτά διαλογισμού, η καταγραφή θετικών στιγμών ή η συστηματική εξάσκηση στην ευγνωμοσύνη — ίσως λειτουργούν συμπληρωματικά, βοηθώντας όχι μόνο την ψυχολογία αλλά και την υγεία της καρδιάς.