Mercosur: Γιατί οι αγρότες είναι αντίθετοι, τι πρέπει να γνωρίζετε για τη συμφωνία με την ΕΕ

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενημέρωσε τους ηγέτες των 27 κρατών-μελών της ΕΕ που συναντώνται στις Βρυξέλλες πως μετατίθεται για τον Ιανουάριο η υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας Mercosur (Mercado Común del Sur / Κοινή Αγορά του Νότου), όπως έγινε γνωστό χθες από διπλωματικές πηγές.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φιλοδοξούσε να υπογράψει το Σάββατο τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Mercosur στην πόλη Φοζ ντου Ιγκουάσου της Βραζιλίας. Ωστόσο, χρειαζόταν έγκριση από τις Βρυξέλλες, την οποία δεν έλαβε - κυρίως λόγω της αντίθεσης Γαλλίας και Ιταλίας.

Πάντως, η εν λόγω συμφωνία προκάλεσε βίαια επεισόδια στις Βρυξέλλες από αγρότες που ανησυχούν πως το κόστος παραγωγής θα εκτοξευθεί και τα προϊόντα τους θα υποβαθμιστούν. Η Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν μεσοβδόμαδα σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με κανονισμό για την εφαρμογή της διμερούς ρήτρας διασφάλισης της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης ΕΕ - Mercosur και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ - Mercosur για τα γεωργικά προϊόντα.

Η αμφιλεγόμενη συμφωνία, η οποία καταρτίζεται εδώ και πάνω από 20 χρόνια, θα δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, αλλά έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τους επικριτές της για τις εκτεταμένες επιπτώσεις της στους Ευρωπαίους αγρότες. Η Γαλλία και η Ιταλία αντιτίθενται στη συμφωνία που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι, όπως και οι χιλιάδες αγρότες που κατευθύνονται σε διαμαρτυρία στην πρωτεύουσα του Βελγίου την Πέμπτη.

Γιατί οι αγρότες είναι αντίθετοι;

Οι αγρότες αμφισβητούν σθεναρά τη συμφωνία της Mercosur, η οποία, όπως λένε, θα κατακλύσει την αγορά με φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις και θα προκαλέσει ανείπωτη ζημιά στα μέσα διαβίωσής τους. Εν τω μεταξύ, ο γεωργικός τομέας της Λατινικής Αμερικής αναμένεται να ωφεληθεί σημαντικά. Το 2024, οι τέσσερις χώρες της Mercosur εξήγαγαν γεωργικά και αγροδιατροφικά προϊόντα αξίας 23,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την Eurostat, με αποτέλεσμα εμπορικό έλλειμμα 20,1 δισεκατομμυρίων ευρώ (23,6 δισεκατομμύρια δολάρια) για την ΕΕ.

Η κριτική έχει επίσης επικεντρωθεί στον αντίκτυπο της συμφωνίας στην κτηνοτροφία. Προβλέπει ποσοστώσεις εξαγωγής προς την ΕΕ έως και 99.000 τόνων βοείου κρέατος, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 1,6% της παραγωγής του μπλοκ. Η επιτροπή έχει δηλώσει ότι δασμοί άνω του 40%, και όχι 7,5%, θα συνεχίσουν να ισχύουν για οποιεσδήποτε εξαγωγές που υπερβαίνουν την ποσόστωση. Οι Γάλλοι κτηνοτρόφοι βοοειδών φοβούνται μια απειλή για την ανταγωνιστικότητά τους, ισχυριζόμενοι ότι οι αντίστοιχοι της Νότιας Αμερικής δεν υπόκεινται στα ίδια μέτρα για το περιβάλλον και την επισιτιστική ασφάλεια όπως στην Ευρώπη.

Τι ζητούν οι ευρωβουλευτές

Την Τρίτη (16/12), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προσπάθησε να καθησυχάσει συμφωνώντας να παρακολουθεί τις εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη, με την πιθανή επαναφορά τελωνειακών δασμών σε περίπτωση αρνητικών επιπτώσεων. Οι ευρωβουλευτές θέλουν η Επιτροπή να παρέμβει εάν ένα προϊόν της Mercosur κοστίζει τουλάχιστον πέντε τοις εκατό λιγότερο από το αντίστοιχο της ΕΕ και εάν ο όγκος των αδασμολόγητων εισαγωγών αυξηθεί κατά περισσότερο από πέντε τοις εκατό. Η αρχική πρόταση καθόριζε και τα δύο όρια στο 10% και το μπλοκ πρέπει τώρα να καταλήξει σε συμβιβασμό.

Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών είναι μεταξύ της ΕΕ και του μπλοκ Mercosur της Νότιας Αμερικής, το οποίο αποτελείται από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Η άρση των τελωνειακών δασμών θα επηρέαζε επομένως δύο τεράστιες αγορές: 450 εκατομμύρια καταναλωτές στην Ευρώπη και 270 εκατομμύρια στη Νότια Αμερική. Η συμφωνία, η οποία ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2024, αλλά αναμένει την επικύρωσή της, θα επιτρέψει στην ΕΕ να εξάγει περισσότερα οχήματα, μηχανήματα, κρασιά και οινοπνευματώδη ποτά στη Λατινική Αμερική, διευκολύνοντας παράλληλα την είσοδο βοδινού κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική στην Ευρώπη. Η ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση της Ευρώπης έχει ωθήσει την ΕΕ να ενισχύσει τους δεσμούς της με μια περιοχή πλούσια σε ορυκτά που διαθέτει λίθιο, χαλκό, σίδηρο και κοβάλτιο.

Τι είναι η Mercosur

Η Mercosur είναι η Κοινή Αγορά του Νότου – ένας εμπορικός συνασπισμός της Νότιας Αμερικής που ιδρύθηκε το 1991. Μέλη της είναι η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη. Η Βενεζουέλα προσχώρησε το 2012, αλλά η συμμετοχή της ανεστάλη το 2017. Τον Δεκέμβριο του 2012, υπογράφηκε το Πρωτόκολλο Προσχώρησης της Βολιβίας στη Mercosur.

Το πρωτόκολλο αυτό εκκρεμεί προς επικύρωση από τα κοινοβούλια των χωρών της Mercosur. Μαζί, οι χώρες της Mercosur αποτελούν την 6η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο με συνολικό πληθυσμό 270 εκατομμυρίων ανθρώπων.