Μύθος το ένα ποτηράκι την ημέρα – Το αλκοόλ σχετίζεται με καρκίνο και σε μικρές ποσότητες

Μια από τις μεγαλύτερες επιστημονικές αναλύσεις για το αλκοόλ και την υγεία δείχνει ότι δεν υπάρχει πραγματικά «ασφαλές» επίπεδο κατανάλωσης για τον ανθρώπινο οργανισμό. Η μελέτη, βασισμένη σε δεδομένα που συγκέντρωσαν περισσότερες από 800 προηγούμενες έρευνες από εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, καταλήγει ότι ακόμη και μικρές ποσότητες αλκοόλ συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές ασθένειες, κυρίως καρκίνους, ενώ τα πιθανά οφέλη για την καρδιά εμφανίζονται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και παραμένουν αμφιλεγόμενα.

Τι έδειξε η ανάλυση 843 μελετών για το αλκοόλ 

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 20 διαφορετικές παθήσεις, χρησιμοποιώντας μια προηγμένη μέθοδο που επιτρέπει τη σύγκριση όλων των διαθέσιμων στοιχείων με ενιαίο τρόπο. Συνολικά αξιολογήθηκαν 843 επιστημονικές μελέτες που αφορούσαν τόσο πληθυσμιακές παρατηρήσεις όσο και κλινικά δεδομένα. Στόχος ήταν να χαρτογραφηθεί με ακρίβεια η σχέση ανάμεσα στην ποσότητα αλκοόλ που καταναλώνεται και στον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει σταθερά τον κίνδυνο για μια σειρά από καρκίνους, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, του ήπατος, του οισοφάγου, του λάρυγγα, του στόματος, του στομάχου, του παγκρέατος και του προστάτη. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ακόμη και χαμηλές ποσότητες σχετίζονται με μικρή αλλά υπαρκτή αύξηση κινδύνου, ενώ όσο αυξάνεται η κατανάλωση τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος με πιο απότομο τρόπο.

Παράλληλα, ισχυρή σύνδεση βρέθηκε και με παθήσεις του ήπατος, όπως η κίρρωση και άλλες χρόνιες ηπατικές ασθένειες, αλλά και με φλεγμονές του παγκρέατος. Επίσης, το αλκοόλ φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο για ορισμένες λοιμώξεις και καρδιακές αρρυθμίες, όπως η κολπική μαρμαρυγή.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι εντελώς μονοδιάστατη. Η μελέτη δείχνει ότι για ορισμένες παθήσεις, π.χ. για τον διαβήτη τύπου 2, την άνοια και κάποια καρδιαγγειακά νοσήματα, η σχέση με το αλκοόλ έχει σχήμα «καμπάνας» ή «U». Αυτό σημαίνει ότι πολύ μικρές έως μέτριες ποσότητες μπορεί να συνδέονται με ελαφρώς χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Οι επιστήμονες όμως προειδοποιούν ότι αυτά τα πιθανά οφέλη είναι αβέβαια και πιθανόν επηρεάζονται από άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα ή το κοινωνικό υπόβαθρο.

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της μελέτης είναι ότι ακόμη και τα «χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης» δεν είναι ουδέτερα. Για πολλούς δείκτες υγείας, το ρίσκο ξεκινά από πολύ μικρές ποσότητες και αυξάνεται σταδιακά. Για παράδειγμα, για αρκετούς καρκίνους δεν φαίνεται να υπάρχει κατώφλι όπου το αλκοόλ είναι απολύτως ασφαλές.

Οι καρκίνοι και οι παθήσεις που συνδέονται πιο ισχυρά με την κατανάλωση 

Με βάση αυτή τη συνολική αξιολόγηση, η πιο ισχυρή σύνδεση εντοπίστηκε σε έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του φάρυγγα, όπου η κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο, ακόμη και σε μέσες ποσότητες. Για άλλες παθήσεις, όπως η κίρρωση του ήπατος ή ο καρκίνος του παχέος εντέρου, η σύνδεση ήταν επίσης ισχυρή αλλά λιγότερο ακραία.

Αντίθετα, για καρδιακά νοσήματα όπως η ισχαιμική καρδιοπάθεια, τα αποτελέσματα ήταν πιο ασαφή. Σε κάποιες περιπτώσεις φάνηκε μια μικρή μείωση κινδύνου σε μέτρια κατανάλωση, αλλά η αβεβαιότητα των δεδομένων ήταν μεγάλη, γεγονός που δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι παρατηρήσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι το αλκοόλ είναι ωφέλιμο για την καρδιά.

Συνολικά, το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι το αλκοόλ συνδέεται με περισσότερους κινδύνους παρά οφέλη για την υγεία, ιδιαίτερα όταν η κατανάλωση είναι συχνή ή υψηλή. Ακόμη και αν υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις για προστατευτική δράση σε συγκεκριμένες παθήσεις σε χαμηλά επίπεδα, αυτές δεν αντισταθμίζουν τη συνολική επιβάρυνση που φαίνεται να προκαλεί σε άλλες σοβαρές ασθένειες.

Υπάρχουν τελικά «ασφαλείς» ποσότητες αλκοόλ; 

Τελικά, η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι κάθε άνθρωπος πρέπει απαραίτητα να σταματήσει να πίνει, αλλά ότι δεν υπάρχει επίπεδο κατανάλωσης που να μπορεί να θεωρηθεί εντελώς ασφαλές. Το μήνυμα είναι πιο σύνθετο: όσο περισσότερο αλκοόλ καταναλώνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για σοβαρές ασθένειες, ενώ ακόμη και μικρές ποσότητες δεν είναι εντελώς ακίνδυνες.